Icom IC-725 – skutki przepięcia zasilania, diagnostyka i naprawa

Pytanie

ic725 uszkodzony zbyt dużym napięciem zasilania

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najczęściej uszkodzeniu ulegają: bezpiecznik F1, dioda zabezpieczająca D25 (crow-bar), stabilizatory 8 V/5 V na MAIN- i PLL-Unit oraz – przy większym przepięciu – tranzystory końcowe PA.
• Naprawę zaczynamy od toru zasilania: wymiana spalonego bezpiecznika i/lub zwartej diody, pomiar rezystancji linii +13,8 V, a następnie kontrola wszystkich napięć wtórnych (+12 V, +8 V, +5 V).
• Do pierwszych uruchomień używaj zasilacza laboratoryjnego z ograniczeniem prądowym (0,2-0,5 A); jeśli prąd gwałtownie rośnie, radio wciąż ma zwarcie.

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie – Szczegółowa analiza problemu

1. Charakterystyka zagrożenia

   • IC-725 pracuje przy 13,8 V DC ± 15 %. Powyżej ≈ 16 V pierwsze w kolejce są elementy ochronne, później stabilizatory i sekcje RF/CPU.

2. Ścieżka prądowa od gniazda DC

   1. Gniazdo DC → bezpiecznik F1 (15-20 A)
   2. Dioda crow-bar D25 (MR2520 – 25 A, 50 V) równolegle do linii +13,8 V
   3. Główna szyna +13,8 V zasila:
      • Moduł PA bezpośrednio
      • Stabilizator +8 V (IC14, µPC7808) → większość logiki i RX
      • Stabilizator +5 V (IC4, µPC7805 na PLL Unit) → CPU, PLL, LCD

3. Typowa sekwencja uszkodzeń przy przepięciu

   • Etap I: zwarcie D25 → przepalenie F1 (ochrona zadziałała)
   • Etap II: brak reakcji zabezpieczenia lub bardzo wysokie VCC ⇒
     • przebicie stabilizatorów 7808/7805 (zwarcie wyj-wej lub otwarcie)
     • przegrzanie tranzystorów końcowych Q4/Q5 (2SC2509) → C-E zwiera
     • możliwa destrukcja CPU (IC8) i układów PLL (IC2, IC3)

4. Procedura diagnostyczna krok-po-kroku
   a) Inspekcja wizualna płyt PA i MAIN (spalenizna, napuchnięte kondensatory).
   b) Pomiar rezystancji między +13,8 V a masą (wartość < ≈10 Ω wskazuje zwarcie).
   c) Demontaż D25, pomiar w trybie diody:

   • spadek ok. 0,45-0,6 V w kierunku przewodzenia, przerwa w zaporowym;
   • zwarcie w obu kierunkach → wymiana (zamiennik np. 1N5408/MBR2045).
     d) Pomiar stabilizatorów:
   • przy zasilaniu 13,8 V/100 mA: OUT7808 = 8,0±0,2 V, OUT7805 = 5,0±0,1 V.
   • 0 V lub niestabilna wartość → wymiana (ważna izolacja termiczna).
     e) Test tranzystorów PA (wylutowane lub odłączona kolektorowa szyna):
   • multimetr w trybie diody, C-E nie może być zwartą (< 0,2 Ω).
     f) Jeśli napięcia pomocnicze wróciły, test CPU/PLL: radio uruchamia się, pokazuje częstotliwość, generuje szum w RX.

5. Kryteria ekonomiczne

   • Zadziałanie D25 + F1 → naprawa tania, 30-50 PLN.
   • Uszkodzone stabilizatory + drobnica → 70-120 PLN.
   • Uszkodzona końcówka mocy lub CPU → 300+ PLN; rozważyć opłacalność.

Aktualne informacje i trendy

• Serwisy specjalistyczne montują dziś diody TVS 5KP-16CA oraz bezpiecznik polimerowy PTC 5 A, co lepiej chroni przed transientami i odwrotną polaryzacją.
• Popularne jest stosowanie laboratoryjnych zasilaczy z programowalnym fold-back, które „zcinają” napięcie po przekroczeniu 1,5 × I_nom.
• Na rynku dostępne są zamienniki tranzystorów PA (np. RD16HHF1 parowane) – wydajniejsze cieplnie.
• Trend: przenoszenie zabezpieczeń na poziom zasilacza – moduły shut-down przy 15,5 V (crow-bar SCR).

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Stabilizatory liniowe serii 78xx zabezpieczają się wewnętrznie (SOA), ale powyżej 35 V wejścia dochodzi do przebicia struktury; dlatego przy 24 V na wejściu ulegną trwałemu zwarciu.
• Dioda crow-bar w IC-725 pracuje w trybie „piorunochronu”: po przekroczeniu 0,7 V (odwrotna polaryzacja) lub dużego przepięcia termicznie zwiera się, co topi F1.
• Kondensatory C25/C29 1000 µF/16 V na PA są krytyczne – ich ESR rośnie wraz z temperaturą; po przepięciu często „puchną” i obniżają filtrację.

Aspekty etyczne i prawne

• Naprawa radiostacji krótkofalarskiej przez osoby bez Świadectwa UKE i uprawnień może rodzić ryzyko emisji poza pasmem. Po przywróceniu sprawności należy przeprowadzić pomiary mocy i modulacji, by nie zakłócać eteru.
• Zużyte tranzystory hermetyczne PA kwalifikują się jako odpad elektroniczny zawierający beryl – trzeba oddać do utylizacji zgodnie z lokalnymi przepisami.

Praktyczne wskazówki

1. Do pierwszego włączenia wstaw w szereg żarówkę 12 V/21 W – proste i skuteczne ograniczenie prądu.
2. Jeżeli F1 i D25 były sprawne, a krótkie przepięcie spowodowało tylko „reset” CPU, spróbuj procedury „MASTER RESET” opisanej w instrukcji – bywa, że przywraca funkcje.
3. Po wymianie tranzystorów PA ustaw ponownie bias:
   • nadaj CW, klucz zamknięty, RTTY/AM wyłączone, moc MIN,
   • prąd spoczynkowy ≈ 0,7 A (obu tranzystorów) – dokładne wartości w instrukcji serwisowej.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• W skrajnych przypadkach przepięcie niszczy ROM-CPU (IC8) – układ jest już trudno dostępny; radio opłaca się wtedy naprawiać głównie kolekcjonersko.
• Część egzemplarzy ma zamienne tranzystory C2509 → 2SC2694; nie wszystkie zamienniki wytrzymują > 20 V, dlatego dokładnie dobierz charakterystyki SOAR.

Sugestie dalszych badań

• Analiza zachowania radia przy krótkotrwałych transientach 24-28 V – test klamrą impulsową, żeby zweryfikować margines bezpieczeństwa.
• Modernizacja zasilania: moduł DC-DC 13,8 V → 9 V z synfazową filtracją, co odciąża stabilizatory liniowe i zmniejsza grzanie.
• Implementacja układu crow-bar SCR (np. S6025L) wyzwalanego przy 16 V – skuteczniejsza ochrona niż sama dioda.

Krótkie podsumowanie

Uszkodzenie IC-725 przez nadmierne napięcie najczęściej kończy się spaleniem bezpiecznika F1 i zwarciem diody D25 – to scenariusz szybki i tani w naprawie. Jeśli zabezpieczenia nie zadziałają, w kolejce są stabilizatory 7808/7805 i tranzystory PA, a dalej układy logiczne. Diagnostykę prowadzimy od wejścia zasilania do sekcji RF, zawsze z ograniczeniem prądu. Po naprawie warto dodać TVS lub crow-bar i regularnie kontrolować zasilacz, aby uniknąć powtórki problemu.