Instalacja Linux lub Windows – błąd „Nie zdefiniowano systemu plików”, partycje EFI, ext4, NTFS

Pytanie

Nie zdefiniowano systemu plików podczas instalacji systemu

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Komunikat „Nie zdefiniowano systemu plików” oznacza, że instalator nie ma wskazanej partycji z odpowiednim systemem plików oraz punktem montowania dla katalogu głównego.
• Rozwiązanie: zdefiniuj co najmniej jedną partycję z systemem plików (typowo ext4 dla Linux lub NTFS dla Windows) i:
  • Linux: ustaw punkt montowania „/” (root), a w trybie UEFI dodatkowo użyj/utwórz partycję EFI (FAT32, ~300–500 MB) montowaną jako „/boot/efi”.
  • Windows: utwórz/sformatuj partycję NTFS; w trybie UEFI wymagany jest układ GPT z partycją EFI.

Szczegółowa analiza problemu

• Najczęstsze przyczyny:
  • Brak przypisanego punktu montowania „/” do żadnej partycji (Linux).
  • Próba instalacji Linux na partycjach NTFS/exFAT bez przeformatowania na ext4/btrfs/xfs.
  • Brak/nieprawidłowa partycja EFI (UEFI) lub konflikt trybu rozruchu (UEFI+GPT vs Legacy+MBR).
  • Dysk niewidoczny/zablokowany: kontroler w trybie RAID/Intel RST/VMD, błędne kable/SATA, firmware/BIOS.
  • Uszkodzony nośnik instalacyjny lub tablica partycji.
• Wymagania minimalne (typowa instalacja Linux, UEFI):
  • ESP (EFI System Partition): 300–500 MB, FAT32, flagi esp/boot, montowanie: /boot/efi (zazwyczaj bez formatowania, jeśli współdzielona z Windows).
  • Root „/”: ≥30–50 GB, ext4 (domyślne i najbardziej przewidywalne), formatowanie: tak.
  • Opcjonalnie „/home”: pozostała przestrzeń, ext4; Swap: partycja 2–8 GB lub plik swap po instalacji.
• Wymagania (Windows 10/11):
  • UEFI+GPT (Windows 11: obowiązkowo), partycja systemowa NTFS; instalator sam utworzy potrzebne małe partycje (MSR/EFI), jeśli dysk jest czysty.

Procedura krok po kroku – Linux (bezpieczna i powtarzalna):

1. Uruchom instalator w trybie „Live” i otwórz terminal.
2. Identyfikacja dysku/partycji: lsblk, sudo parted -l.
3. Jeśli dual-boot z Windows:
   • Zmniejsz partycję Windows w Zarządzaniu dyskami Windows (zalecane), uruchom ponownie Windows dwukrotnie (CHKDSK), dopiero potem instaluj Linux.
4. Partycjonowanie (GParted lub ręcznie):
   • UEFI: upewnij się, że istnieje ESP (FAT32 ~300–500 MB, flagi esp/boot). Jeśli Windows już ją ma, wybierz „użyj jako EFI”, nie formatuj.
   • Utwórz „/” (ext4, 30–50+ GB) i przypisz punkt montowania „/”.
   • (Opcjonalnie) „/home” (ext4) oraz swap (albo plan na plik swap).
5. Wybór miejsca instalacji bootloadera: dla UEFI – na dysku (nie na pojedynczej partycji), a ESP montowana jako /boot/efi.
6. Zastosuj zmiany i kontynuuj instalację.

Procedura krok po kroku – Windows (ręczne przygotowanie, gdy instalator zgłasza błąd układu dysku):

• W instalatorze naciśnij Shift+F10, wpisz:
  • diskpart
  • list disk → select disk N (uważnie wybierz właściwy)
  • clean (UWAGA: kasuje wszystkie partycje)
  • convert gpt (dla UEFI) lub convert mbr (dla Legacy)
  • create partition primary
  • format fs=ntfs quick
  • exit
• Wróć do instalatora, odśwież listę dysków i instaluj na przygotowanej partycji.

Diagnostyka, gdy dysk nie jest widoczny:

• Sprawdź w UEFI/BIOS: tryb kontrolera SATA/NVMe → AHCI (zamiast RAID/Intel RST/VMD), wyłącz VMD dla pojedynczego dysku, zaktualizuj BIOS.
• Podmień port/kabel SATA, sprawdź SMART (smartctl) w sesji live.
• Przy konfiguracjach RAID – w Windows doinstaluj sterowniki „Load driver”; w Linux włącz właściwy moduł lub użyj AHCI.

Aktualne informacje i trendy

• ext4 pozostaje najbezpieczniejszym wyborem dla „/”; btrfs zyskuje popularność (migawki, kompresja) i bywa domyślny w części dystrybucji; xfs często dla dużych wolumenów danych.
• W większości nowych dystrybucji domyślna jest wymiana jako plik swap, nie dedykowana partycja.
• UEFI+GPT to współczesny standard; Windows 11 wymaga GPT i środowiska UEFI z włączonym Secure Boot/TPM (nie wpływa bezpośrednio na błąd, ale implikuje wymaganą strukturę partycji).
• Coraz częściej stosuje się pełne szyfrowanie dysku (LUKS2/BitLocker), co wpływa na układ partycji i procedury ratunkowe.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Punkt montowania „/” to korzeń całego drzewa katalogów; bez niego instalator Linux nie wie, gdzie umieścić jądro, initramfs i biblioteki.
• ESP jest wymagana w trybie UEFI – to niewielka partycja FAT32, na której bootloader (np. GRUB/systemd-boot) umieszcza pliki .efi.
• Konflikt GPT/MBR i UEFI/Legacy: instalator startujący w UEFI nie zainstaluje poprawnie bootloadera na dysku MBR bez ESP; analogicznie w trybie Legacy ESP nie jest używana.

Aspekty etyczne i prawne

• Operacje partycjonowania/formatowania są destrukcyjne – upewnij się, że masz prawo dysponować danym nośnikiem i wykonaj kopię zapasową.
• Urządzenia firmowe mogą mieć polityki szyfrowania i blokady (BitLocker, DLP) – naruszenie może łamać regulaminy.
• Wymazywanie danych powinno być zgodne z politykami ochrony danych (RODO/PII) – jeśli utylizujesz nośniki, użyj bezpiecznego kasowania.

Praktyczne wskazówki

• Zawsze sprawdzaj, który dysk partycjonujesz, po pojemności i modelu (lsblk -o NAME,SIZE,MODEL).
• Przy dual-boot:
  • Najpierw zainstaluj Windows (UEFI+GPT), potem Linux; używaj wspólnej ESP.
  • Wyłącz szybkie uruchamianie i hibernację w Windows przed manipulacją NTFS.
• Dobre rozmiary startowe: „/” 40–60 GB (desktop), „/home” według potrzeb, ESP 300–500 MB.
• Jeśli instalator nadal zgłasza błąd: sprawdź, czy na wybranej partycji zaznaczyłeś „formatuj jako ext4” i punkt montowania „/”.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Niektóre laptopy z Intel VMD/IRST pokazują dysk tylko w trybie RAID – dla Linux najprościej przełączyć na AHCI (uwaga przy istniejącym Windows: zmień sterownik na AHCI przed przełączeniem, aby uniknąć BSOD).
• Nośniki USB utworzone nieprawidłowo (zły schemat partycji/tryb obrazu) powodują nietypowe błędy – przygotuj ponownie instalator (np. schemat GPT+UEFI).
• Jeżeli na dysku są błędy logiczne, instalator może odmówić formatowania – uruchom fsck (Linux) lub chkdsk (Windows) na istniejących wolumenach.

Sugestie dalszych badań

• Dokumentacja Twojej dystrybucji: wymagania partycji, domyślne systemy plików i procedury naprawcze.
• Architektura UEFI/ESP i bootloadery (GRUB vs systemd-boot) – wpływ na układ partycji.
• Porównanie ext4/btrfs/xfs pod kątem niezawodności, migawek i odzysku danych.

Krótkie podsumowanie

• Błąd wynika z braku zdefiniowanej partycji z odpowiednim systemem plików i (dla Linux) braku punktu montowania „/”. W UEFI upewnij się, że istnieje i jest poprawnie używana partycja EFI.
• Zdefiniuj „/” jako ext4, w razie potrzeby dodaj ESP i swap, zastosuj zmiany i kontynuuj instalację. Dla Windows przygotuj NTFS i właściwy układ GPT/MBR zgodny z trybem rozruchu.

Jeśli podasz: system (Linux/Windows i wersja), tryb rozruchu (UEFI/Legacy), schemat partycji (GPT/MBR), typ dysku (SATA/NVMe) i dokładny komunikat/ekran, przygotuję precyzyjną sekwencję kroków dla Twojej konfiguracji.