jak rozpoznać rezystor jakiej mocy jest czy ma jakieś oznaczenie odnośnie tego parametru ile ma W
Kluczowe punkty
• Kod barwny nie zawiera informacji o mocy.
• Rozmiar → zdolność odprowadzania ciepła → moc.
• Przy braku pewności stosujemy rezystor o wyższej mocy (zapas 2–3×).
Moc, którą rezystor może rozproszyć, zależy od:
• przekroju cieplnego (powierzchnia korpusu),
• materiału i budowy (warstwa grubowarstwowa, cienkowarstwowa, drutowa),
• warunków chłodzenia (konwekcja, wlutowanie w PCB, radiatory).
Im większy korpus i lepsza termika, tym wyższa dopuszczalna moc przy tej samej temperaturze granicznej (zazwyczaj 155–235 °C w zależności od serii).
Typowe wymiary popularnych serii metalizowanych / węglowych (±0,5 mm):
| Moc | Długość [mm] | Ø korpusu [mm] |
|---|---|---|
| 0,125 W (1/8 W) | 3,5 | 1,8 |
| 0,25 W (1/4 W) | 6,3 | 2,4 |
| 0,5 W | 9 | 3,5 |
| 1 W | 11–12 | 4,5–5 |
| 2 W | 15 | 5,5–6 |
Rezystory drutowe/ceramiczne > 5 W przyjmują formę białych cegiełek (tzw. cementowe) lub cylindrycznej rurki; moc i rezystancja są nadrukowane, np. “10 W 4R7 K”.
Dla standardowych serii grubowarstwowych:
| Kod (imperial) | Wymiary [mm] | Typowa moc | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 0402 | 1,0 × 0,5 | 0,0625 W | mikro-aplikacje |
| 0603 | 1,6 × 0,8 | 0,1 W | najpopularniejsze |
| 0805 | 2,0 × 1,25 | 0,125 W | łatwe w lutowaniu |
| 1206 | 3,2 × 1,6 | 0,25 W | zasilanie, sterowniki LED |
| 2010 | 5,0 × 2,5 | 0,5 W | |
| 2512 | 6,3 × 3,2 | 1 W | pomiar prądu |
Serie „high power” (wide-termination, wraparound, metal-element) w tych samych obudowach mogą osiągać 2–3× większą moc – bez datasheetu nie ustalimy dokładnie!
Moc znamionowa obowiązuje zwykle do 70 °C (norma IEC 60115). Powyżej tej temperatury należy ją liniowo redukować do zera przy ~155 °C. Przykładowy wzór deratingu:
\[
P{dopuszczalne}(T)=P{70\,^\circ!C}\left(1-\frac{T-70}{85}\right)\quad\text{dla}\;70<T<155^\circ!C
\]
• Coraz popularniejsze są rezystory SMD „wide-terminal” 0612 lub 1225 (duże pola lutownicze→lepsze chłodzenie; do 3 W w obudowie 0612).
• Rosnące napięcia w układach EV/SiC powodują implementację grubowarstwowych rezystorów do >10 kV.
• W pomiarach prądu stosuje się rezystory metal-element o bardzo niskiej rezystancji (mili- i mikro-omy) w obudowach 1206/2512 z mocą do 4 W.
• Kod barwny: 3–6 pasków = rezystancja + tolerancja; ostatni szeroki pasek bywa indeksem jakości (MIL), nie mocy.
• Grubość wyprowadzeń osiowych koreluje z prądem i ułatwia lutowanie; nie jest samodzielnym wyznacznikiem mocy.
• W PCB wysokich mocy stosuje się termiczne przelotki (thermal vias) oraz miedź ≥ 70 µm.
• Przegrzany rezystor to ryzyko pożaru – zgodność z normą bezpieczeństwa (UL94, IEC 60065/62368).
• Zastosuj komponenty spełniające RoHS/REACH; rezystory starego typu mogą zawierać ołów w powłokach.
• Nietypowe serie (np. rezystory emaliowane) mogą mieć większą moc przy tym samym rozmiarze.
• W starym sprzęcie sowieckim funkcjonowały własne standardy – rozmiar ≠ moc wg IEC.
• W pobliżu radiatorów lub elementów gorących (MOSFET, dioda) efektywna moc rezystora spada – uwzględnij sprzężenie cieplne.
• Analiza kamerą termowizyjną vs. obliczenia – walidacja modeli cieplnych.
• Badanie wpływu materiału warstwy oporowej na stabilność mocy impulsowej.
• Porównanie rezystorów „current sense” z klasycznymi pod kątem EMF termoelektrycznego.
Moc znamionowa rezystora jest zwykle ukryta w jego rozmiarze i konstrukcji; nadruk pojawia się dopiero w elementach dużej mocy. Najpewniejsze metody: porównanie wymiarów z tabelą standardów lub wgląd do datasheetu. W razie wątpliwości projektowo stosujemy rezystor o wyższej mocy, zachowując minimum dwukrotny margines względem mocy obliczeniowej i pamiętając o deratingu temperaturowym.