BIOS nie widzi dysku SSD/HDD/M.2 NVMe – ASUS, Gigabyte, MSI – diagnostyka i ustawienia

Pytanie

BIOS nie widzi dysku

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najczęstsze przyczyny: problem z połączeniem (kabel/port/zasilanie), błędne ustawienia BIOS/UEFI (AHCI/RAID/CSM/UEFI, wyłączony port), konflikt zasobów (M.2 wyłącza część portów SATA), niekompatybilność lub uszkodzenie dysku/slotu/kontrolera.
• Szybki plan: sprawdź fizyczne połączenia i zasilanie, przepnij port/kabel, w BIOS przywróć „Optimized Defaults”, ustaw AHCI i UEFI (wyłącz CSM), sprawdź sekcję NVMe (dla M.2), wyjmij i poprawnie osadź M.2, wyczyść CMOS, przetestuj dysk w innym komputerze, na końcu zaktualizuj BIOS.

Szczegółowa analiza problemu

• Warstwa fizyczna (SATA HDD/SSD):
  • Kable: wymień kabel danych SATA na pewny, przepnij do innego portu (np. z SATA_5 na SATA_1). Uszkodzenie pojedynczego kanału to częsta usterka.
  • Zasilanie: użyj innej wtyczki zasilającej SATA z PSU. 3.5" HDD wymaga 12 V i 5 V; 2.5" SATA SSD/HDD zwykle 5 V. Jeśli masz multimetr, zmierz pod obciążeniem: 5 V i 12 V ±5%. Brak 12 V → HDD nie ruszy.
  • PWDIS (Power Disable) na pinie 3: część dysków SATA (zwłaszcza serwerowe/enterprise) wyłącza się przy obecnym 3.3 V na pinie 3 w złączu zasilania. Objaw: dysk „martwy”. Rozwiązania: inna wiązka zasilająca bez 3.3 V, przejściówka MOLEX→SATA, taśma izolacyjna na pinie 3 (tymczasowo, ostrożnie).
  • Mechanika HDD: brak rozruchu, cykanie lub stukanie wskazują na awarię – ale BIOS nadal powinien widzieć identyfikator, jeśli elektronika żyje. Całkowita cisza: sprawdź TVS/PCB.
• Warstwa fizyczna (M.2):
  • Osadzenie: dysk wkładamy pod ~30°, dociskamy i przykręcamy. Sprawdź, czy nie ma wygiętych pinów, brudu na stykach, zbyt długiego dystansu śrubki (niedociśnięty moduł).
  • Zgodność typu: slot M.2 może obsługiwać wyłącznie NVMe (PCIe) albo wyłącznie SATA, albo oba. M.2 SATA w slocie „NVMe-only” (lub odwrotnie) nie będzie wykrywany w BIOS w ogóle.
  • Współdzielenie linii: obsadzenie M.2 często wyłącza konkretne porty SATA (zwykle SATA_5/SATA_6). Jeśli dysk SATA „znika” po włożeniu M.2, przepnij kabel do innego portu zgodnego z instrukcją płyty.
• Ustawienia BIOS/UEFI:
  • Tryb kontrolera: AHCI jako domyślny. Jeśli masz RAID/Intel RST, fizyczne dyski mogą nie być widoczne w głównej liście, lecz w sekcji RAID/RST. Zmiana RAID→AHCI bez przygotowania systemu może unieruchomić Windows – dotyczy OS, nie samego wykrywania w BIOS.
  • Tryb rozruchu: dla NVMe wymagany UEFI; wyłącz CSM/Legacy, jeśli dysk NVMe nie jest inicjalizowany. Secure Boot zwykle nie wpływa na detekcję, ale czasem utrudnia rozruch z nowych nośników – możesz tymczasowo wyłączyć.
  • Port enable: sprawdź, czy dany port SATA/M.2 nie jest oznaczony jako Disabled.
  • „Load Optimized Defaults”: przywróć ustawienia domyślne i ponownie sprawdź detekcję.
  • Uwaga: NVMe nie zawsze pojawia się w liście „SATA devices”; szukaj zakładki „NVMe Information” lub sprawdź, czy dysk jest widoczny na liście Boot (to, że nie ma go na liście SATA, bywa normalne dla NVMe).
• Reset i aktualizacja firmware:
  • Clear CMOS: zworka/bateria CR2032 (po odłączeniu zasilania) na 5–10 min. Wymusza ponowną enumerację magistral.
  • Aktualizacja BIOS/UEFI: nowoczesne SSD (PCIe 4.0/5.0, duże pojemności) mogą wymagać nowszego BIOS (kompatybilność NVMe, mikrokody AGESA/ME). Aktualizuj wyłącznie stabilną wersją, z zasilaniem awaryjnym (UPS) jeśli możliwe.
• Izolacja usterki:
  • Krzyżowa próba: podłącz inny, pewny dysk do tego samego portu/kabla; oraz problematyczny dysk do innego komputera lub przez adapter USB-SATA/M.2. Jeśli „nie widzi” nigdzie – duże prawdopodobieństwo uszkodzenia dysku. Jeśli inne dyski działają w tym samym porcie – winowajcą jest dysk.
  • Minimalna konfiguracja: odłącz wszystkie pozostałe nośniki/USB, pozostaw CPU, jedną kość RAM, GPU (jeśli potrzeba). Zmniejszasz ryzyko konfliktów i niedomiaru mocy.
• Różnicowanie objawów „BIOS nie widzi” vs „Windows nie widzi”:
  • Nowe dyski wymagają inicjalizacji/partycjonowania w systemie operacyjnym – to nie ma wpływu na widoczność w BIOS. Jeśli BIOS widzi, a OS nie – użyj Zarządzania dyskami/partycjonera. Jeśli BIOS nie widzi – to problem sprzętowy/firmware.

Aktualne informacje i trendy

• Płyty z wieloma gniazdami M.2 (PCIe 4.0/5.0) częściej mapują sloty M.2 kosztem konkretnych portów SATA lub obniżają liczby linii dla GPU/kart PCIe. Czytaj tabelę „M.2/SATA/PCIe lane sharing” w manualu.
• Nowsze SSD NVMe mogą potrzebować aktualizacji firmware dysku dla pełnej kompatybilności i stabilności linku PCIe; aktualizację wykonuj na innym komputerze, jeśli BIOS ich nie widzi.
• Na platformach z aktywnym VMD/Intel RST (zwłaszcza laptopy) dysk NVMe może być „ukryty” za kontrolerem VMD – widoczność w BIOS bywa ograniczona do sekcji Storage/RAID.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• AHCI vs RAID vs IDE: tryb dotyczy kontrolera SATA; dla NVMe nie ma IDE/AHCI – istotny jest UEFI/CSM i mapowanie PCIe.
• PWDIS (SATA pin 3): projektowane dla serwerów (zdalne włączanie/wyłączanie). W desktopach potrafi niechcący wyłączyć dysk.
• M.2 kluczowanie: NVMe zwykle M-key; M.2 SATA często B+M-key. Niezgodny typ w zgodnym mechanicznie slocie nie będzie wykryty.

Aspekty etyczne i prawne

• ESD: pracuj antystatycznie; odłącz zasilanie przed demontażem – ochrona użytkownika i sprzętu.
• Gwarancja/RMA: nadmierne modyfikacje (np. izolacja pinu 3) mogą naruszać gwarancję – traktuj jako test/rozwiązanie tymczasowe.
• Prywatność danych: przy serwisie/RMA dysku z danymi poufnymi rozważ szyfrowanie lub procedury bezpiecznego usuwania, jeśli nośnik jest jeszcze dostępny.

Praktyczne wskazówki

• 10‑minutowy checklist:
  • Wyłącz zasilanie, odłącz przewód AC, rozładuj ESD.
  • Przepnij dysk do innego portu SATA, wymień kabel danych i zasilania.
  • Wyjmij/włóż ponownie dysk M.2, sprawdź śrubkę i właściwy slot (NVMe/SATA).
  • Odłącz inne nośniki/USB.
  • Wejdź do BIOS, „Load Optimized Defaults”, ustaw AHCI (dla SATA), UEFI i wyłącz CSM.
  • Sprawdź, czy nie ma sekcji NVMe/Intel RST, w której dysk jest widoczny.
  • Jeśli dalej brak detekcji – Clear CMOS, potem test dysku w innym komputerze/adaperze USB.
• Pomiary (jeśli masz multimetr):
  • 5 V i 12 V na wtyku SATA przy starcie; spadki poniżej ~4.8 V/11.4 V mogą powodować zaniki.
• Laptop:
  • Sprawdź, czy użyty interposer/ramka jest właściwa (część modeli ma dedykowane taśmy SATA). Część laptopów nie wspiera M.2 SATA, tylko NVMe (i odwrotnie).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Starsze płyty bez natywnego wsparcia NVMe mogą nie pokazać dysku w sekcji Boot mimo poprawnej detekcji w „NVMe Information”. Boot z NVMe wymaga UEFI i odpowiedniego BIOS.
• Diagnostyka software (SMART, skan powierzchni) możliwa dopiero, gdy dysk jest wykrywalny w innym środowisku – nie próbuj „napraw” MBR/GPT, jeśli BIOS w ogóle nie widzi urządzenia.
• Jeśli dane są krytyczne, ogranicz próby, by nie pogorszyć stanu nośnika – rozważ laboratorium odzyskiwania.

Sugestie dalszych badań

• Manual płyty głównej/laptopa: tabela współdzielenia linii PCIe/M.2/SATA, lista obsługiwanych trybów.
• Narzędzia producenta dysku (diagnostyka/firmware) uruchomione na innym komputerze.
• Test PSU (oscylacje/„tętnienia” pod obciążeniem) – jeśli objawy są losowe i wielonośnikowe.

Krótkie podsumowanie

• Zacznij od kabli/portów/zasilania, potem ustawienia BIOS (AHCI, UEFI, port enable), uwzględnij konflikty M.2↔SATA, wykonaj Clear CMOS. Przetestuj krzyżowo dysk/port/komputer. Aktualizacja BIOS i firmware dysku bywa konieczna przy nowych NVMe. Jeśli dysk nie jest wykrywany nigdzie – najpewniej uszkodzenie nośnika.

Aby doprecyzować diagnozę, podaj proszę:

• Model płyty głównej lub laptopa i wersję BIOS/UEFI.
• Model i typ dysku (SATA HDD/SSD, M.2 SATA czy M.2 NVMe).
• Czy dysk działał wcześniej na tym sprzęcie, czy to nowa instalacja.
• Czy jednocześnie używasz innych dysków (i które porty są zajęte).