DEA-1, ECC85 – różne rezystory anodowe w głowicy UKF, separacja zasilania, odsprzęganie

Pytanie

Dlaczego w głowicy DEA 1 anody lampy ecc85 są zasilane przez różne wartości oporow

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• W głowicy DEA‑1 dwie połówki lampy ECC85 pełnią różne funkcje (wzmacniacz w.cz. oraz mieszacz/heterodyna). Dlatego ich anody są zasilane przez różne rezystory zasilające: ustalają odmienne punkty pracy i zapewniają separację zasilania (odsprzęganie), co stabilizuje oscylator i minimalizuje sprzężenia między stopniami.
• Kluczowe punkty:
  • różne prądy i napięcia wymagane przez wzmacniacz w.cz. vs. oscylator/mieszacz,
  • izolacja poprzez RC-odsprzęganie ograniczająca „ciągnięcie” częstotliwości LO i wzbudzenia,
  • dopasowanie do innych elementów obciążających (obwody strojone, uzwojenia transformatorów p.cz.), które mają różną rezystancję dla DC.

Szczegółowa analiza problemu

• Architektura głowicy DEA‑1:
  • ECC85 to podwójna trioda zaprojektowana do front-endów FM; typowo jedna połówka pracuje jako wzmacniacz w.cz., druga jako heterodyna/mieszacz samodrgający (autodyna). Obie połówki są nominalnie identyczne konstrukcyjnie; różnią się zadaniem w układzie. [Uwaga: to koryguje często spotykane nieporozumienie, że sekcje ECC85 mają różne μ – nie mają.] Źródła ogólne nt. roli ECC85: r-type Valve Museum i karty katalogowe. (r-type.org)
• Co „robią” różne rezystory w liniach zasilania anod:
  • W tych układach rezystory przy anodach zwykle nie są „rezystorami obciążenia” w sensie AC (obciążeniem jest obwód rezonansowy/transformator). To przede wszystkim rezystory doprowadzające B+ i tworzące wraz z kondensatorami lokalne filtry RC (odsprzęganie).
• Dlaczego wartości są różne:
  1. Ustawienie odmiennych punktów pracy:
     • Wzmacniacz w.cz. pracuje liniowo (klasa A), korzystnie przy nieco większym prądzie anodowym dla wyższego gm i lepszego stosunku S/N. Wymaga więc mniejszego spadku napięcia na rezystorze zasilającym (mniejsza wartość R), aby na anodzie utrzymać relatywnie wyższe napięcie.
     • Oscylator/mieszacz musi jednocześnie spełniać warunki generacji i mieszania; zbyt duży prąd zwiększa amplitudę drgań i ryzyko niestabilności. Większa wartość rezystora w torze zasilania ogranicza prąd i ustala niższe napięcie anody, co sprzyja stabilnej pracy LO i właściwej sprawności przemiany.
  2. Separacja zasilania (odsprzęganie między stopniami):
     • Prądy zmienne obu stopni (RF i LO) nie powinny się „widzieć” przez linię B+, bo to powoduje sprzężenia, ciągnięcie częstotliwości heterodyny (LO pulling) i wzbudzenia. Większa rezystancja (wraz z odpowiednim kondensatorem do masy) daje lepsze tłumienie przeniku zasilania od strony oscylatora; z kolei mniejsza rezystancja w torze wzmacniacza w.cz. minimalizuje spadki i szumy zasilania widziane na jego anodzie.
  3. Różne obciążenia DC:
     • Anoda wzmacniacza w.cz. jest połączona z obwodem strojonym (filtr/transformator pasmowy) o innej rezystancji DC niż anoda mieszacza (często przez uzwojenie p.cz.). Aby na obu anodach uzyskać docelowe napięcia, sumaryczna rezystancja w gałęzi B+ musi być inna.
  4. Szumy zasilania i Johnsona:
     • Większe R generuje większy szum termiczny, lecz w gałęzi oscylatora wpływ tego szumu jest maskowany przez silny sygnał LO. W gałęzi RF mniejsze R ogranicza udział szumów zasilania w budżecie szumowym front-endu.
• Skutki nieprawidłowych wartości:
  • Za duża rezystancja w gałęzi wzmacniacza w.cz.: spadek napięcia anody, mniejsze wzmocnienie i czułość.
  • Za mała rezystancja w gałęzi LO/mieszacza: nadmierna amplituda LO, wzbudzenia, modulacja przez zasilanie, „uciekanie” strojenia.
  • Zbyt słabe odsprzęganie (nieodpowiedni kondensator przy danej R): sprzężenia przez B+, gwizdy, niestabilna praca heterodyny.
• Typowe rzędy wielkości (orientacyjnie, zależne od konkretnej wersji głowicy):
  • gałąź RF: niższa rezystancja doprowadzająca (rzędu pojedynczych kiloomów),
  • gałąź LO/mieszacza: wyższa rezystancja (kilkanaście–kilkadziesiąt kiloomów),
  • lokalne kondensatory odsprzęgające: od dziesiątek nF (RF) do µF (wraz z dodatkowym małym C o dobrej jakości dielektryka dla RF).

Aktualne informacje i trendy

• Głowice ELWRO typu DEA były powszechnie stosowane w polskich lampowych odbiornikach UKF (OIRT 65–74 MHz); obecnie często są przestrajane na pasmo CCIR 87,5–108 MHz. Sama praktyka potwierdza rozdzielanie zasilania stopni RF i LO/mixture przez oddzielne RC – to „szkoła Telefunkena/Mullarda” w front-endach FM z ECC85. (muzeum-radia.c-v.us)
• Rola ECC85 jako standardowej podwójnej triody front-endu FM (RF amp + LO/mixer) pozostaje niezmienna w literaturze i opisach muzealnych/katalogowych. (r-type.org)

Wspierające wyjaśnienia i detale

• W głowicach FM obciążenie AC anody stanowi obwód strojony/transformator; rezystor „anodowy” w praktyce jest rezystorem zasilającym (dropping resistor) i elementem filtra RC.
• Wspólna linia B+ bez różnicowania R wywoływałaby zależną od sygnału modulację napięcia zasilania jednego stopnia przez drugi; w efekcie LO ulegałby modulacji amplitudowej/fazowej, co poszerzałoby pasmo wyjściowe i pogarszało czułość.

Aspekty etyczne i prawne

• Bezpieczeństwo: praca przy napięciach rzędu 200–300 V DC. Rozładowywać kondensatory, zachować odstępy izolacyjne, używać sond x10 i ekranowanych przewodów pomiarowych.
• Odbudowa zabytku: ingerencje (np. przestrojenie) warto dokumentować, by zachować walory kolekcjonerskie urządzenia.

Praktyczne wskazówki

• Diagnostyka:
  • Zmierz napięcia na anodach obu triod ECC85; porównaj z dokumentacją konkretnego modelu (zwykle anoda RF wyższe napięcie niż anoda LO).
  • Sprawdź wartości „rezystorów zasilających” (węglowe oporniki często dryfują w górę). Odchyłka >10% bywa krytyczna w LO.
  • Wymień kondensatory odsprzęgające na nowe o niskiej upływności (np. foliowe + równolegle mały C0G/NPO 10–100 nF dla RF).
• Modyfikacje:
  • Nie ujednolicaj wartości R w obu gałęziach „dla porządku”. Te różnice są celowe: wpływają na stabilność LO i czułość toru.
  • Jeśli przestrojasz OIRT→CCIR, zmiany w obwodach strojonych nie powinny „psuć” istniejącego odsprzęgania B+. Zostaw hierarchię RC tak, by LO miał większą izolację od linii zasilania.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Konkretne wartości R i C w DEA‑1 zależą od wersji głowicy i odbiornika; brak jednego „kanonicznego” schematu publicznie dostępnego dla wszystkich wariantów. Dlatego powyższe zakresy są orientacyjne.
• Niektóre realizacje zamiast rezystora w gałęzi anody RF stosują dławik (RFC) – cel (niska impedancja DC, wysoka dla RF) jest analogiczny.

Sugestie dalszych badań

• Jeśli udostępnisz zdjęcie/schemat swojej wersji DEA‑1 (oznaczenia elementów), mogę podać docelowe napięcia, dobrać wartości i wskazać punkty testowe.
• Warto przejrzeć karty katalogowe ECC85/6AQ8 i przykładowe aplikacje front-endów FM dla porównania punktów pracy. (r-type.org)

Krótkie podsumowanie

• Różne wartości „oporników anodowych” w DEA‑1 wynikają z różnych ról obu połówek ECC85 oraz potrzeby silnego odsprzęgania zasilania: mniejsza R dla liniowego, czułego stopnia RF; większa R dla stabilnej pracy oscylatora/mieszacza i separacji od toru RF. Taki dobór minimalizuje sprzężenia przez B+, stabilizuje LO i poprawia czułość całej głowicy. (r-type.org)

[Uwaga korygująca do przykładowych odpowiedzi offline: ECC85 nie jest głowicą gramofonową ani lampą o dwóch różnych μ; to podwójna trioda do front‑endów FM, a obie sekcje są nominalnie identyczne. Różnice w R wynikają z funkcji w układzie, nie z asymetrii lampy.]

Pytanie

Pilnie szukam kompletnej płytki drukowanej do odbiornika Promyk Lux,gdzie kupić i jaka jest jej cena.

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• W handlu nie ma obecnie „nowych”, fabrycznie gotowych kompletnych płytek PCB do Promyka Lux. Najszybsza i najpewniejsza droga to zakup całego radia „dawcy” i demontaż płytki.
• Typowe ceny kompletnych (ale zużytych/uszkodzonych) egzemplarzy Promyka Lux na rynku wtórnym wynoszą zwykle 40–100 zł; sporadycznie więcej w lepszym stanie. Przykłady zakończonych sprzedaży: 70 zł (24.02.2024), 43,50 zł (06.10.2023), 89 zł (20.11.2021). (archiwum.allegro.pl)
• Gdzie szukać od ręki: Allegro/Allegro Lokalnie, OLX; oraz ogłoszenia na forach kolekcjonerskich (Unitra‑Klub, Trioda). (olx.pl)

Szczegółowa analiza problemu

• Brak dostępności nowej, kompletnej PCB wynika z faktu, że Promyk Lux (Diora, lata 1968–1970) to konstrukcja zabytkowa, dawno nieprodukowana; części nie są wytwarzane seryjnie. To trzyzakresowy odbiornik AM (D/S/K), bez UKF, z typowym, prostym torem p.cz. i zasilaniem sieciowym 220 V AC; podzespoły montowano na fenolowej płycie nośnej/chassis, nie w standardzie dzisiejszych modułów wymiennych. (unitraklub.pl)
• Rynek wtórny oferuje przede wszystkim całe radia – ekonomicznie sensowniejsze jest kupno dawcy niż długie polowanie na „samą płytkę”. Odnotowane ceny sprzedaży wskazują, że zakup kompletnego dawcy bywa tańszy i szybszy niż wykonanie repliki od zera. (archiwum.allegro.pl)
• Jeśli potrzebujesz elementu „pilnie”, kupno dawcy i przeniesienie PCB (wraz z cewkami i ekranami p.cz.) minimalizuje ryzyko strojenia od zera i uszkodzeń delikatnych uzwojeń. Praktyka hobbystów potwierdza, że rozbiór „dawców” to standardowy sposób pozyskiwania części do tych modeli. (forum-trioda.pl)

Aktualne informacje i trendy

• Na dzień 26 stycznia 2026 r. aktywnych ofert „kompletnej płytki Promyk Lux” nie stwierdzono; w obrocie pojawiają się całe sztuki do renowacji lub „na części” w cenach kilkudziesięciu złotych. (archiwum.allegro.pl)
• Uwaga operacyjna: Archiwum Allegro ma zostać wyłączone w marcu 2026 r., więc warto zapisywać zrzuty/parametry znalezionych ofert i włączyć powiadomienia w głównym serwisie. (archiwum.allegro.pl)

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Model Promyk Lux 24401: lata prod. 1968–1970, pasma D/S/K, zasilanie 220 V AC, konstrukcja superheterodynowa na 3 lampach (typowe: ECH81, EF89, ECL86). To prosta architektura bez UKF, co upraszcza przenoszenie toru p.cz./m.cz. wraz z płytą dawcy. (unitraklub.pl)
• W praktyce „płytka” bywa płyta fenolowa z montażem przewlekanym i elementami mechanicznymi (podstawki lamp, ekrany, dławiki). Zamiana całego zespołu z dawcy ogranicza ingerencję w strojenie filtrów.

Aspekty etyczne i prawne

• Sprzęt zabytkowy: rozbiórka kompletnego, sprawnego egzemplarza może budzić wątpliwości w środowisku kolekcjonerskim; preferowany jest zakup sztuk uszkodzonych/niekompletnych „na części”.
• Bezpieczeństwo: po przenosinach obowiązkowe są próby izolacji i pomiar upływności; urządzenie pracuje na napięciach niebezpiecznych. W USA wymagany będzie autotransformator 120→220–230 V.

Praktyczne wskazówki

• Jak kupić szybko:
  • Ustaw alerty w Allegro/OLX na frazy: „Promyk Lux 24401”, „Promyk Lux części”, „radio lampowe Diora Promyk”. (olx.pl)
  • Napisz ogłoszenie „Kupię” na Unitra‑Klub i Trioda (działy giełdowe); społeczność często „ma w szufladzie” płyty z demontażu. (unitraklub.pl)
• Na co patrzeć u dawcy:
  • Nienaruszone gniazda lamp, komplet ekranów p.cz., brak zwęglenia laminatu przy rezystorach mocy.
  • Zachowane połączenia do przełącznika zakresów i do transformatora głośnikowego – skróci to czas przekładki.
• Jeśli Twoja płytka jest pęknięta/zwęglona:
  • Sklej fenol epoksydem; przerwane ścieżki odbuduj drutem srebrzanki; zwęgliny usuń mechanicznie i przenieś gorące elementy na wsporniki.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Rzadko pojawiają się „gołe” płytki – nawet na dużych platformach. Przy „pilnej” potrzebie jedyną realną opcją jest dawca. (archiwum.allegro.pl)
• Oferty bywają nieregularne i szybko znikają; warto działać z alertami i rezerwą budżetową na wysyłkę międzynarodową (jeśli kupujesz z Polski do USA).

Sugestie dalszych badań

• Dokumentacja/identyfikacja: opisy i schematy Promyk Lux – baza Unitra‑Klub oraz Radiomuseum (do podglądu i wnioskowania o kompatybilności części). (unitraklub.pl)
• Jeśli rozważysz wykonanie repliki PCB (gdy Twoja jest nie do uratowania), skontaktuj się z polskim wytwórcą PCB (np. ProPCB) – potrzebne będą skany i odrys w KiCadzie; czas realizacji zwykle 1–2 tygodnie + wysyłka. (propcb.pl)

Krótkie podsumowanie

• Nowej, kompletnej płytki PCB do Promyka Lux obecnie „z półki” nie kupisz; najszybciej pozyskasz ją z dawcy kupionego na Allegro/OLX lub przez fora kolekcjonerskie. Typowy koszt dawcy: 40–100 zł (czasem więcej), co potwierdzają niedawne zakończone aukcje. Jeśli podasz lokalizację (PL/USA), budżet i stan Twojej obecnej płytki, przygotuję konkretne kroki: monitoring ofert, lista kontrolna przy zakupie i plan przekładki/strojenia. (archiwum.allegro.pl)