Diora Tosca 303 + Tonsil ZgP 25-8-569 – jeden kanał gra ciszej i sucho, brak basu, przyczyny

Pytanie

Mam amplituner stereo diora tosca 303 i do niego kolumny tonsil zgp 25 8 569 i jeden kanał gra ciszej, bardziej sucho od drugiego na mono to samo i nie wiem czy to jest czegos wina czy to normalne

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• To nie jest normalne. Sprawny zestaw Tosca 303 + ZgP 25-8-569 powinien grać symetrycznie.
• Skoro w trybie MONO różnica pozostaje po tej samej stronie, przyczyna leży niemal na pewno w amplitunerze (tor jednego kanału), a nie w kolumnach.

Kluczowe punkty

• Najczęstsze winy: zaśniedziałe potencjometry/przełączniki (balans, głośność, isostaty), zdegradowane kondensatory elektrolityczne w torze danego kanału, zimne luty; rzadziej – uszkodzony tranzystor lub rezystor w sprzężeniu zwrotnym.
• „Suchy” dźwięk to klasyczny objaw utraty niskich częstotliwości, zwykle od wyschniętych kondensatorów w sprzęganiu sygnału, pętli NFB lub (jeśli dana wersja końcówki to ma) kondensatora wyjściowego.

Szczegółowa analiza problemu

• Gdzie szukać: W Tosce 303 sygnał MONO jest sumowany i rozdzielany na oba tory. Skoro jeden tor pozostaje cichszy i „chudszy”, usterka jest za sumatorem: w sekcji regulacji barwy/balansu danego kanału, w przełącznikach ścieżki sygnału (isostaty), albo w samej końcówce mocy.
• Typowe mechanizmy uszkodzeń:
  • Kondensatory sprzęgające i w pętli sprzężenia zwrotnego (elektrolity po kilkudziesięciu latach tracą pojemność i rośnie ESR). Skutkiem jest filtracja basu i spadek wzmocnienia – subiektywnie „sucho” i ciszej.
  • Przełączniki isostat i potencjometry (głośność, balans, tony, „kontur”/loudness) – utlenione styki podnoszą rezystancję jednego kanału.
  • Zimne luty – niestabilny kontakt w torze sygnału lub masy jednego kanału.
  • Rzadziej: rozjechany punkt pracy końcówki (bias), uszkodzony tranzystor różnicowy/sterujący, nadpalony rezystor w NFB.
• Co z kolumnami: mało prawdopodobne przy opisie, ale potwierdź to testem zamiany kanałów na wyjściu wzmacniacza. Dodatkowo szybki test słuchawkami (jeśli efekt też występuje – to na pewno wina amplitunera).
• Uwaga wersyjna: część konstrukcji z tamtego okresu pracuje z pojedynczym zasilaniem i kondensatorem wyjściowym. Utrata jego pojemności silnie ucina bas w jednym kanale. Jeśli Twoja Tosca ma taki układ – ten kondensator jest pierwszym podejrzanym.

Aktualne informacje i trendy

• Praktyka renowacji vintage audio: rutynowe czyszczenie wszystkich przełączników/potencjometrów oraz „recap” małych elektrolitów w torze audio i zasilaczu obydwu kanałów (dla symetrii).
• Stosuje się nowe kondensatory o niskim ESR (klasy „audio” nie są konieczne – ważna jakość i właściwa pojemność/napięcie) oraz foliowe zamiast małych elektrolitów tam, gdzie to możliwe.
• Coraz częściej po recapie wykonuje się kalibrację: pomiar i ustawienie prądu spoczynkowego oraz kontrolę offsetu DC.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Dlaczego „brak basu” przy złym kondensatorze? Kondensator szeregowy z obciążeniem tworzy filtr górnoprzepustowy o częstotliwości granicznej:
  \[
  fc = \frac{1}{2\pi R{\text{obc}} C}
  \]
  Spadek C (wyschnięcie) podnosi f_c i „obcina” dół pasma – kanał brzmi „sucho”.
• Skąd spadek głośności przy brudnym potencjometrze? Utlenione ścieżki/wypalone styki powodują dodatkową, zmienną rezystancję w jednym torze, przez co rośnie tłumienie tego kanału.

Aspekty etyczne i prawne

• Bezpieczeństwo: wewnątrz jest napięcie sieci 230 V oraz napięcia zasilające końcówkę – pracuj wyłącznie przy odłączonym zasilaniu, rozładuj kondensatory, stosuj separację sieciową i środki ochronne.
• Ochrona sprzętu vintage: zachowaj oryginalność (np. dobór elementów o tych samych wartościach, estetyka montażu); nie używaj preparatów typu WD‑40 do potencjometrów.

Praktyczne wskazówki

1. Szybka lokalizacja usterki (bez lutowania)

• Zamień przewody głośnikowe L↔R przy wyjściach wzmacniacza. Jeśli „zły” pozostaje po tej samej stronie amplitunera – winny jest amplituner.
• Posłuchaj na słuchawkach – jeśli efekt identyczny, potwierdza tor wzmacniacza.
• Kilkadziesiąt razy przełącz isostaty (wejścia, filtry, tape monitor) i pokręć potencjometrami (głośność, balans, tony, kontur). Jeżeli brzmienie chwilowo wraca – masz zabrudzone styki.

2. Czyszczenie styków i potencjometrów

• Użyj dedykowanych środków: do styków (np. „S/ WL”) i do potencjometrów (np. „PR”). Najpierw oczyść/odtłuść, potem zabezpiecz/posmaruj. Nie pozostawiaj agresywnych środków bez spłukania.

3. Pomiary podstawowe

• Offset DC na wyjściu (bez obciążenia): powinien być niewielki i podobny w obu kanałach.
• Bias (prąd spoczynkowy): ustaw zgodnie z instrukcją serwisową; w praktyce dla rezystorów emiterowych rzędu 0,47 Ω typowy spadek kilku–kilkunastu mV odpowiada bezpiecznym wartościom prądu. Mierz po rozgrzaniu.
• Test sygnałem 1 kHz (AUX/TAPE): generator → wejście, oscyloskop lub miernik True RMS na wyjściu. Porównaj amplitudy i kształt obu kanałów przy tym samym ustawieniu głośności.

4. Co wymieniać w pierwszej kolejności (w obu kanałach, dla symetrii)

• Małe elektrolity w torze przedwzmacniacza/tone: 1–10 µF.
• Elektrolity w pętli sprzężenia zwrotnego końcówki (często 10–100 µF).
• Jeśli występuje kondensator wyjściowy – jego wymiana jest krytyczna.
• Przy okazji: popraw podejrzane luty (szczególnie przy większych elementach i złączach).

5. Głośniki ZgP 25-8-569

• Szybko sprawdź mechanicznie niskotonowy: delikatne osiowe dociśnięcie membrany – ruch ma być płynny, bez ocierania. W zwrotnicy wymień stare elektrolity (jeśli są) – pary kanałami.

Możliwe wyzwania i jak je pokonać

• Brak schematu: poszukaj instrukcji serwisowej AWS‑303; ułatwi identyfikację kondensatorów w torze danego kanału i punktów pomiarowych biasu.
• Brak generatora/oscyloskopu: użyj aplikacji generatora w telefonie + prosty miernik True RMS; do porównań kanał‑kanał to wystarcza.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Różnice akustyczne pomieszczenia mogą lekko zmieniać balans, ale nie tłumaczą „suchego” brzmienia jednego kanału w MONO.
• Jeżeli po czyszczeniu i recapie problem trwa, sprawdź tranzystory różnicowe/sterujące (szum, dryft), rezystory w NFB i wartości elementów wokół potencjometru „kontur”.

Sugestie dalszych badań

• Wykonaj pomiar odpowiedzi częstotliwościowej obu kanałów (20 Hz–10 kHz) przy stałym poziomie wejściowym i porównaj przebieg – pozwoli precyzyjnie wskazać sekcję „ucinającą” bas.
• Sprawdź ESR i pojemność wymontowanych kondensatorów – potwierdzisz diagnozę i dobierzesz docelowe zamienniki.
• Po naprawie wykonaj pełną kalibrację (offset, bias) i dłuższy test obciążeniowy przy 1 kHz i 60/80 Hz.

Krótkie podsumowanie

• To nie jest normalne; problem jest w jednym torze amplitunera po sumatorze MONO.
• Najpierw wyklucz kolumny (zamiana kanałów, test słuchawek), potem wyczyść przełączniki/potencjometry.
• Najbardziej prawdopodobna przyczyna „suchego” i cichszego kanału to zdegradowane kondensatory w torze sygnału/NFB lub (jeśli występuje) kondensator wyjściowy – zalecany recap obu kanałów i kontrola biasu/offsetu.
• Po takich działaniach Tosca 303 zwykle wraca do pełnej, symetrycznej sprawności. Jeśli chcesz, pomogę przygotować listę elementów do wymiany pod Twoją wersję płytki.