Fisher CA905 – jeden kanał nie działa, drugi zniekształca dźwięk – diagnostyka i typowe usterki

Pytanie

Wzmacniacz Fisher CA905 nie działa jeden kanał, a drugi zniekształaca głos

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najbardziej prawdopodobna przyczyna: uszkodzenie jednej końcówki mocy i/lub problem z zabezpieczeniem/przekaźnikiem wyjściowym oraz rozjechany prąd spoczynkowy (bias) lub niedomaganie zasilacza, co skutkuje: jeden kanał martwy, drugi zniekształca (często obcinanie połówki sygnału lub zniekształcenia skrośne).
• Kluczowe kroki: szybkie testy zewnętrzne (zamiany L/R, słuchawki), pomiar DC na wyjściach (przed przekaźnikiem), weryfikacja napięć szyn zasilania ±V, kontrola przekaźnika głośnikowego i ustawienia biasu, sprawdzenie tranzystorów mocy, rezystorów emiterowych i kondensatorów elektrolitycznych.

Szczegółowa analiza problemu

• Objaw „jeden kanał nie działa”: typowo zwarcie/przerwa w końcówce mocy, przepalony bezpiecznik gałęzi, otwarty rezystor emiterowy, uszkodzony tranzystor driver albo układ różnicowy wejścia końcówki. Jeśli na wyjściu pojawi się istotne napięcie stałe, układ protect odłącza głośniki – wtedy jeden kanał może „zamilknąć”.
• Objaw „drugi kanał zniekształca głos”:
  • zbyt mały bias → zniekształcenia skrośne (szorstki, „charczący” wokal, szczególnie przy cichym słuchaniu),
  • brak jednej szyny zasilania (np. ujemnej) → półfalowe obcinanie (brzmi jak silne przesterowanie/mowa „przez radio”),
  • duży opór/utlenione styki przekaźnika → spadek amplitudy, przesterowanie przy głośniejszym sygnale,
  • wyschnięte kondensatory w torze sygnałowym/zasilaniu małych sygnałów → kompresja pasma, zanik basu, „nosowe” brzmienie.
• Sekcja preamp: w tym modelu często stosowano podwójny wzmacniacz operacyjny audio (np. uPC4570C lub odpowiednik). Brak zasilania ±12…±15 V dla operacyjnych lub uszkodzenie jednej połówki może powodować asymetrię/zniekształcenia – ale pełna cisza częściej wskazuje już na końcówkę mocy lub „protect”.
• Relacja obu objawów: jedna uszkodzona końcówka potrafi „ciągnąć” zasilacz i degradować pracę drugiej (tętnienia, spadek szyn), przez co drugi kanał zniekształca. Alternatywnie oba kanały cierpią na wspólny problem zasilacza (brak jednej szyny, uszkodzony mostek/kondensator), przy czym w jednym kanale dodatkowo zadziałał „protect”.

Proponowana ścieżka diagnostyczna (minimum: multimetr, najlepiej także żarówka szeregowa/dim-bulb 60–100 W oraz oscyloskop i sztuczne obciążenie 8 Ω):

1. Testy zewnętrzne (bez otwierania):
   • Zamień wejścia L/R na wzmacniaczu. Jeśli objawy nie „przechodzą” – usterka jest w wzmacniaczu.
   • Zamień głośniki L↔R. Jeśli objawy zostają przy tym samym wyjściu wzmacniacza – głośniki OK.
   • Słuchawki: czy oba kanały w słuchawkach grają poprawnie?
     • Tak → preamp raczej OK, szukaj w sekcji przekaźnik/końcówka/wyjścia.
     • Nie → problem wcześniej (preamp/zasilanie preampu).
   • Po włączeniu słychać klik przekaźnika po 2–5 s? Brak kliku = protect aktywny (zwykle DC na wyjściu lub brak zasilania przekaźnika).
2. Pomiary zasilacza (ostrożnie, urządzenie pod napięciem):
   • Na głównych kondensatorach filtrujących zmierz szyny: powinny być zbliżone co do wartości bezwzględnej (np. około ±35…±45 V względem masy, zależnie od wersji i sieci).
   • Istotna różnica lub brak jednej gałęzi → najpierw napraw zasilacz (bezpiecznik gałęziowy, mostek prostowniczy, ścieżki, kondensator).
3. DC na wyjściach końcówek mocy (przed przekaźnikiem, na punktach testowych lub na rezystorach emiterowych):
   • Oczekiwane: kilka–kilkadziesiąt mV.
   • Jeśli widzisz wolt(y) dodatnie/ujemne na „martwym” kanale → uszkodzona końcówka (tranzystory mocy/driver, para różnicowa, przerwane sprzężenie, rezystory emiterowe). Protect blokuje głośnik – dlatego cisza.
   • Na kanale „zniekształcającym”: jeśli DC w normie, sprawdź bias.
4. Bias/prąd spoczynkowy:
   • Mierz spadek na rezystorach emiterowych (np. 0,22 Ω). Typowa wartość rzędu 5–15 mV na rezystorze (odpowiednio kilkadziesiąt mA na parę) – dokładną wartość podaje serwisówka.
   • Zbyt mały spadek → zniekształcenia skrośne; zbyt duży → przegrzewanie. Uwaga: reguluj wyłącznie po upewnieniu się, że końcówka jest sprawna i bez oscylacji.
5. Przekaźnik głośnikowy i ścieżka wyjść:
   • Jeśli słuchawki grają dobrze, a głośnik nie – sprawdź przekaźnik (okopcone/utlenione styki) i przełącznik Speakers A/B. Często pomaga czyszczenie lub wymiana przekaźnika.
6. Elementy „pechowe” w tego typu konstrukcjach:
   • Tranzystory końcowe i drivery (przebicie, przerwa).
   • Rezystory emiterowe (podniesiona rezystancja/otwarcie).
   • Potencjometry trymerów bias/offset (utlenione – skokowo zmieniają ustawienia).
   • Kondensatory elektrolityczne (zasilacz i sprzęgające w niskich poziomach sygnału).
   • Lutowania przy radiatorach, gniazdach i przekaźniku (mikropęknięcia).
7. Preamp/operacyjne:
   • Zweryfikuj obecność stabilizowanych ±12…±15 V dla wzmacniaczy operacyjnych. Brak jednej szyny = silne zniekształcenia.
   • Gdy jeden kanał martwy już na słuchawkach, a zasilania są poprawne – możliwe uszkodzenie samego wzmacniacza operacyjnego lub selektora wejść.

Aktualne informacje i trendy

• Praktyka serwisowa: stosowanie „dim-bulb tester” (żarówka szeregowa) przy pierwszym uruchomieniu po naprawie, aby ograniczyć prąd zwarciowy.
• Części zamienne: wzrost liczby podróbek tranzystorów mocy – kupuj z pewnych źródeł; rozważ użycie współczesnych, sprawdzonych zamienników o zbliżonych parametrach SOA.
• Konserwacja: profilaktyczna wymiana elektrolitów w zasilaczu i czyszczenie przełączników/potencjometrów preparatami kontaktowymi to dziś standard przy sprzęcie z lat 80/90.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Dlaczego protect wycisza kanał: układ wykrywa DC na wyjściu (zagrożenie dla głośnika) lub nieprawidłowe warunki zasilania i rozłącza przekaźnik.
• Zniekształcenia skrośne: zbyt mały bias powoduje „dziurę” przy przejściu przez zero – głos brzmi „chropowato”.
• Brak jednej szyny zasilania: sygnał jest obcinany po jednej stronie – mowa staje się nienaturalna, słychać wyraźny przester nawet przy małej głośności.

Aspekty etyczne i prawne

• Bezpieczeństwo: wewnątrz występują niebezpieczne napięcia i ładunki na kondensatorach. Jeśli nie masz doświadczenia – oddaj do serwisu.
• Ochrona sprzętu: testy uruchomieniowe prowadź bez podłączonych kolumn; używaj sztucznego obciążenia i ogranicznika prądu, aby nie uszkodzić głośników.

Praktyczne wskazówki

• Kolejność prac:
  1. Testy zewnętrzne i słuchawki, 2) Zasilanie ±V, 3) DC offset przed przekaźnikiem, 4) Bias, 5) Przekaźnik/wyjścia, 6) Weryfikacja końcówki mocy i preampu.
• Po naprawie końcówki: zawsze ustaw DC offset i prąd spoczynkowy zgodnie z serwisówką po pełnym rozgrzaniu (ok. 15–20 min).
• Wymiany parami: tranzystory komplementarne i pary różnicowe – dla symetrii i stabilności.
• Czyszczenie: przełączniki, potencjometry i styki przekaźnika – dedykowanym preparatem do styków.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• W modelu mogą istnieć rewizje płyty i różne obsady elementów – konkretne wartości napięć/prądów zawsze weryfikuj w serwisówce.
• Objaw „zniekształca głos” jest opisowy – pomocne będzie nagranie lub informacja, czy zniekształcenia rosną wraz z głośnością i czy są obecne także na słuchawkach.

Sugestie dalszych badań

• Zdobądź instrukcję serwisową Fisher CA-905 (schemat, punkty pomiarowe, procedury regulacji).
• Jeśli możesz, podaj:
  • Czy słychać klik przekaźnika po włączeniu?
  • Napięcia szyn względem masy: +V i −V na kondensatorach filtrujących.
  • DC na wyjściu obu kanałów (przed przekaźnikiem).
  • Spadki na rezystorach emiterowych przy braku sygnału (do oceny biasu).
  • Czy słuchawki wykazują te same objawy?

Krótkie podsumowanie

• Najpierw potwierdź zasilanie ±V i stan układu protect. Duże DC na wyjściu „martwego” kanału wskaże na uszkodzoną końcówkę mocy; zniekształcenia w drugim zwykle wynikają z błędnego biasu, problemu z przekaźnikiem lub wspólnej usterki zasilania. Postępuj wg zaproponowanej sekwencji pomiarów – to najszybsza droga do pewnej diagnozy i bezpiecznej naprawy. Jeśli podasz wyniki podstawowych pomiarów, pomogę wskazać konkretne elementy do wymiany i wartości regulacji.