Kenwood T-9010 – słabszy sygnał jednego kanału, przyczyny i diagnostyka

Pytanie

dlaczego w tunerze t 9010 z jednego kanalu wychodzi slabszy sygnal do wzmacniacza

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najczęściej winne są: wyschnięty kondensator sprzęgający w torze m.cz. jednego kanału, „zimny” lut/zaśniedziałe styki w przełącznikach/gniazdach lub usterka/dezkalibracja dekodera stereo (MPX).
• Kluczowe punkty:
  • Sprawdź, czy różnica znika po włączeniu MONO.
  • Porównaj poziomy na wyjściach dekodera stereo i na gniazdach wyjściowych – oscyloskopem/miernikiem True‑RMS.
  • Wymień parami kondensatory elektrolityczne w torze audio za dekoderem i popraw luty.

Szczegółowa analiza problemu

• Tor sygnałowy w tunerze (uogólniony): IF/detektor FM → multipleks stereo (MPX) → dekoder stereo (np. UL1621/TCA4500A – typowe dla epoki) → de‑emphasis 50 µs (RC w każdym kanale) → bufor/wyjście liniowe → gniazda.
• Gdzie powstaje asymetria i dlaczego:
  1. Kondensatory sprzęgające (1–10 µF) po dekoderze:
     • Starzenie = spadek pojemności + wzrost ESR → filtr górnoprzepustowy z wyższą fC i większym tłumieniem sygnału (często 3–12 dB, szczególnie w basie). Objaw narasta z czasem i dotyczy zwykle jednego kanału.
  2. De‑emphasis 50 µs (R·C ≈ 50 µs, typ. 10 kΩ/4,7 nF lub 15 kΩ/3,3 nF):
     • Odchyłka wartości lub zły kontakt jednego z elementów w jednym kanale = inna charakterystyka częstotliwościowa i niższy poziom średnio‑wysokich tonów w tym kanale.
  3. Dekoder stereo (MPX):
     • Rozjechany punkt pracy PLL 19 kHz, uszkodzenie bufora wyjściowego jednego kanału lub potencjometru separacji/przesłuchu → niższa amplituda jednego kanału. Jeśli po przejściu na MONO oba kanały są równe, to silna wskazówka na obszar dekodera/separacji.
  4. Układ mutingu/blendu:
     • W wielu tunerach są tranzystory/FET‑y wyciszające do masy. Przeciek/leak w jednym kanale powoduje stałe tłumienie. Objaw często zależny od poziomu sygnału RF lub trybu „mute”.
  5. Połączenia mechaniczne:
     • Zimne luty przy gniazdach, spróchniałe ścieżki masy, zabrudzone styki przełączników (MONO/STEREO, FILTER, MUTE) – dodatkowa rezystancja szeregowa daje spadek poziomu.
  6. Nietypowe, ale spotykane:
     • Różna impedancja obciążenia kanałów (uszkodzony kabel RCA, zgnieciony pin, częściowe zwarcie do ekranu) – tuner „widzi” inny load i kanał słabnie.
• Logika diagnostyczna:
  • Test 1 (eliminacja zewnętrzna): zamień kanały kablami przy wzmacniaczu. Jeśli „cichy” kanał wędruje – wina po stronie tunera/kabla. Podmień kabel.
  • Test 2 (MONO/STEREO): jeśli w MONO poziomy się wyrównują → szukaj w dekoderze stereo (MPX/separacja/RC de‑emphasis). Jeśli w MONO nadal nierówno → tor wyjściowy (kondensatory sprzęgające, muting, luty, gniazdo).
  • Test 3 (dwa wyjścia, jeśli są: REC OUT vs LINE OUT): jeśli REC OUT (stały poziom) jest równy, a LINE OUT (regulowany) – nierówny, problem leży w buforze/regulacji wyjścia; jeśli oba nierówne – wcześniej (dekoder/RC).
  • Test 4 (pomiary punkt‑po‑punkcie):
    • Podaj stabilny program (mowa/muzyka) lub najlepiej 1 kHz z generatora wstrzykniętego w tor po dekoderze słabego kanału (jeśli masz dostęp).
    • Zmierz Vrms na: wyjściach dekodera L/R → za kondensatorami sprzęgającymi → na gniazdach. Pierwsze miejsce, gdzie pojawi się różnica, wskazuje winny blok.
  • Test 5 (zasilanie):
    • Sprawdź szumy/ripple zasilania sekcji audio (+/−12 V lub +5…+15 V zależnie od wersji). Nadmierny ripple na jednej gałęzi potrafi obniżyć wzmocnienie lokalnego bufora.

Aktualne informacje i trendy

• W praktyce serwisowej sprzętu vintage skuteczność „mini‑renowacji” toru m.cz. (wymiana małych elektrolitów audio + czyszczenie i reflow lutów) jest bardzo wysoka i traktowana jako prewencja.
• Uwaga na współczesne zamienniki układów MPX – dostępne są NOS i klony; priorytetowo diagnozuj pasywki i luty zanim wymienisz scalak.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Dlaczego kondensator „osłabia” kanał: zbyt mała C z rezystancją wejściową następnego stopnia tworzy filtr HP. Przykład: Rin ≈ 47 kΩ, C=1 µF → fC≈3,4 Hz (OK). Jeśli C zestarzeje się do 0,1 µF → fC≈34 Hz i dodatkowo rośnie ESR, co realnie obniża cały poziom sygnału.
• De‑emphasis: różnica 10% w RC daje mierzalny spadek w określonym paśmie, odczuwany jako „ciszej i matowo” w jednym kanale.
• Muting: nawet mikroamperowy przeciek tranzystora shunt‑to‑ground przy niskiej impedancji źródła powoduje wyraźny ubytek poziomu.

Aspekty etyczne i prawne

• Bezpieczeństwo: pracuj przy odłączonym zasilaniu, rozładuj kondensatory, zachowaj ESD dla układów scalonych.
• Zgodność: po ingerencji w tor radiowy/PLL nie dokonuj nieautoryzowanej zmiany parametrów emisji/odbioru; strojenie dekodera stereo rób przyrządami (generator MPX, miernik THD+N), by nie pogorszyć separacji.

Praktyczne wskazówki

• Co zrobić od ręki:
  • Oczyść i przepstrykaj przełączniki MONO/STEREO, MUTE, wszelkie selektory; wyczyść gniazda RCA/DIN, sprawdź i wymień kabel.
  • Włącz MONO i porównaj poziomy.
• Szybka naprawa „na ślepo” (często skuteczna w tym wieku):
  • Wymień parami: kondensatory sprzęgające/filtru de‑emphasis za dekoderem (np. 2,2–10 µF/25–50 V low‑leakage; RC de‑emphasis na elementy 1%/niskostratne). Koszt niewielki, efekt często natychmiastowy.
  • Przelutuj (reflow) luty w okolicach dekodera, gniazd, przełączników i tranzystorów mutingu.
• Diagnostyka przyrządowa:
  • Multimetr True‑RMS: porównaj Vrms L/R na wyjściach przy tej samej stacji; różnica >3 dB (≈1,41×) jest już wyraźna.
  • Oscyloskop: śledź amplitudę od pinów wyjściowych dekodera do gniazd; sprawdź obecność pilota 19 kHz na MPX oraz „lock” dekodera (dioda stereo/stan pinu „stereo”).
• Czego unikać:
  • Kręcenia PR‑kami separacji/centrowania PLL „na ucho” – łatwo rozstroić, a to nie leczy przyczyny (np. złego kondensatora).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Różne wersje T‑9010 mogły mieć inne aplikacje dekodera i rozmieszczenie elementów – bez schematu numeracja pinów może się różnić.
• Tuner z regulowanym wyjściem poziomu: nierówność może pochodzić z podwójnego potencjometru (jedna sekcja zużyta). Jeśli masz REC OUT (stałe) – użyj go do porównania.
• Rzadko: uszkodzenie ścieżki masy jednego kanału (pęknięcie) – wtedy poziom „pływa” przy dotykaniu obudowy/gniazda.

Sugestie dalszych badań

• Zdjęcie płytki z oznaczeniami elementów oraz informacja, czy różnica poziomu występuje:
  • w trybie MONO vs STEREO,
  • na REC OUT vs LINE OUT,
  • niezależnie od stacji,
  • czy różnica dotyczy całego pasma czy głównie basu/wysokich.
• Jeśli masz oscyloskop: podaj wartości Vrms/peak‑to‑peak na wyjściach dekodera i na gniazdach – wskażę dokładne węzły do dalszych pomiarów.
• Warto zdobyć schemat serwisowy konkretnej wersji T‑9010 – ułatwi lokalizację RC de‑emphasis, tranzystorów mutingu i kondensatorów sprzęgających.

Krótkie podsumowanie

• Najczęstsze przyczyny słabszego sygnału jednego kanału w T‑9010 to: zużyty kondensator sprzęgający w tym kanale, zimny lut/utlenione styki, ewentualnie usterka/rozstrojenie dekodera stereo lub przeciek tranzystora mutingu.
• Zacznij od testów MONO/STEREO i zamiany kabli, potem wymień parami małe elektrolity w torze audio i popraw luty; dopiero później rozważ ingerencję w dekoder MPX. Jeśli podasz wyniki krótkich testów, wskażę konkretny „podejrzany” blok i elementy do sprawdzenia.