Diora MDS 442 – brak dźwięku, wskaźniki VU na max, nie działa wybór taśmy i Dolby

Pytanie

Przy nagrywaniu nowej kasety na magnetofon diora mds 442 w pewnym monencie dzwiek zostal przerwany, diody wysterowania wychylily sie na maxa, wskazniki wyboru tasmy i dolby nie reaguja na wciskanie, przy odtwarzaniu jest teraz to samo, po odlaczeniu od pradu odczekaniu i podlaczeniu spowrotem by sprawdzic jest nadal to samo

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najbardziej prawdopodobna przyczyna: awaria sekcji zasilania (rozjechane/zanikłe napięcia stabilizowane 5 V dla logiki i 12–15 V dla toru audio) lub utrata masy, co spowodowało nasycenie wskaźników i „zamrożenie” logiki (tape/Dolby). Drugorzędnie: zabrudzona/utleniona listwa Zapis/Odczyt (REC/PB) lub uszkodzenie elementów w torze wskaźników.
• Kluczowe punkty:
  • Jednoczesne: zanik dźwięku + LED-y VU na maksa + brak reakcji przycisków = wspólny mianownik: zasilanie/logika, nie sam mechanizm.
  • Najpierw zweryfikować napięcia zasilania i masy; dopiero potem mechanikę (paski/autostop).
  • Jeśli regulator zasilania „puścił” za wysokie napięcie, mogły ulec uszkodzeniu wzmacniacze operacyjne/układy Dolby/sterownik LED.

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie Szczegółowa analiza problemu

• Rozwinięcie głównych aspektów:

  • Maksymalne świecenie wskaźników wysterowania w obu kanałach zwykle oznacza pojawienie się składowej stałej lub bardzo dużego napięcia w torze pomiaru poziomu. Taki objaw równolegle z brakiem reakcji przycisków (wybór taśmy/Dolby) wskazuje, że układy zasilane z szyny 5 V (logika/przerzutniki/sterowanie LED) i z szyny 12–15 V (wzmacniacze operacyjne toru audio) otrzymują niewłaściwe napięcia albo utraciły odniesienie do masy.
  • W MDS-ach (Diora/Unitra) stabilizacja bywa realizowana albo na klasycznych stabilizatorach 78xx/79xx (np. 7805 dla logiki, 7812/7815 dla audio), albo jako stabilizator dyskretny (tranzystor + dioda Zenera + rezystor). Przebicie tranzystora/stabilizatora daje „pełne” napięcie po prostowniku na elektronikę, co potrafi natychmiast nasycić wskaźniki i zawiesić logikę (latch-up).
  • Brudna/utleniona listwa REC/PB potrafi wprowadzić dodatnie sprzężenie i wywołać wzbudzenie lub DC na torze audio (VU „idzie na sufit”), ale sama z siebie nie „zamrozi” przycisków wyboru taśmy/Dolby. Dlatego traktuję ją jako możliwą, lecz mniej prawdopodobną przyczynę pierwotną przy takiej koincydencji objawów.
  • Mechanika (paski/autostop): zerwany/ślizgający się pasek powoduje zatrzymanie transportu lub wyzwolenie autostopu, ale nie wywołuje maksymalnego świecenia wskaźników ani braku reakcji przycisków wyboru – to osobna klasa usterek.

• Teoretyczne podstawy:

  • Przekroczenie dopuszczalnego napięcia na wejściach CMOS/TTL (logika sterująca) prowadzi do latch-up: układ przewodzi prądy pasożytnicze i „wisi”, dopóki nie zniknie zasilanie lub problem z napięciem. Po ponownym włączeniu, jeśli napięcie nadal jest nieprawidłowe, objaw natychmiast wraca.
  • Wzmacniacze operacyjne w torze audio sterujące detektorem poziomu/wskaźnikami, zasilone błędnym napięciem lub z utraconą masą, wystawiają na wyjście napięcie bliskie szynie – stąd stałe „max”.

• Praktyczne zastosowania (dla tej naprawy):

  • Zanim wykona się jakiekolwiek dalsze próby, trzeba potwierdzić prawidłowość napięć zasilania oraz ciągłość połączeń masy między zasilaczem a płytami audio/sterowania.

Aktualne informacje i trendy

• W praktyce serwisowej sprzętu vintage standardem jest:
  • wstępny „recap” sekcji zasilacza (wszystkie elektrolity w PSU, 105°C, niski ESR),
  • weryfikacja/regeneracja styków (listwy REC/PB, przełączniki),
  • kontrola stabilizatorów 78xx/79xx lub dyskretnych regulatorów i towarzyszących im diod Zenera.
• Uwaga na współczesne podróbki stabilizatorów i tranzystorów mocy – kupować w zaufanych źródłach.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Co mierzyć (multimetr DC, masa wspólna urządzenia):
  • Napięcie po prostowniku głównym (za mostkiem i kondensatorem filtrującym) – orientacyjnie 15–30 V DC w zależności od odczepu transformatora.
  • Napięcie szyny logiki: powinno być 5,0 V ±5%.
  • Napięcie szyny audio: najczęściej pojedyncza 12–15 V lub symetryczna ±12/±15 V (zależnie od wersji).
  • Spadek napięcia między punktami masy (zasilacz ↔ płytka audio/sterowania) – powinno być ≈0 V; każdy „tajemniczy” spadek oznacza pękniętą ścieżkę, zimny lut lub urwany przewód masy.
• Typowe elementy, które zawodzą:
  • tranzystor szeregowy stabilizatora (np. BD135/BD139) – zwarcie C–E,
  • dioda Zenera ustalająca próg stabilizacji – przebicie/zanik,
  • duże kondensatory filtrujące (1 000–4 700 µF) – wysoki ESR/pojemność <50%,
  • lutowania gniazd zasilania i złącz między płytami – spękania pierścieni lutowniczych,
  • listwa REC/PB – utlenione styki, szczególnie po latach nieużywania.

Aspekty etyczne i prawne

• Praca przy urządzeniu zasilanym z sieci 230 V wymaga zachowania zasad BHP (odłączenie od sieci, rozładowanie kondensatorów, stosowanie separacji). Jeśli nie ma Pan doświadczenia, bezpieczniej zlecić weryfikację zasilacza serwisowi.
• Odpady elektroniczne (zużyte kondensatory, uszkodzone elementy) należy utylizować zgodnie z lokalnymi przepisami.

Praktyczne wskazówki

• Procedura diagnostyczna (kolejność minimalizująca ryzyko wtórnych uszkodzeń):
  1. Bezpiecznik/oględziny: sprawdzić bezpieczniki, ślady przegrzań, spuchnięte elektrolity.
  2. Pomiary zasilania na „żarówce szeregowej” (ogranicznik prądu 40–60 W w szereg z siecią):
     • potwierdzić wartości 5 V i 12–15 V. Jeśli 5 V >5,5 V lub brak – naprawić sekcję 5 V (stabilizator + Zener + kondensatory).
     • jeśli szyna audio odbiega o >10% – naprawić regulator/elektrolity toru audio.
  3. Masa i złącza: przelutować gniazda/złącza zasilania i masy; sprawdzić przewody taśmowe.
  4. Po ustabilizowaniu napięć: pomiar DC na wyjściach wzmacniaczy operacyjnych i na wejściu sterownika VU – DC nie powinno przekraczać kilkunastu mV. Jeżeli są wolt(y) DC – uszkodzony wzmacniacz operacyjny lub kondensator sprzęgający.
  5. Dopiero teraz mechanika: sprawdzić paski, rolkę dociskową, autostop (czy prawy talerzyk „ciągnie”). Usterki mechaniczne są możliwe, ale nie tłumaczą zamrożenia logiki i VU na max.
  6. Listwa REC/PB: gruntowne czyszczenie (preparat do styków + wielokrotne przełączanie), ewentualnie demontaż i mechaniczne doczyszczenie.
• Dobre praktyki:
  • Nie uruchamiać wielokrotnie „na siłę”, gdy napięcia są nieprawidłowe – ryzyko kaskadowych uszkodzeń.
  • Wymieniając stabilizator, wymień także towarzyszące mu elektrolity i diodę Zenera; sprawdź rezystory emiterowe/bazowe.
  • Po naprawie zasilania wykonaj krótkie testy funkcji, potem pełną kalibrację (prąd podkładu, poziom zapisu/odczytu) według dokumentacji serwisowej.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Różne rewizje MDS 442 mogły mieć inne rozwiązania zasilania; bez schematu konkretnego egzemplarza podaję wartości typowe dla klasy urządzeń.
• Jeżeli stabilizator „puścił” przepięcie, mogły ulec wtórnie uszkodzeniu układy Dolby/LED driver – wówczas sama naprawa PSU nie przywróci pełnej sprawności i trzeba będzie wymienić uszkodzone scalaki.

Sugestie dalszych badań

• Zdobyć dokumentację serwisową MDS 442 (schemat + punkty pomiarowe) – znacząco przyspiesza diagnostykę.
• Jeśli ma Pan oscyloskop: sprawdzić obecność i poziom sygnału bias (rzędu dziesiątek–setek kHz) oraz czy nie ma wzbudzeń w torze audio po naprawie zasilania.
• Rozważyć pełny „recap” sekcji zasilacza oraz krytycznych kondensatorów sprzęgających w torze audio.

Krótkie podsumowanie

• Zestaw objawów wskazuje w pierwszej kolejności na problem z zasilaniem/masą, nie na mechanikę. Zacząć od pomiaru i naprawy szyn 5 V i 12–15 V oraz przelutowania mas/złączy. Następnie oczyścić listwę REC/PB i sprawdzić kondensatory/wzmacniacze operacyjne toru audio. Paski/autostop sprawdzić na końcu, jako możliwy, ale mało adekwatny do zamrożenia logiki powód.

Proszę dać znać:

• Czy po włączeniu bez kasety wskaźniki VU od razu stoją na maksa?
• Czy transport (capstan/talerzyki) startuje normalnie?
• Czy ma Pan dostęp do multimetru i (opcjonalnie) oscyloskopu?
  Na tej podstawie wskażę konkretne punkty pomiarowe i kolejne kroki.