Alan 9001 – ustawienie prądów tranzystorów w końcówce mocy

Pytanie

JAK USTAWIC PRAWIDŁOWO PRĄDY TRANZYSTORÓW W KOŃCÓWCE MOCY W RADIU ALAN 9001

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

W radiu Alan 9001 prądu spoczynkowego końcówki mocy nie ustawia się po całkowitym poborze prądu zasilania radia, tylko przez wpięcie amperomierza w dedykowane punkty testowe na płycie. Z dostępnej serwisówki Alan 9001 wynika procedura: USB, bez modulacji, zasilanie 13,8 V, sztuczne obciążenie 50 Ω; następnie po wyjęciu płytki/jumpera PB-101 mierzy się prąd między punktami testowymi i reguluje trymerami biasu. Serwisówka wskazuje: VR112 ≈ 80 mA oraz VR113 ≈ 60 mA. (manualslib.com)

Kluczowe punkty:

• VR112 dotyczy biasu tranzystora końcowego, a VR113 biasu drivera. (oocities.org)
• Pomiar wykonujesz w USB bez modulacji, nie w AM/FM. (manualslib.com)
• Po regulacji sprawdzasz moc: serwisówka dla tego modelu podaje około 24–26 W w USB oraz 9–11 W w AM jako zakres kontrolny. (manualslib.com)

Szczegółowa analiza problemu

Najważniejsza korekta względem części krążących opisów jest taka, że w Alan 9001 prawidłowa regulacja biasu odbywa się przez punkty testowe TP101/TP102/TP103 i wyjęcie płytki PB-101, a nie przez obserwację całkowitego prądu pobieranego przez całe radio z zasilacza. To istotne, bo pomiar całego prądu zasilania miesza pobór stopni pośrednich, syntezy, audio i logiki z właściwym prądem spoczynkowym tranzystorów nadajnika. (manualslib.com)

Z serwisówki Alan 9001 wynika następująca procedura warsztatowa:

1. Zasilacz ustaw na 13,8 V o odpowiedniej wydajności prądowej.
2. Do wyjścia antenowego podłącz sztuczne obciążenie 50 Ω.
3. Ustaw radio na USB, bez modulacji, z częstotliwością 28,000 MHz; w procedurze alignmentu pojawiają się także ustawienia typu PA OFF, RF Power Max i odpowiednie pozycje pozostałych regulatorów. (manualslib.com)

Następnie:

• wyjmujesz płytkę/jumper PB-101 z płyty głównej,
• wpinasz amperomierz między TP101 i TP102,
• regulujesz VR112 do około 80 mA,
• potem wpinasz amperomierz między TP101 i TP103,
• regulujesz VR113 do około 60 mA,
• na końcu wkładasz z powrotem PB-101. (manualslib.com)

W obiegu internetowym występują jednak rozbieżności co do samych wartości. Część materiałów serwisowych dla pokrewnych konstrukcji HR2510/Lincoln podaje dla VR112 około 80 mA, a inne zestawienia dla Alan 9001 opisują VR112 = 60 mA i VR113 = 60 mA; spotyka się też uproszczone procedury z 50 mA / 50 mA. Z tego powodu za najbardziej wiarygodny należy uznać dedykowany service manual Alan 9001, a nie uniwersalne opisy „do Lincolnów”. (manualslib.com)

Moja praktyczna rekomendacja serwisowa jest więc taka:

• jeżeli radio ma oryginalną końcówkę i płytę zgodną z manualem, trzymaj się VR112 ≈ 80 mA i VR113 ≈ 60 mA,
• jeżeli radio było naprawiane, przerabiane albo ma zamienniki tranzystorów, zacznij ostrożnie od niższego biasu i dochodź do wartości docelowej, stale kontrolując temperaturę radiatora i czystość sygnału. To jest wniosek praktyczny wynikający z rozbieżności między publikowanymi procedurami. (manualslib.com)

Warto też odczytać oznaczenia na samej płycie. Z układu opisanego w materiałach Alan 9001 wynika, że:

• VR112 jest w sekcji FINAL,
• VR113 pracuje z driverem,
• tranzystory kojarzone z tym to MRF477 jako końcowy i 2SC2166 jako driver. (manualslib.com)

Po regulacji nie kończ pracy od razu. Zrób kontrolę funkcjonalną:

• w USB moc ma być w przybliżeniu 24–26 W PEP,
• w AM około 9–11 W,
• radio nie powinno się nadmiernie grzać przy krótkim nadawaniu bez modulacji,
• przy dłuższym PTT prąd nie powinien „uciekać” w górę. (manualslib.com)

Procedura praktyczna w skrócie

1. Zasilacz 13,8 V, minimum kilka amperów zapasu. (manualslib.com)
2. Sztuczne obciążenie 50 Ω na wyjściu antenowym. (manualslib.com)
3. USB, brak modulacji, 28,000 MHz. (manualslib.com)
4. Wyjmij PB-101. (manualslib.com)
5. Amperomierz: TP101–TP102 → ustaw VR112 na ok. 80 mA. (manualslib.com)
6. Amperomierz: TP101–TP103 → ustaw VR113 na ok. 60 mA. (manualslib.com)
7. Włóż z powrotem PB-101 i sprawdź moc oraz temperaturę. (manualslib.com)

Aktualne informacje i trendy

Najświeższa weryfikacja dostępnych materiałów online pokazuje, że dla Alan 9001 nadal krążą sprzeczne procedury: jedne strony podają 60/60 mA, inne dla pokrewnych Lincoln/HR2510 sugerują 80 mA dla jednego z trymerów, a uproszczone strony z alignmentem pokazują nawet 50/50 mA. Dlatego w praktyce serwisowej kluczowe jest bazowanie na dedykowanym service manualu dla konkretnej rewizji płyty, a nie na opisach „od podobnego modelu”. (oocities.org)

Obecny trend w naprawach takich radii jest też taki, że wiele egzemplarzy ma już nieoryginalne tranzystory, wymienione PR-ki lub wcześniejsze modyfikacje mocy. W takich przypadkach same wartości biasu z papierowej serwisówki nie zawsze gwarantują poprawną pracę bez kontroli oscyloskopem i watomierzem. To nie jest zmiana technologiczna, tylko realia wieloletniego serwisu starszych urządzeń. (malzev.tripod.com)

Wspierające wyjaśnienia i detale

Prąd spoczynkowy ustawia punkt pracy tranzystora w klasie pośredniej między B i A, tak aby przy SSB ograniczyć zniekształcenia skrośne. Jeśli bias ustawisz za mały, radio może mieć „twardy”, zniekształcony sygnał. Jeśli za duży, końcówka będzie się niepotrzebnie grzała i może wejść w niestabilność termiczną.

Najprostsza analogia: bias działa jak „uchylenie drzwi” tranzystora. Za małe uchylenie powoduje przerwę przy przejściu sygnału przez zero, a za duże oznacza ciągłe niepotrzebne przewodzenie.

Aspekty etyczne i prawne

Regulację wykonuj na sztucznym obciążeniu, nie na antenie, żeby nie emitować sygnału podczas strojenia. Sama dokumentacja modyfikacyjna dla pokrewnych modeli ostrzega też, że zmiany pasma lub parametrów nadajnika mogą być niezgodne z przepisami. (manualslib.com)

Od strony bezpieczeństwa warsztatowego:

• nie rób regulacji bez pewnego chłodzenia tranzystora,
• nie dotykaj sondą przypadkowych punktów w.cz.,
• używaj wkrętaka izolowanego,
• każdą zmianę PR-ki wykonuj minimalnym ruchem.

Praktyczne wskazówki

• Zanim ruszysz trymerami, zaznacz markerem ich pozycję wyjściową.
• Jeśli radio było już naprawiane, nie zakładaj, że ma oryginalne tranzystory.
• Po ustawieniu biasu daj radiu kilka minut pracy i sprawdź, czy prąd nie rośnie wraz z temperaturą.
• Jeśli nie możesz ustawić stabilnej wartości, problem może leżeć nie w samym trymerze, lecz w układzie kompensacji termicznej, tranzystorze lub wcześniejszych przeróbkach.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

Największe zastrzeżenie jest takie, że dostępne materiały online nie są w 100% zgodne co do wartości biasu. Dlatego:

• dla oryginalnego Alan 9001 przyjmuję jako bazę serwisówkę z wartościami około 80 mA / 60 mA, (manualslib.com)
• ale dla egzemplarza po naprawach trzeba podejść ostrożniej i potwierdzić wynik mocą, temperaturą oraz czystością sygnału. (malzev.tripod.com)

Druga ważna uwaga: pierwsza przykładowa odpowiedź offline, która sugeruje pomiar po całkowitym prądzie zasilania radia, jest dla tego modelu metodycznie nieprecyzyjna. Serwisówka wskazuje pomiar lokalny w torze biasu przez punkty testowe. (manualslib.com)

Sugestie dalszych badań

Jeżeli chcesz zrobić to profesjonalnie, kolejne kroki to:

• sprawdzenie sygnału na oscyloskopie,
• pomiar mocy PEP,
• kontrola nośnej i zrównoważenia modulatora SSB,
• weryfikacja, czy w radiu siedzi oryginalny MRF477 i 2SC2166, czy zamienniki. (manualslib.com)

Jeżeli chcesz, mogę Ci w następnym kroku rozpisać dokładnie „co gdzie podłączyć” na płycie Alan 9001, w formie bardzo prostej instrukcji serwisowej:

• krok po kroku dla początkującego, albo
• wersja warsztatowa dla serwisanta.

Krótkie podsumowanie

Najkrócej:

• USB, bez modulacji, 13,8 V, dummy load 50 Ω,
• wyjmij PB-101,
• TP101–TP102 + VR112 ≈ 80 mA,
• TP101–TP103 + VR113 ≈ 60 mA,
• potem sprawdź moc i temperaturę. (manualslib.com)

Jeżeli chcesz, przygotuję Ci teraz rysunkowy opis punktów TP101/TP102/TP103 i VR112/VR113, tak żebyś mógł to ustawić bez zgadywania.