Błąd F-22 w kotle Vaillant atmoTECpro: przyczyny spadku ciśnienia

Pytanie

W kotle Vaillant atmoTECpro czasem nagle spada ciśnienie niemal do zera i wyświetla błąd F-22, ale śladu wycieku wody z instalacji nigdzie nie widać. Jaka jest tego przyczyna?

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najbardziej prawdopodobna przyczyna: niesprawne naczynie wzbiorcze (przeponowe). W czasie nagrzewania układu ciśnienie rośnie powyżej 3 bar, zawór bezpieczeństwa upuszcza wodę do rurki spustowej (często podłączonej do kanalizacji lub wyprowadzonej na zewnątrz), więc „wycieku” nie widać. Po ostygnięciu wody w instalacji ciśnienie spada niemal do zera i pojawia się F.22.
• Inne możliwe, rzadsze: nieszczelny (lub „przytkany” brudem) zawór bezpieczeństwa, mikro‑nieszczelność w instalacji (podłoga/ściana), błędny czujnik ciśnienia.

Szczegółowa analiza problemu

• Mechanizm:
  • atmoTEC pro to kocioł z układem zamkniętym. Wzrost temperatury ⇒ wzrost objętości wody ⇒ nadmiar objętości musi „wejść” do naczynia wzbiorczego, gdzie spręża się poduszka gazowa.
  • Gdy naczynie traci ciśnienie wstępne lub pęka membrana, nie ma gdzie kompensować rozszerzalności. Wystarczy kilka–kilkanaście kelwinów wzrostu temperatury, aby ciśnienie skoczyło nawet >3 bar.
  • Zawór bezpieczeństwa (ustawiony fabrycznie na 3 bar) otwiera się i zrzuca wodę krótkim strzałem do odpływu. Tego zwykle nie widać, bo zrzut idzie do kanalizacji lub na zewnątrz.
  • Po wyłączeniu palnika instalacja stygnie, a ponieważ część wody została bezpowrotnie zrzucona, wskazanie manometru spada blisko 0 bar. Elektronika wykrywa niski poziom wody/ciśnienia i zgłasza F.22 (ochrona przed suchobiegiem).
• Dlaczego to bywa „nagłe” i „czasem”: zadziałanie zaworu bezpieczeństwa jest zdarzeniem impulsowym, związanym z konkretnymi warunkami (wyższa zadana temp., zamknięte głowice termostatyczne, szybkie nagrzanie małej objętości wody, zapowietrzenie). Czasami cykl do zadziałania 3 bar nie zajdzie i objaw nie wystąpi.
• Co odróżnia inne scenariusze:
  • Mikro‑wyciek instalacji zwykle daje wolny, stały spadek ciśnienia niezależnie od cyklu grzania.
  • Nieszczelność wymiennika pierwotnego do komory spalania w atmoTEC (kocioł niekondensacyjny) jest bardzo rzadka; zwykle widać ślady nalotu/korozji w komorze lub kapanie do tacy kotła.
  • Uszkodzony czujnik ciśnienia nie tłumaczy cyklicznego „zadziałania 3 bar i zrzutu”; da się go łatwo wykluczyć porównaniem z manometrem mechanicznym.

Aktualne informacje i trendy

• Dla kotłów Vaillant F.22 jest formalnie błędem „zbyt niskie ciśnienie/brak wody w obiegu”. Najczęściej w praktyce serwisowej przyczyną jest degradacja naczynia przeponowego po kilku–kilkunastu latach eksploatacji oraz doraźne „dobijanie” wody przez użytkownika, które przyspiesza korozję instalacji.
• Trend serwisowy: zamiast „dobijania” wody zaleca się najpierw przywrócić prawidłowe ciśnienie wstępne naczynia (lub wymienić naczynie), a dopiero potem ustawić prawidłowe ciśnienie robocze układu i odpowietrzyć. Coraz częściej stosuje się także zewnętrzne, większe naczynia, gdy objętość wody w instalacji jest duża (np. ogrzewanie podłogowe).

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Ciśnienie wstępne naczynia (po stronie gazowej) powinno być zbliżone do statycznego ciśnienia słupa wody: około wysokość najwyższego punktu instalacji [m] / 10 + 0,2 bar. W domach 1–2 kondygnacyjnych typowo 0,8–1,0 bar.
• Ciśnienie „na zimno” na manometrze instalacji po napełnieniu najczęściej ustawia się na 1,1–1,5 bar (zależnie od wysokości budynku i zaleceń producenta).
• Objawy niesprawnego naczynia:
  • duża amplituda ciśnienia między „zimnym” a „gorącym” kotłem (np. 1,2 → 2,8–3,0 bar),
  • pojedynczy lub powtarzalny zrzut z zaworu bezpieczeństwa,
  • z zaworka Schradera naczynia po krótkim naciśnięciu wydobywa się woda (membrana przedarta).

Aspekty etyczne i prawne

• Prace przy gazie i elementach zabezpieczeń (zawór bezpieczeństwa, naczynie) powinien wykonywać wykwalifikowany serwis z uprawnieniami. Samodzielne manipulacje przy tych elementach mogą naruszać przepisy i stanowić zagrożenie (zalanie, poparzenie, korozja, ryzyko cofnięcia spalin).

Praktyczne wskazówki

• Prosty test użytkownika (bez rozbierania kotła):
  1. Na „zimnym” kotle ustaw ciśnienie ok. 1,2 bar.
  2. Włącz CO na wyższą temperaturę (np. 70–75°C) i obserwuj manometr:
     • skok powyżej 2,5–3,0 bar ⇒ naczynie do kontroli/ładowania lub wymiany.
  3. Załóż na końcówkę rurki spustowej zaworu bezpieczeństwa „koszulkę” z ręcznika papierowego lub przeźroczystą torebkę i obejrzyj po pełnym cyklu grzania – wilgoć potwierdza zrzut.
  4. Porównaj odczyt elektroniczny z mechanicznym manometrem (jeśli kocioł go ma); rozbieżność >0,2 bar sugeruje problem z czujnikiem.
• Co zrobi serwis:
  • spuści ciśnienie z instalacji do zera,
  • zmierzy/uzupełni ciśnienie gazowe w naczyniu (typowo 0,8–1,0 bar),
  • oceni stan membrany (woda z wentyla = wymiana),
  • sprawdzi/ew. wymieni zawór bezpieczeństwa i drożność jego krótkiego odcinka,
  • odpowietrzy układ i ustawi właściwe ciśnienia.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Jeśli instalacja ma dużą pojemność (rozległa podłogówka, piony), wbudowane naczynie w kotle może być zbyt małe – potrzebne będzie dodatkowe zewnętrzne naczynie o dobranej pojemności.
• Ciągłe „dobijanie” świeżej wody tylko maskuje problem i przyspiesza korozję (tlen, sole).

Sugestie dalszych badań

• Test szczelności instalacji na zimno z manometrem kontrolnym (logowanie spadku ciśnienia w funkcji czasu).
• Ocena doboru pojemności naczynia względem objętości instalacji i zakresu temperatur pracy.
• Jeśli podejrzenie mikro‑wycieku: barwnik UV lub gaz znacznikowy i detektor.

Krótkie podsumowanie

• Najczęściej winne jest naczynie wzbiorcze: brak poduszki gazowej ⇒ podczas grzania zawór bezpieczeństwa zrzuca wodę do odpływu (niewidocznie), po ostygnięciu ciśnienie spada i kocioł zgłasza F.22. Potwierdzisz to obserwacją skoku ciśnienia i śladów na rurce spustowej. Rozwiązanie: kontrola/uzupełnienie ciśnienia w naczyniu lub jego wymiana oraz weryfikacja zaworu bezpieczeństwa przez uprawniony serwis.