Kocioł gazowy: temperatura rośnie, palnik nie gaśnie – Vaillant, Junkers, Termet, Ferroli – analiza usterki

Pytanie

temperatura kotła rośnie palnik nie gaśnie

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• To stan awaryjny. Natychmiast zatrzymaj pracę kotła i zabezpiecz instalację.
• Priorytety:
  • Zamknij ręczny zawór gazu przed kotłem.
  • Wyłącz zasilanie elektryczne kotła (wyłącznik/bezpiecznik).
  • Nie uruchamiaj ponownie do czasu przeglądu przez uprawnionego serwisanta.

Szczegółowa analiza problemu

• Opis objawu „temperatura kotła rośnie, palnik nie gaśnie” oznacza przerwanie pętli sprzężenia zwrotnego (sterowanie nie widzi osiągnięcia temperatury zadanej) lub awarię elementu wykonawczego, który nie odcina gazu.
• Najczęstsze przyczyny (od bardziej prawdopodobnych):
  1. Błędny odczyt temperatury przez czujnik wody kotłowej (NTC/PT) lub jego okablowanie:
     • Skutek: sterownik „myśli”, że woda jest chłodniejsza niż w rzeczywistości, więc utrzymuje palnik.
  2. Sklejenie styków przekaźnika/triaka wyjściowego palnika w sterowniku:
     • Skutek: mimo komendy „STOP” napięcie nadal podawane jest na armaturę gazową.
  3. Zacięcie mechaniczne armatury gazowej (zaworu) w pozycji otwartej:
     • Skutek: gaz przepływa niezależnie od sterowania (najgroźniejszy scenariusz).
  4. Aktywny tryb serwisowy/„kominiarz”/test mocy:
     • Skutek: palnik pracuje z pominięciem regulacji do progu ogranicznika bezpieczeństwa.
  5. Błąd konfiguracji sterownika/termostatu (zwarty obwód żądania „grzej”, TT):
     • Skutek: ciągłe żądanie grzania niezależnie od temperatury kotła.
  6. Uszkodzony ogranicznik temperatury bezpieczeństwa (STB/high limit) lub niewłaściwie osadzony czujnik w pochwie pomiarowej:
     • Skutek: STB nie przerywa pracy przy przekroczeniu granicy, a czujnik „widzi” temperaturę zaniżoną.
• Co odróżnia scenariusze:
  • Jeśli po wyłączeniu zasilania 230 V płomień natychmiast gaśnie → problem leży po stronie sterowania (czujnik, przekaźnik, tryb serwisowy/TT).
  • Jeśli po wyłączeniu zasilania płomień nadal się utrzymuje → podejrzenie zaciętego mechanicznie zaworu gazowego; natychmiast zamknij zawór ręczny gazu i wezwij serwis.
• Wpływ hydrauliki (pompa/przepływ) na objaw:
  • Zbyt mały przepływ podnosi temperaturę szybciej, ale nie powinien uniemożliwić wyłączenia palnika, jeśli sterowanie działa. Jeżeli palnik nie gaśnie, przyczyn szukamy w automatyce i armaturze, a hydraulikę traktujemy jako czynnik wtórny.

Aktualne informacje i trendy

• Nowoczesne kotły mają wielopoziomowe zabezpieczenia: czujnik NTC, ogranicznik STB (mechaniczny high limit), kontrolę płomienia (jonizacja) oraz autodiagnostykę błędów. Aktywacja trybów serwisowych („kominiarz”, test spalin) omija część logiki regulacyjnej i bywa mylona z awarią.
• W wielu modelach spotykanych na rynku stosuje się wyjścia przekaźnikowe lub półprzewodnikowe do sterowania zaworem gazowym; zużycie styków (sklejenie) po latach pracy to realna usterka polowa.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Czujnik NTC: wzrost temperatury → spadek rezystancji. Uszkodzenie (przerwa, korozja w złączach) często powoduje zawyżenie odczytu rezystancji → sterownik „widzi” niską temperaturę.
• STB (Safety Temperature Limiter, „high limit”): niezależny, mechaniczny łącznik bezpieczeństwa. Przy ~100–110°C powinien bezwarunkowo przerwać zasilanie obwodu palnika. Jeśli nie działa lub był mostkowany – bardzo niebezpieczne.
• Przekaźnik sterujący: praca łączeniowa z obciążeniem indukcyjnym powoduje erozję styków i ryzyko ich „zespawania”. Objawem bywa praca palnika mimo komendy STOP i braku ikony „płomień” na wyświetlaczu.

Aspekty etyczne i prawne

• Prace przy gazie i elementach bezpieczeństwa muszą być wykonywane przez osobę z uprawnieniami zgodnie z lokalnymi przepisami (USA: zgodność z NFPA 54/ANSI Z223.1 – National Fuel Gas Code; dodatkowo wymagania stanowe/municypalne).
• Niedozwolone jest mostkowanie zabezpieczeń (STB, presostaty, czujniki spalin). To stwarza bezpośrednie zagrożenie życia i odpowiedzialność karną/cywilną.

Praktyczne wskazówki

• Procedura bezpieczeństwa (natychmiast):
  • Zamknij zawór gazu → wyłącz zasilanie → otwórz zawory na grzejnikach, by odebrać ciepło pasywnie do czasu ostygnięcia.
• Szybki algorytm wstępnej diagnozy (bez rozkręcania armatury, dla użytkownika):
  1. Sprawdź, czy nie jest włączony tryb serwisowy/„kominiarz” (jeśli kocioł go posiada) i czy termostat pokojowy nie „woła” o ciepło (zjedź nastawą poniżej temp. w pomieszczeniu).
  2. Obserwuj: po odłączeniu zasilania czy płomień gaśnie?
     • Tak → wzywamy serwis: kontrola czujnika temp., wiązki, płyty sterującej (przekaźnik wyjściowy), weryfikacja STB.
     • Nie → natychmiastowy serwis: zawór gazowy kwalifikuje się do wymiany.
  3. Zanotuj kody błędów/ikony na wyświetlaczu i rzeczywiste wskazania temperatury (zadana vs. zmierzona).
• Dla serwisu (zakres profesjonalny):
  • Weryfikacja czujnika NTC (charakterystyka/rezystancja vs. temp.), osadzenie w pochwie.
  • Test STB (ciągłość, temperatura zadziałania), kontrola ewentualnych mostków.
  • Ocena płyty sterującej: stan przekaźnika/elementu wykonawczego, ścieżek, zimnych lutów.
  • Test armatury gazowej: szczelność i pełne domykanie bez zasilania.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Sam problem może być wieloprzyczynowy (np. jednocześnie uszkodzony czujnik i zbyt niski przepływ). Naprawa jednego elementu bez pełnej diagnostyki może nie usunąć usterki.
• Jeśli to kocioł starszego typu z kapilarnym termostatem, sprawdza się też osadzenie kapilary w pochwie – ale to powinien zrobić fachowiec.

Sugestie dalszych badań

• Podaj: marka/model kotła, sposób odprowadzenia spalin, typ sterownika/regulatora, czy są jakiekolwiek kody błędów oraz odpowiedź palnika po odłączeniu zasilania. Na tej podstawie zaproponuję precyzyjny plan diagnostyczny.
• Jeśli dostępna jest instrukcja serwisowa Twojego modelu, warto sprawdzić tabele wartości referencyjnych czujników i opis trybów serwisowych.

Krótkie podsumowanie

• Rosnąca temperatura przy niegasnącym palniku to stan awaryjny najczęściej spowodowany: błędnym pomiarem temperatury, sklejonym wyjściem sterownika, zaciętym zaworem gazowym lub aktywnym trybem serwisowym.
• Natychmiast odetnij gaz i zasilanie, nie uruchamiaj ponownie, wezwij uprawniony serwis.
• Kluczowa obserwacja: czy płomień gaśnie po odłączeniu zasilania – to rozstrzyga, czy winny jest sterownik, czy armatura gazowa.