PN-EN 60076-6, PN-EN 60076-3, IEC 60060-1 – dokumenty do sprawdzenia izolacji dławika zwarciowego 6kV

Pytanie

na jaki dokument powołać się przy sprawdzeniu izolacji dławika zwarciowego 6kV

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najbezpieczniej powołać się na: PN‑EN 60076‑6 „Transformatory — Część 6: Dławiki” jako normę przedmiotową dla dławików (w tym ograniczających prąd zwarciowy) oraz — dla poziomów izolacji i metod prób dielektrycznych — na PN‑EN 60076‑3 „Poziomy izolacji, próby wytrzymałości elektrycznej i zewnętrzne odstępy izolacyjne w powietrzu”. Dla techniki prób wysokonapięciowych odwołać się do IEC/EN 60060‑1. Przy pomiarach wyładowań niezupełnych – IEC 60270 (aktualna edycja).
• W eksploatacji (IR/PI/tanδ) najpierw DTR producenta; pomocniczo w Polsce często przywołuje się PN‑E‑04700 (norma wycofana, ale bywa dopuszczana do oceny zgodności – wymaga sprawdzenia aktualnego komunikatu PKN). (sklep.pkn.pl)

Szczegółowa analiza problemu

• Norma przedmiotowa dla dławików: PN‑EN 60076‑6 jest dokumentem dedykowanym reaktorom/dławikom, obejmuje m.in. dławiki szeregowe ograniczające prąd (current‑limiting reactors) oraz określa zestaw prób (rutynowych/typu/specjalnych), w tym próby dielektryczne. To jest właściwy „dokument bazowy” dla urządzenia, które Pan/Pani bada. (sklep.pkn.pl)
• Poziomy izolacji i szczegółowe procedury prób dielektrycznych (AV/IVW/IVPD/LI/SI, zasady powtarzania prób itd.) podaje część 3 serii 60076. Część 3 ma zastosowanie do reaktorów w zakresie, w jakim została przywołana w normach szczegółowych — co w praktyce następuje przy badaniu dławików wg 60076‑6. Dlatego przy określaniu napięć probierczych i sekwencji prób powołuje się 60076‑3. (sklep.pkn.pl)
• Technika prób wysokonapięciowych (definicje, wymagania ogólne, tolerancje przebiegów udarowych, korekcje atmosferyczne itp.) jest znormalizowana w IEC/EN 60060‑1. To ten dokument przywołuje się w części „Jak wykonywać próby HV”. Najnowsza edycja została opublikowana w 2025 r. (ed. 4). (webstore.iec.ch)
• Jeśli mierzone są wyładowania niezupełne (PD), aktualnym dokumentem jest IEC 60270:2025 (ed. 4) – nowa wersja porządkuje wymagania i skupia się na pomiarach ładunkowych PD do 500 Hz AC i dla DC. (webstore.iec.ch)
• Historia i status: starsza, ogólna norma „Reaktory” IEC 60289 została oficjalnie zastąpiona przez IEC 60076‑6; powoływanie IEC 60289 nie jest już właściwe jako podstawa aktualnych badań. (webstore.iec.ch)
• Pomiary eksploatacyjne rezystancji izolacji (IR), wskaźnika polaryzacji (PI) itp.: najpierw stosuje się wymagania DTR producenta konkretnego dławika (materiały izolacyjne, napięcia probiercze DC, kryteria odbioru). W polskiej praktyce często cytuje się PN‑E‑04700:1998/Az1:2000 jako zbiór wytycznych do badań pomontażowych/eksploatacyjnych; norma jest formalnie wycofana, ale PKN dopuszcza – w określonych przypadkach – stosowanie niektórych wycofanych PN do oceny zgodności, co wymaga każdorazowego sprawdzenia aktualnego komunikatu. (sklep.pkn.pl)

Aktualne informacje i trendy

• Aktualne wydania dokumentów „techniki prób”: IEC 60060‑1 zaktualizowano w 2025 r. (ed. 4); wprowadza m.in. doprecyzowania dla prób złożonych/kompozytowych i parametry przebiegów udarowych. PD zaktualizowano w IEC 60270:2025 (ed. 4) – skupienie na pomiarach ładunkowych i ujednolicone sprawdzenia torów pomiarowych. Uwzględnij to w sprawozdaniach i procedurach. (webstore.iec.ch)
• W obszarze norm reaktorów/transformatorów: wciąż obowiązuje linia 60076; dla reaktorów część 6 pozostaje dokumentem właściwym. (sklep.pkn.pl)

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Dlaczego dwa dokumenty 60076‑6 i 60076‑3? Pierwszy definiuje, że badamy „reaktor” i jakie próby należy wykonać (w tym dielektryczne), drugi – jakimi poziomami napięć i w jakiej sekwencji te próby przeprowadzić. Razem pokrywają zarówno „co”, jak i „jak”. (sklep.pkn.pl)
• Odcięcie od nieadekwatnych norm: PN‑EN 61439‑1 dotyczy rozdzielnic; IEC/EN 61557‑2 dotyczy aparatury pomiarowej stosowanej w instalacjach nN (weryfikacja instalacji), nie określa wymagań badań izolacji reaktorów SN – nie należy ich używać jako podstawy dla dławika 6 kV. (Uwaga porządkująca względem niektórych opracowań branżowych.)

Aspekty etyczne i prawne

• Stosowanie norm wycofanych (np. PN‑E‑04700) w dokumentacji może wymagać udokumentowania, że dana PN jest dopuszczona do oceny zgodności (stan na dany miesiąc w „Komunikacie Prezesa PKN”). W przeciwnym razie należy jednoznacznie wskazać, że stanowi wytyczne pomocnicze, a wymagania wiążące pochodzą z DTR i aktualnych PN‑EN/IEC. (pkn.pl)
• Bezpieczeństwo pracy i odpowiedzialność: próby HV/udarowe mogą być wykonywane wyłącznie przez uprawnione osoby, z aparaturą wzorcowaną zgodnie z IEC 60060‑1 oraz we właściwej infrastrukturze probierczej. (webstore.iec.ch)

Praktyczne wskazówki

• Zalecany „zapis w protokole” (sekcja „Podstawa oceny”):
  • PN‑EN 60076‑6: „Transformatory — Część 6: Dławiki” (dla zakresu i rodzaju prób urządzenia). (sklep.pkn.pl)
  • PN‑EN 60076‑3: „Poziomy izolacji, próby wytrzymałości elektrycznej i zewnętrzne odstępy izolacyjne” (dla poziomów napięć i sekwencji prób dielektrycznych). (sklep.pkn.pl)
  • IEC/EN 60060‑1: „Techniki prób wysokonapięciowych — Terminologia i wymagania prób” (dla metodologii i tolerancji prób HV). (webstore.iec.ch)
  • IEC 60270 (akt. edycja): „Techniki prób wysokonapięciowych — Pomiary wyładowań niezupełnych” (jeśli wykonywane są PD). (webstore.iec.ch)
  • DTR producenta [nazwa/typ] — wymagania szczegółowe i kryteria odbioru (IR/PI/tanδ).
  • Opcjonalnie: PN‑E‑04700:1998/Az1:2000 – jako dokument pomocniczy dla badań eksploatacyjnych, jeśli klient/OSD go wymaga i jeśli dopuszczony w bieżącym komunikacie PKN. (sklep.pkn.pl)
• Jeżeli ktoś powołuje IEC 60289: przypomnieć w dokumentacji, że została zastąpiona przez 60076‑6 (informacja o wycofaniu). (webstore.iec.ch)

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• PN‑E‑06303 nie dotyczy dławików, a narażeń zabrudzeniowych izolacji napowietrznej i doboru izolatorów — nie jest właściwą podstawą do oceny izolacji dławika 6 kV. (yadda.icm.edu.pl)
• Wartości liczbowych napięć probierczych dla konkretnego dławika (AC/LI/IVPD) nie należy „zgadywać” z tabel ogólnych bez zderzenia z kartą katalogową/DTR i uzgodnieniami zamówieniowymi (tappingi, łączenia, środowisko pracy).

Sugestie dalszych badań

• Sprawdzenie, czy PKN opublikował nowszą edycję PN‑EN 60076‑6 (po 2008 r.) lub krajową aktualizację do EN/IEC 60060‑1:2025 i IEC 60270:2025. (sklep.pkn.pl)
• Weryfikacja IRiESD/IRiESP danego operatora (jeśli dotyczy) — niekiedy zawierają doprecyzowane kryteria.
• W razie wątpliwości co do BIL/AC dla Um = 7,2 kV skorzystać z tabel w PN‑EN 60076‑3 (wersja skonsolidowana z A1:2018). (sklep.pkn.pl)

Krótkie podsumowanie

• Do sprawdzenia izolacji dławika zwarciowego 6 kV podstawą jest PN‑EN 60076‑6; poziomy i procedury prób dielektrycznych czerpiemy z PN‑EN 60076‑3; technikę prób HV z IEC/EN 60060‑1; PD z IEC 60270 (2025). W eksploatacji nadrzędna jest DTR producenta, a PN‑E‑04700 można przywołać pomocniczo, o ile jest to akceptowane przez zamawiającego i zgodne z aktualnym komunikatem PKN. (sklep.pkn.pl)