Diora Tosca 303 – suchy i cichszy prawy kanał, usterka od nowości, diagnostyka przedwzmacniacza

Pytanie

Posiadam amplituner stereo Diora tosca 303, mam problem z suchym i cichszym prawym kanałem, zamienialem przewody idące od koncówki mocy do przedwzmacniacza i cichy kanal zamienial strone z czego wychodzi ze to wina przedwzmacniacza, tak samo na wejsciu sluchawkowym kanal tez jest suchy, wymienialem kondensatory elektrolityczne w przedezmacniaczu i mierzylem tranzystory i wszystko sprawne, czyscilem rowniej potencjometr glosnosci oraz balansu, ustawialem prądy spoczynkowe na emiterach zgodne z instrukcją czyli 20mV, amplituner zostal kupiowny nowy przez mojego dziadka i mowil ze odkad pamięta to ta usterka była czyli moze byc ona fabryczna

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Usterka leży w prawym kanale przedwzmacniacza/sekcji regulacji barwy i (najczęściej) dotyczy:
  1. obwodu „Kontur” (loudness) przy potencjometrze głośności lub samego potencjometru z odczepem,
  2. styków isostatów (MONO/STEREO, TAPE MONITOR, KONTUR, filtry),
  3. nieprawidłowej wartości jednego z rezystorów/kondensatorów w korektorze Baxandalla,
  4. przerwy/zimnego lutu w masie potencjometrów lub w torze prawego kanału.
• „Suchy” dźwięk i cichszy poziom są typowym skutkiem powstania niezamierzonego filtru górnoprzepustowego (utrata basu) oraz zwiększonego tłumienia w jednym ze stopni.
• Skoro objaw był „od zawsze”, bardzo realny jest błąd montażowy/fabryczny: zła wartość elementu, pomylone wyprowadzenie, słabe lutowanie lub zła wiązka do isostatu.

Szczegółowa analiza problemu

• Teoria: w klasycznej Tosce 303 przedwzmacniacz zawiera stopień wstępny, potencjometr głośności z odczepem (loudness), korektor barwy (Baxandall) i bufor/wyjście na końcówkę. Każdy z tych bloków może wprowadzić:
  • stałe tłumienie (błąd w pętli sprzężenia, rezystor o za dużej wartości),
  • filtrację LF (za mała pojemność kondensatora sprzęgającego lub brak referencji do masy),
  • asymetrię tylko jednego kanału (styk isostatu, przerwa na ścieżce).
• Dlaczego „sucho”: jeśli masa potencjometru głośności/barwy w prawym kanale nie ma niskiej impedancji, dzielnik nie pracuje poprawnie, a razem z pojemnościami tworzy przypadkowy filtr górnoprzepustowy → ginie bas i całość jest cichsza.
• Dlaczego podejrzany „Kontur”: układ loudness korzysta z odczepu potencjometru i sieci RC. Przerwa/uszkodzenie jednej gałęzi lub zły styk isostatu „KONTUR” bardzo typowo daje „sucho i ciszej”, szczególnie przy małych ustawieniach głośności.
• Dlaczego „fabrycznie”: pojedynczy rezystor/kondensator o złej wartości (pomyłka 4,7 kΩ ↔ 47 kΩ, 47 nF ↔ 4,7 nF itp.) w jednej gałęzi Baxandalla lub loudnessu da objaw stały od nowości i nie zniknie po wymianie samych elektrolitów.

Proponowana, szybka ścieżka diagnostyczna „od końca do początku” (porównawczo L vs R):

1. Test isostatów bez dyskusji:

   • Wielokrotnie przełącz MONO/STEREO, TAPE MONITOR, KONTUR, FILTRY.
   • Pomiar rezystancji kontakt–kontakt (odłączone zasilanie): w stanie „załączony” kanał L i P powinny pokazywać praktycznie zwarcie (<1 Ω). Jeśli P ma kilkanaście–kilkadziesiąt Ω albo oporność niestabilną → isostat do naprawy/przelutowania/rozbiórki i czyszczenia.
   • Krótki test obejścia: zewrzyj krokodylkami parę styków prawego kanału w TAPE MONITOR i/lub KONTUR tak, by pominąć przełącznik. Jeśli poziom/bas wróci – winny isostat/okablowanie do niego.

2. Potencjometr głośności z odczepem (loudness):

   • Z „KONTUR” wyłączonym odłącz jedną stronę sieci RC loudness prawego kanału i sprawdź, czy charakter/brzmienie prawego kanału zrównuje się z lewym. Jeśli tak – usterka jest w sieci loudness lub odczepie prawego toru.
   • Omomierzem namierz odczep: od skrajnego wyprowadzenia do odczepu oporność powinna wynosić ok. 15–30% całego toru ścieżki (zależnie od wersji). Porównaj lewy vs prawy tor potencjometru – muszą być bliźniacze. Brak ciągłości odczepu w P = typowy winowajca „sucho”.

3. Masa potencjometrów/korektora:

   • Pomiar rezystancji między blaszką masową potencjometrów a masą chassis: oczekiwane <0,5 Ω. Jeśli jest więcej lub zmienne – przelutuj punkty masy i złącza wiązek.
   • Szybki test AC: wpuść 50 Hz/100 Hz; mierz napięcie między masą potencjometru a chassis. Jeśli widzisz dziesiątki miliwoltów AC tylko w prawym kanale – masz problem z masą.

4. Korektor barwy (Baxandall):

   • Porównaj element po elemencie L vs P (rezystory w pętli sprzężenia, kondensatory w gałęziach bas/treble). Szczególnie „podejrzane” są:
     • kondensatory sprzęgające (także nieelektrolityczne! – ceramiczne/foliowe; utrata pojemności = brak basu),
     • rezystory węglowe (wzrost wartości przesuwa punkty pracy i podbija tłumienie).
   • Jeśli masz LCR – pomierz rzeczywistą pojemność i ESR, albo po prostu podmień podejrzane C i R między kanałami (metoda zamiany miejsc daje odpowiedź w 5 minut).

5. Małosygnałowe tranzystory i ich otoczenie:

   • Pomiar DC (baza–emiter ~0,6–0,7 V, kolektor typowo w ~1/2–2/3 zasilania dla stopnia napięciowego). Różnica >10–15% między odpowiadającymi sobie punktami L/P – wskazuje na błąd w polaryzacji (często zły rezystor).
   • Nawet „sprawny” tranzystor może mieć istotnie niższe hFE – zamień parę tranzystorów L↔P w pierwszym stopniu i/lub buforze. Jeśli usterka „przejdzie” – masz winnego.

6. Śledzenie sygnału:

   • Generator: 1 kHz i 50/100 Hz, poziom ~100 mV RMS.
   • Oscyloskop/audio-probe: porównuj amplitudę w punktach L vs P: wyjście selektora → kolektor 1. tranzystora → suwak głośności → wejście/wyjście Baxandalla → wyjście preampu (do końcówki).
   • Jeżeli różnice pojawiają się dopiero po potencjometrze głośności i rosną przy niskich częstotliwościach – skup się na loudness/masie/tone-stack.

7. „Fabryka” pod lupą:

   • Odczytaj kody paskowe „lustrzanych” rezystorów L/P. Szukaj „47k” vs „4k7”, „33k” vs „3k3”, itp.
   • W Tosce zdarzają się różnice wykonaniowe płytek – porównanie wizualne prowadzeń i wiązek L/P bywa bezcenne (odwrócone kabelki na isostacie = klasyk).

Aktualne informacje i trendy

• W praktyce renowacyjnej sprzętu vintage coraz częściej stosuje się:
  • porównawcze mapy DC/AC kanał–kanał zamiast ślepej „recap-all”,
  • wymianę/renowację isostatów lub ich całkowite obejście stałymi połączeniami w torze sygnału (jeśli właściciel rzadko używa danej funkcji),
  • precyzyjne kondensatory foliowe w korektorze barwy (stabilniejsze parametry niż stare ceramiczne).

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Nieprawidłowa masa potencjometru głośności sprawia, że zamiast dzielnika napięcia masz rezystor szeregowy z pojemnościami wejściowymi kolejnego stopnia → powstaje filtr górnoprzepustowy, a niskie tony znikają (subiektywnie „sucho”).
• Zbyt mała pojemność kondensatora sprzęgającego (albo przerwa w jednej z gałęzi Baxandalla) obcina pasmo od dołu i obniża skuteczne wzmocnienie.

Aspekty etyczne i prawne

• Praca przy urządzeniu sieciowym: używaj separacji galwanicznej, odłącz zasilanie przed pomiarami rezystancji/ciągłości, rozładuj kondensatory zasilacza.
• Po modyfikacjach sprawdź brak składowej stałej na wyjściu i stabilność termiczną, aby nie uszkodzić głośników.

Praktyczne wskazówki

• Zacznij od prostych testów „bez lutowania”: obejście isostatów krokodylkami, odłączenie sieci loudness w prawym kanale, pomiary masy.
• Jeśli nie masz LCR – rotacja elementów L↔P w newralgicznych miejscach (loudness, wej./wyj. Baxandalla, rezystory polaryzacji pierwszego stopnia) to najszybsza droga do „namierzenia”.
• Wszystkie podejrzane luty przy potencjometrach/isostatach przelutuj świeżą cyną z topnikiem; sprawdź też mechaniczne nity/oczka łączące masę z obudową potencjometrów.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Istnieją różne wersje płytek Toski 303 – numeracja elementów i drobne wartości mogły się zmieniać. Porównuj kanały element–w–element, nie polegaj ślepo na pojedynczym schemacie z internetu.
• Nowe elektrolity też potrafią być wadliwe – jeśli filtr LF nadal jest podejrzany, podmień krytyczny kondensator sprzęgający na innego producenta.

Sugestie dalszych badań

• Wykonaj „mapę amplitud” L vs P dla 1 kHz i 50/100 Hz w 5–6 punktach toru – wskaże dokładnie, w którym bloku ginie poziom i bas.
• Jeśli masz możliwość, zrób zdjęcia okolic potencjometru głośności/isostatu KONTUR i porównaj prowadzenie przewodów lewy/prawy – często od razu widać asymetrię.
• Po usunięciu usterki warto wyrównać kanały: dobrać pary tranzystorów o zbliżonym hFE, sprawdzić symetrię wartości w Baxandallu.

Krótkie podsumowanie

• Objaw „suchy i cichszy prawy kanał” po zamianie przewodów przedwzmacniacz↔końcówka jasno wskazuje na sekcję preampu. Najczęściej winne są: styk/isostat (KONTUR/TAPE/MONO), sieć loudness i jej odczep w potencjometrze, przerwa masy potencjometrów lub zła wartość elementu w korektorze.
• Zacznij od obejścia/próby isostatów, weryfikacji odczepu loudness i masy, a następnie porównawczo sprawdź elementy Baxandalla i punkt pracy pierwszego stopnia.
• „Usterka od nowości” bardzo pasuje do pojedynczej pomyłki montażowej lub niepewnego lutu – metoda porównawcza L↔P doprowadzi Cię do winowajcy najszybciej.

Jeśli chcesz, podeślij zdjęcia okolic potencjometru głośności, isostatu „KONTUR” i fragmentu korektora barwy prawego kanału – zaznaczę punkty do pomiaru i podam konkretną kolejność kroków pod Twoją wersję płytki.