Missing operating system w laptopie Lenovo, Dell, HP – brak bootloadera, naprawa EFI/BCD

Pytanie

Missing operating system po włączeniu laptopa

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Komunikat „Missing operating system” oznacza, że firmware (BIOS/UEFI) nie znalazł poprawnego środowiska rozruchowego na dysku (bootloadera/plików EFI).
• Najczęstsze przyczyny: błędna kolejność bootowania, zmieniony tryb rozruchu (UEFI/Legacy), utracony wpis „Windows Boot Manager”/uszkodzony BCD, uszkodzona tablica partycji/partycja EFI, błąd/awaria dysku SSD/HDD, próba startu z obcego nośnika USB.
• Postępowanie: najpierw sprawdź w BIOS/UEFI wykrywanie dysku i kolejność bootowania, potem napraw bootloader (WinRE: bootrec/bcdboot), a równolegle zweryfikuj stan fizyczny dysku (SMART/diagnostyka).

Szczegółowa analiza problemu

• Przepływ startu:
  • Legacy/MBR: BIOS szuka MBR na dysku, który wskazuje aktywną partycję i ładuje bootloader Windows (BOOTMGR).
  • UEFI/GPT: UEFI ładuje plik EFI (np. \EFI\Microsoft\Boot\bootmgfw.efi) z partycji EFI (FAT32 ~100–300 MB) według wpisu NVRAM „Windows Boot Manager”.
• Typowe scenariusze:
  • Po resecie BIOS (rozładowana CMOS/aktualizacja) zmienił się tryb z UEFI na Legacy lub odwrotnie – instalacja Windows 10/11 wymaga UEFI i Secure Boot; przy złym trybie firmware „nie widzi” rozruchu.
  • Zniknął wpis „Windows Boot Manager” (utrata NVRAM, uszkodzenie BCD/plików EFI).
  • Podłączony pendrive/dysk USB bez systemu ma wyższy priorytet.
  • Dysk jest niewykrywany (poluzowany moduł M.2/NVMe, awaria SSD/HDD, uszkodzenie kontrolera).
  • Zmieniono tryb kontrolera magazynu (AHCI ↔ Intel RST/RAID) – system może przestać się uruchamiać.
  • Po instalacji/aktualizacji Linuxa/GRUB zmienił się łańcuch rozruchu.
• Sygnały awarii dysku: brak wykrycia w BIOS, nietypowe dźwięki (HDD), błędy SMART (wzrost Reallocated/Pending), losowe zawieszki, „Access is denied” przy zapisie bootsektora może wskazywać na problemy z układem partycji/EFI lub uprawnieniami w WinRE.

Aktualne informacje i trendy

• Windows 10/11 standardowo instalowany jest w trybie UEFI z GPT i wymaga partycji EFI oraz często włączonego Secure Boot; brak wpisu „Windows Boot Manager” to dziś najczęstsza przyczyna problemu po resecie BIOS.
• W Windows 10/11 polecenie „bootrec /fixboot” bywa blokowane (komunikat „Access is denied”); praktyczna metoda naprawy to ręczne zamontowanie partycji EFI i użycie „bcdboot” do odbudowy plików rozruchowych i wpisu NVRAM.
• W laptopach z NVMe/M.2 luźne osadzenie modułu po uderzeniu/transportu jest częstszą przyczyną „znikania” dysku niż w czasach SATA 2,5".

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Weryfikacja podstawowa:
  • Odłącz wszystkie nośniki USB/karty SD/napęd optyczny i spróbuj startu.
  • Wejdź do BIOS/UEFI (zwykle F2/Del/Esc/F10/F12 podczas logo producenta):
    • Sprawdź, czy dysk NVMe/SATA jest wykryty z poprawnym modelem.
    • Ustaw pierwszy w kolejności „Windows Boot Manager” (UEFI) lub dysk systemowy (Legacy).
    • Sprawdź tryb: jeśli masz Windows 10/11, wybierz UEFI; włącz Secure Boot (domyślnie On), chyba że rozruch Linuksa bez podpisów.
    • Zweryfikuj tryb kontrolera magazynu (AHCI vs Intel RST/RAID) zgodny z pierwotną instalacją.
• Naprawa w środowisku odzyskiwania Windows (WinRE z USB/DVD instalacyjnego):
  • Otwórz Wiersz polecenia: Rozwiązywanie problemów → Opcje zaawansowane → Wiersz polecenia.
  • Dla UEFI/GPT – odbudowa plików EFI i BCD:
    • „diskpart” → „list vol” → znajdź partycję EFI (FAT32 ~100–300 MB), „select volume X”, „assign letter=S”, „exit”.
    • Załóżmy, że system jest na C:. Wpisz: „bcdboot C:\Windows /l pl-PL /s S: /f UEFI”.
    • Opcjonalnie: „bcdedit” zweryfikuje wpisy, restart.
  • Gdy używasz Legacy/MBR:
    • „bootrec /fixmbr”
    • „bootrec /fixboot”
    • „bootrec /scanos”
    • „bootrec /rebuildbcd”
    • Jeśli trzeba: „diskpart” → „select disk 0” → „list partition” → „select partition X” → „active” (tylko MBR/Legacy).
  • Jeśli „/fixboot” zwraca „Access is denied” na UEFI: wykonaj kroki z bcdboot po nadaniu litery partycji EFI; to zazwyczaj rozwiązuje problem.
• Sprawdzanie integralności dysku:
  • W BIOS/UEFI uruchom wbudowaną diagnostykę (jeśli dostępna).
  • W WinRE możesz użyć: „chkdsk C: /f /r” (długie skanowanie; ryzyko dodatkowego obciążenia dysku).
  • Przy ważnych danych rozważ najpierw kopię sektorową (np. ddrescue w Linux Live), a dopiero potem naprawy.
• Linux/GRUB:
  • Z LiveUSB zamontuj root i EFI, np.: „sudo mount /dev/nvme0n1p2 /mnt” oraz „sudo mount /dev/nvme0n1p1 /mnt/boot/efi”.
  • Dla UEFI: „sudo grub-install --target=x86_64-efi --efi-directory=/mnt/boot/efi --bootloader-id=GRUB”, następnie „sudo grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg”.
  • Przy włączonym Secure Boot wymagany jest podpisany bootloader (shim).
• Szyfrowanie/BitLocker:
  • Jeżeli partycja systemowa jest szyfrowana, przygotuj 48‑cyfrowy klucz odzyskiwania. W WinRE można odblokować: „manage-bde -unlock C: -RecoveryPassword ”.

Aspekty etyczne i prawne

• Ochrona danych: przed naprawą uzgodnij z właścicielem zasady postępowania z danymi; minimalizuj operacje zapisu, jeżeli priorytetem jest odzysk.
• Gwarancja i zgodność: otwieranie obudowy może naruszyć gwarancję; w urządzeniach firmowych obowiązują polityki (szyfrowanie, łańcuch dowodowy danych).
• Prywatność: nośniki z danymi powinny być zabezpieczone; nie udostępniaj kluczy BitLocker osobom trzecim.

Praktyczne wskazówki

• Triage w 10–20 minut:
  • Odłącz peryferia → sprawdź BIOS: wykrycie dysku/tryb UEFI/Secure Boot/Boot Order → jeśli brak „Windows Boot Manager”, uruchom WinRE i użyj „bcdboot”.
• Kiedy rozebrać laptop:
  • Gdy dysk nie jest widoczny w BIOS lub test SMART/diag wskazuje błędy. Sprawdź osadzenie M.2/NVMe, taśmę SATA, ślady zalania/uderzenia.
• Kiedy wymienić dysk:
  • Brak wykrycia mimo przepięcia, głośne klikanie (HDD), błędy krytyczne SMART (rosnące 05/C5/C6), liczne realokacje, powracające błędy rozruchu.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Polecenia naprawcze mogą nadpisać pliki rozruchowe; jeśli priorytetem jest odzysk danych, najpierw wykonaj kopię sektorową.
• „chkdsk /r” na dysku z uszkodzeniami fizycznymi może pogorszyć sytuację – użyj najpierw narzędzi producenta lub kopii sektorowej.
• Zmiana AHCI/RST bez odpowiedniego sterownika w systemie może skutkować kolejnymi BSOD po naprawie rozruchu.

Sugestie dalszych badań

• Zapoznaj się z dokumentacją „Startup Repair”, „bcdboot” i „bootrec” (Microsoft).
• Narzędzia diagnostyczne producentów dysków (Samsung Magician, WD Dashboard, SeaTools) oraz niezależne LivePE/LiveLinux do weryfikacji SMART i kopii sektorowych (TestDisk, ddrescue, GParted).
• Dla Linuksa: podręczniki GRUB i efibootmgr (tworzenie wpisów EFI).

Krótkie podsumowanie

• Sprawdź BIOS/UEFI: dysk widoczny, tryb UEFI i „Windows Boot Manager” pierwszy; odłącz obce nośniki.
• Jeśli brakuje wpisu EFI/BCD: w WinRE zamontuj partycję EFI i uruchom „bcdboot C:\Windows /l pl-PL /s S: /f UEFI” (dla UEFI) lub „bootrec …” (dla Legacy).
• Zweryfikuj stan dysku (SMART/diag); w razie błędów – wymiana i ewentualny odzysk danych.

Jeśli podasz: model laptopa, system (np. Windows 10/11), czy dysk jest widoczny w BIOS oraz czy instalacja była w UEFI czy Legacy, przygotuję precyzyjną sekwencję poleceń dobraną do Twojej konfiguracji.