Out of range za duża rozdzielczość – monitory LCD, HDMI, DP, DVI, EDID, Windows, Linux, macOS

Pytanie

Out of range za duża rozdzielczość

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• „Out of range / za duża rozdzielczość” oznacza, że karta graficzna wysyła do monitora sygnał o parametrach (rozdzielczość i/lub częstotliwość odświeżania) przekraczających możliwości wyświetlacza.
• Rozwiązanie: uruchom system w trybie niskiej rozdzielczości/safe mode, ustaw natywną rozdzielczość monitora i 60 Hz, ewentualnie podepnij inny ekran, sprawdź kabel/adapter i sterowniki.

Szczegółowa analiza problemu

• Mechanizm: monitor korzysta z EDID (Extended Display Identification Data), aby poinformować komputer, jakie kombinacje rozdzielczości/odświeżania i rodzaje timingów (CVT/CVT-RB/GTF) obsługuje. Gdy GPU wymusi tryb poza tabelą EDID (np. 2560×1440@144 Hz na panelu 1920×1080@60 Hz), monitor wyświetla „Out of range”.
• Najczęstsze przyczyny:
  • Ustawienie zbyt wysokiej częstotliwości odświeżania dla danej rozdzielczości.
  • Przestawienie rozdzielczości w grze/aplikacji na nieobsługiwaną.
  • Błędny/niepełny odczyt EDID (uszkodzony kabel, kiepski adapter/KVM).
  • Ograniczenia interfejsu: np. single‑link DVI (~165 MHz pixel clock) nie uciągnie 1080p@144 Hz; HDMI 1.4 ogranicza 4K do 30 Hz; pasywny DP→HDMI bywa ograniczony do 4K@30.
• Bezpieczne wartości startowe: 1280×720@60 Hz lub 1024×768@60 Hz — akceptuje je praktycznie każdy nowoczesny monitor LCD.

Aktualne informacje i trendy

• Współczesne sterowniki GPU oferują automatyczne respektowanie EDID i VRR (G‑Sync/FreeSync). Mimo to, niestandardowe rozdzielczości/OC odświeżania oraz łańcuch przejściówek/splitterów nadal często powodują błędny handshake EDID i komunikat „Out of range”.
• Windows 10/11 i nowoczesne środowiska linuksowe potrafią zapamiętywać profile monitorów; po podmianie ekranu mogą ładować niepasujące ustawienia — stąd potrzeba czyszczenia profili/override’ów.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Timingi i zegar piksela (pixel clock) determinują „ciężar” sygnału. Dla 1920×1080@60 Hz typowo ~148,5 MHz (CVT-RB), co mieści się w DVI‑SL/HDMI 1.3+. Dla 1920×1080@144 Hz to już ~325 MHz — wymaga HDMI 2.0/DP lub DVI‑DL.
• EDID/DDC idzie po dedykowanych liniach sygnałowych; przerwane/utlenione styki mogą powodować błędne tryby mimo sprawnego obrazu w niskich rozdzielczościach.

Aspekty etyczne i prawne

• Wymuszanie trybów „poza specyfikacją panelu” może skutkować brakiem obrazu; ryzyko uszkodzeń współczesnych LCD jest znikome, ale stosowanie stabilnych, zgodnych ustawień jest dobrą praktyką serwisową. Gwarancja producenta nie obejmuje pracy poza specyfikacją.

Praktyczne wskazówki

• Windows 10/11:
  1. Wymuś środowisko odzyskiwania: dwukrotnie lub trzykrotnie przerwij start (przycisk zasilania 5–10 s w trakcie rozruchu), potem Opcje zaawansowane → Rozwiązywanie problemów → Opcje zaawansowane → Ustawienia uruchamiania → Uruchom ponownie → „Włącz wideo o niskiej rozdzielczości (640×480)”.
  2. Po starcie: Ustawienia → System → Ekran → ustaw rozdzielczość „Zalecana” (natywna) i Zaawansowane ustawienia wyświetlania → Częstotliwość odświeżania = 60 Hz.
  3. Gdy ekran robi się czarny dopiero po zalogowaniu: Win+Ctrl+Shift+B (reset sterownika grafiki), Win+P → wybierz „Tylko ekran komputera”.
  4. Sterowniki: odinstaluj problematyczne (opcjonalnie narzędziem DDU w trybie awaryjnym), zainstaluj świeże ze strony producenta GPU. W panelu NVIDIA/AMD wyłącz niestandardowe rozdzielczości/overclock odświeżania.
  5. Kable/porty: test innym przewodem/portem; unikaj łańcucha przejściówek; jeśli DP→HDMI dla wysokich rozdzielczości — użyj aktywnego adaptera klasy DP 1.2→HDMI 2.0.
  6. Monitory wieloekranowe: zostaw podłączony tylko problematyczny monitor, ustaw mu kompatybilny tryb, dopiero potem dołącz pozostałe.
• Linux (X11/Wayland):
  • Przełącz na TTY (Ctrl+Alt+F3), zaloguj się.
  • X11: xrandr -q (sprawdź nazwy wyjść), potem np.: xrandr --output HDMI-1 --mode 1280x720 --rate 60.
  • GNOME: usuń/zmień ~/.config/monitors.xml, aby skasować błędny profil; zrestartuj sesję.
  • Sterowniki własnościowe (NVIDIA): nvidia-settings → wybierz tryb z listy EDID; unikaj „Force Composition Pipeline” na nieobsługiwanych trybach.
• macOS:
  • Safe Mode: uruchom w trybie awaryjnym, potem Ustawienia → Wyświetlacze → „Scaled” (przytrzymaj Option, by zobaczyć pełną listę) i wybierz natywną rozdzielczość/60 Hz.
  • Reset NVRAM/PRAM (Mac Intel) oraz SMC, jeśli problemy powracają; funkcja „Detect Displays” (Option+Click).
• Gry/aplikacje pełnoekranowe:
  • Skrót Alt+Enter (okno), lub uruchamianie z parametrami -windowed/-safe/-w 1280 -h 720.
  • Usuń/edytuj plik konfiguracyjny gry (ResolutionWidth/Height/RefreshRate) w katalogu użytkownika.
• Sprzęt:
  • Wymień kabel; sprawdź, czy korzystasz z właściwego standardu (DVI‑DL dla ≥120 Hz @1080p, HDMI 2.0 dla 4K@60, DP 1.2+ dla WQHD@144).
  • Unikaj tanich splitterów/KVM bez poprawnego passthrough EDID; jeśli musisz, rozważ emulator/klon EDID (tzw. EDID emulator).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Starsze CRT mogą zgłaszać „Out of range” już przy niezgodnej częstotliwości poziomej/pionowej (H/V sync) — zawsze zaczynaj od 60 Hz.
• Niektóre laptopy mają różne limity na wyjściach (np. 4K@30 na HDMI mimo że USB‑C/DP obsłuży 4K@60) — wybór portu ma znaczenie.
• Profile/override EDID tworzone przez narzędzia pokroju CRU potrafią „zablokować” niewłaściwy tryb aż do ich skasowania.

Sugestie dalszych badań

• Hasła kluczowe: EDID/DDC, CVT-RB/GTF, pixel clock limits, CRU (Custom Resolution Utility), „Enable low‑resolution video Windows 11”.
• Sprawdź specyfikację swojego modelu monitora (natywna rozdzielczość, maks. odświeżanie, obsługiwane wejścia i standardy).

Krótkie podsumowanie

• Błąd wynika z niekompatybilnych parametrów sygnału wideo. Najpierw uruchom w niskiej rozdzielczości/safe mode, ustaw natywną rozdzielczość i 60 Hz, upewnij się co do jakości kabla/adaptera oraz zaktualizuj sterowniki. W razie ustawień po stronie gry — zresetuj je do trybu okienkowego/bezpiecznego.

Aby dopasować instrukcję konkretnie: podaj proszę

• model monitora i sposób podłączenia (HDMI/DP/DVI/VGA, ewentualne przejściówki),
• model karty graficznej/laptopa,
• system operacyjny i moment pojawienia się problemu (np. po instalacji gry/zmianie monitora),
• czy obraz znika już na ekranie logowania, czy dopiero po uruchomieniu pulpitu/aplikacji.