Brak opcji bootowania z pendrive w BIOS-ie ASUS, MSI, Gigabyte – UEFI, Secure Boot, CSM

Pytanie

Brak opcji bootowania z pendrive w BIOS-ie

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najczęstsze przyczyny braku opcji „boot z USB” to: włączony Secure Boot, tryb UEFI bez CSM przy nieodpowiednio przygotowanym pendrivie, wyłączony „Legacy USB Support”, włączony Fast Boot, źle przygotowany nośnik (GPT/FAT32 vs MBR/NTFS), podłączenie do „problematycznego” portu USB (np. panel przedni/USB 3.x bez pre-boot driverów).
• Kluczowe kroki:
  • Podłącz pendrive przed włączeniem komputera i użyj portu USB 2.0 (najlepiej z tyłu płyty).
  • W BIOS/UEFI: wyłącz Fast Boot, włącz Legacy USB Support; dopasuj tryb UEFI/Legacy (CSM) do sposobu przygotowania nośnika; ewentualnie wyłącz Secure Boot.
  • Przygotuj pendrive poprawnie: dla UEFI – GPT + FAT32; dla Legacy – MBR + (FAT32/NTFS).
  • Skorzystaj z jednorazowego Boot Menu (F8/F10/F11/F12/Esc), lub „Boot Override” w BIOS.

Szczegółowa analiza problemu

• Warstwa sprzętowa:

  • Porty USB: w pre-boot często najlepiej działa USB 2.0 (czarne gniazda, tylny panel). Unikaj hubów i paneli przednich; wyklucz uszkodzenie nośnika/portu testem na innym komputerze.
  • Kolejność detekcji: wiele UEFI enumeruje USB wyłącznie podczas zimnego startu – pendrive ma być wpięty przed zasileniem.

• Warstwa firmware (BIOS/UEFI):

  • Fast Boot: skraca POST kosztem inicjalizacji USB – ustaw Disabled.
  • Legacy USB Support/USB Mass Storage: ustaw Enabled/Auto.
  • Tryb rozruchu:
    • UEFI only (nowe płyty, często bez CSM): pendrive MUSI mieć GPT i pliki EFI (EFI/BOOT/bootx64.efi) na FAT32. Nośnik MBR/NTFS nie będzie widoczny jako UEFI-boot.
    • Legacy/CSM: wymagany MBR z aktywną partycją; część UEFI pokaże taki pendrive jako „USB-HDD” tylko w trybie CSM.
  • Secure Boot:
    • Blokuje niesygnowane bootloadery. Instalator Windows tworzony oficjalnym narzędziem zwykle działa przy włączonym Secure Boot. Dystrybucje Linuksa z „shim” (podpisany) zadziałają; obrazy narzędziowe/niesygnowane – wymagają wyłączenia Secure Boot lub rejestracji kluczy.
  • Boot Priority vs BBS Priorities:
    • W UEFI AMI/PHOENIX często trzeba wejść w „Hard Drive BBS Priorities”/„UEFI Hard Disk Drive BBS Priorities” i tam przesunąć swój pendrive na 1. miejsce, aby pojawił się wyżej w głównej liście.
  • Boot Menu:
    • Zwykle: ASUS – F8/Del, Gigabyte – F12, MSI – F11, ASRock – F11/F10, Dell – F12, HP – F9/F10, Lenovo – F12/Fn+F12. Skorzystaj z jednorazowego wyboru („UEFI: nazwa_pendrive” lub „USB-HDD: nazwa_pendrive”).

• Przygotowanie nośnika (to najczęstszy winowajca):

  • Windows 10/11:
    • Narzędzie Media Creation Tool tworzy USB GPT/FAT32 z podpisanym bootloaderem – zgodne z UEFI+Secure Boot.
    • Problem duży plik install.wim > 4 GB (limit FAT32): MCT automatycznie dzieli; jeśli używasz ISO, w Rufus wybierz „UEFI (GPT) + FAT32”; gdy obraz nie mieści się w FAT32, Rufus może użyć UEFI:NTFS – to zwykle wymaga wyłączenia Secure Boot (chyba że płyta akceptuje sterownik UEFI:NTFS).
    • Alternatywa: podziel WIM: DISM /Split-Image i pozostań przy FAT32.
  • Linux/narzędzia:
    • Dla UEFI: jedna partycja FAT32, pliki EFI obecne; wiele ISO nagrasz w Rufus (Tryb „DD” pomaga na kapryśnych BIOS-ach).
    • Ventoy: wygodne wielo-ISO; z Secure Boot wymaga jednorazowej instalacji własnego klucza (ekran MOK).
  • Legacy (stare komputery): MBR, partycja aktywna, bootloader syslinux/grub4dos/ntldr zgodny z BIOS.

• Scenariusze brzegowe:

  • Brak CSM (płyty ~2020+): Legacy-USB nie zadziała – przygotuj nośnik UEFI/GPT/FAT32.
  • Sprzęt firmowy: w BIOS bywa polityka „Boot from External Media = Disabled”. Wymaga hasła administratora i zmiany polityki.
  • Bardzo stare BIOS-y bez USB-boot: użyj menedżera pośredniego (np. boot z CD lub z dysku wewnętrznego, który przekazuje sterowanie do USB).

Aktualne informacje i trendy

• Nowsze płyty główne i laptopy (zwłaszcza z Windows 11) coraz częściej nie oferują CSM; wymagają czystego UEFI z Secure Boot.
• Narzędzia typu Rufus i Ventoy stały się de facto standardem; Rufus oferuje tryb UEFI:NTFS i automatyczne opcje pod Windows 11 (np. obejścia wymagań TPM/SB – używaj świadomie).
• Producenci upraszczają listy boot – nośniki widoczne są dopiero po wpięciu i zwykle pod nazwą „UEFI: ”.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• UEFI vs Legacy (CSM): UEFI to nowoczesny firmware; CSM emuluje stary BIOS. Niezgodny nośnik nie będzie widoczny jako urządzenie rozruchowe.
• Secure Boot: weryfikuje podpisy EFI. Zwiększa bezpieczeństwo, ale ogranicza uruchamianie niesygnowanych narzędzi.
• BBS Priorities: wewnętrzna lista priorytetów dla grupy „dysków” (w tym USB). Często tam „chowa się” pendrive.

Aspekty etyczne i prawne

• Wyłączanie Secure Boot obniża poziom bezpieczeństwa; rób to świadomie. W środowiskach firmowych może naruszać polityki bezpieczeństwa.
• Zmiana trybu bootowania/kluczy Secure Boot może wywołać żądanie klucza odzyskiwania BitLocker w Windows – przed zmianami zawieś ochronę BitLocker lub przygotuj klucz.
• Upewnij się, że instalowane oprogramowanie/OS ma legalną licencję.

Praktyczne wskazówki

• Szybka procedura (nowy laptop/UEFI, instalacja Windows 11):
  1. Przygotuj USB narzędziem Media Creation Tool lub Rufus (GPT + UEFI + FAT32).
  2. W BIOS: Fast Boot = Disabled; Secure Boot = Enabled (zwykle działa dla MCT); jeśli użyłeś UEFI:NTFS – ustaw Secure Boot = Disabled.
  3. Wejdź do Boot Menu i wybierz „UEFI: ”.
• Linux Live na sprzęcie z Secure Boot:
  • Użyj obrazu z podpisanym „shim” (Ubuntu/Fedora/openSUSE). W razie ekranu MOK – zarejestruj klucz; jeśli się nie da, wyłącz Secure Boot.
• Starszy PC bez UEFI:
  • Przygotuj USB MBR, partycja aktywna, system plików FAT32/NTFS; włącz CSM/Legacy i Legacy USB Support; pendrive pojawi się jako „USB-HDD”.
• Gdy pendrive „nadal niewidoczny”:
  • Zresetuj ustawienia UEFI (Load Optimized Defaults), zaktualizuj firmware do najnowszej stabilnej wersji, sprawdź BBS Priorities, użyj innego pendrive (8–32 GB, USB 2.0).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Nie każdy obraz ISO uruchomi się w obu trybach (UEFI/Legacy). Mieszanie trybów potrafi „ukryć” nośnik.
• Część obudów ma wadliwe przewody do panelu przedniego – testuj na tylnych portach płyty.
• Niektóre UEFI pokazują USB dopiero w „Boot Override”, a nie w głównej liście „Boot Option #1…”.

Sugestie dalszych badań

• Proszę podać: model płyty/laptopa, wersję BIOS/UEFI, jakim narzędziem przygotowano USB i z jakim systemem (Windows/Linux/jakie ISO), oraz czy pendrive jest widoczny w „Boot Override”/„BBS Priorities”.
• Warto sprawdzić instrukcję producenta dla dokładnych nazw opcji (Secure Boot/CSM/Boot Menu Key).
• Jeśli to sprzęt firmowy – potwierdź, czy polityka nie blokuje „External Boot”.

Krótkie podsumowanie

• Brak opcji bootowania z pendrive zwykle wynika z niedopasowania trybu (UEFI/Legacy), Secure Boot lub źle przygotowanego nośnika. Zacznij od: USB 2.0, wyłączenia Fast Boot, włączenia Legacy USB Support, dopasowania GPT/FAT32 (UEFI) lub MBR (Legacy), a następnie użyj Boot Menu. Jeśli to nowy sprzęt bez CSM – przygotuj nośnik wyłącznie pod UEFI. Jeśli to stary – rozważ Legacy/CSM lub rozwiązania pośrednie.