Oznaczenia kwadrat i kółko na PCB dla diody

Pytanie

co oznacza kwadrat i kółko na płytce do przylutowania diody

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Na PCB kwadratowy pad to zwykle „pad nr 1” (wyróżniony), a okrągły pad to „pad nr 2”.
• Dla diody często oznacza to: kwadrat = katoda (strona z paskiem na diodzie), kółko = anoda, ale to tylko konwencja — bywa odwrotnie.
• Pewność daje nadruk na płytce: pionowa „kreska” w symbolu diody wskazuje katodę (dopasuj do niej pasek na diodzie).

Kluczowe punkty:

• Kwadrat identyfikuje pin 1, nie globalnie „+” lub „−”.
• Sprawdź symbol na silkscreenie lub schemat — to on rozstrzyga, czy pin 1 to A, czy K.
• W LED: pasek/ścięcie/krótsza nóżka = katoda.

Szczegółowa analiza problemu

• Sens kształtów padów: W projektach zgodnych z praktyką IPC kwadratowy (lub prostokątny) pad wyróżnia pin 1 elementu, a pozostałe piny mają pady okrągłe/owalne. To pomaga w montażu i inspekcji.
• Mapowanie na diodę: To, czy „pin 1” jest anodą (A), czy katodą (K), zależy od biblioteki schemat/footprint użytej przez projektanta. W wielu bibliotekach pin 1 diody bywa przypisany do katody, ale spotyka się też projekty, gdzie pin 1 to anoda. Dlatego sama informacja „kwadrat” nie wystarcza do jednoznacznego określenia biegunowości.
• Warstwa opisowa (silkscreen) rozstrzyga: symbol diody ma trójkąt (przewodzenie) i pionową kreskę — ta kreska to katoda. Jeśli kwadratowy pad leży po stronie kreski, pin 1 = katoda; jeśli po stronie trójkąta, pin 1 = anoda.
• Oznaczenia na elemencie:
  • Diody THT/SMD: pasek na obudowie = katoda.
  • LED THT: krótsza nóżka = katoda, często „ścięta” płaska krawędź kopułki po stronie katody; w SMD — nadrukowany pasek/znacznik po stronie katody.

Praktyczne zastosowania:

• Prostowniki, diody zabezpieczające, LED-y — wszędzie poprawna polaryzacja jest krytyczna; odwrotne wlutowanie może spowodować brak działania, nadmierny spadek napięcia lub uszkodzenie elementu/układu.

Aktualne informacje i trendy

• W nowoczesnych bibliotekach CAD (KiCad, Altium, itp.) powszechnie przyjmuje się: pad 1 wyróżniony (kwadrat/rect), reszta okrągła — lecz przypisanie A/K do numerów pinów bywa różne między bibliotekami.
• Coraz częściej producenci PCB dodają na silkscreenie jawne oznaczenia „A/K”, „+/-” lub pasek przy katodzie, by wyeliminować dwuznaczności.
• Zalecenia DFM/IPC promują jednoznaczne znakowanie polaryzacji na PCB i w dokumentacji montażowej, zamiast polegania wyłącznie na kształcie padów.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Szybkie reguły kciuka:
  • Kreska w symbolu = katoda; pasek na diodzie = katoda — dopasuj je do siebie.
  • W układach „flyback” przy cewkach: katoda bywa przy plusie zasilania; w Zenerach stabilizacyjnych katoda często idzie do wyższego potencjału.
• Jeśli widzisz znak „+” przy jednym padzie diody (np. LED), to ten pad to anoda, niezależnie od kształtu.

Aspekty etyczne i prawne

• Błędna polaryzacja może spowodować uszkodzenie sprzętu, ryzyko przegrzania lub porażenia przy wyższych napięciach.
• W urządzeniach certyfikowanych (np. sprzęt medyczny, przemysłowy) obowiązkowa jest jednoznaczna identyfikacja polaryzacji i weryfikacja zgodnie z procedurami jakości.

Praktyczne wskazówki

• Trzy szybkie metody weryfikacji przed lutowaniem:
  1. Silkscreen: znajdź symbol diody i ustaw pasek diody do kreski symbolu.
  2. Multimetr „test diody”: czerwona sonda do anody, czarna do katody — tylko w tym kierunku pokaże spadek (ok. 0,2–0,3 V Schottky; 0,6–0,7 V krzem; LED 1,6–3 V).
  3. „Piszczyk”/ciągłość: sprawdź, który pad łączy się z GND lub V+. Z kontekstu układu łatwo wydedukować, gdzie powinna być katoda/anoda.
• Jeśli to LED i brak oznaczeń: zasil z ograniczeniem prądu (np. 5 V + rezystor 1 kΩ) i sprawdź orientację eksperymentalnie (chwilowo, poza PCB).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Istnieją biblioteki/projekty odwracające przypisanie A/K do pinu 1.
• Czasem soldermaska lub elementy obok zasłaniają nadruk — wtedy mierz połączenia do znanych węzłów (GND, V+).
• W diodach SMD o mikroskopijnych obudowach znacznik katody bywa subtelny — użyj lupy.

Sugestie dalszych badań

• Sprawdź schemat i „assembly drawing” danej płytki; zobacz numerację pinów symbolu i footprintu.
• Zajrzyj do dokumentacji biblioteki użytej przez projektanta (opis pinów A/K dla konkretnego footprintu).
• Warto znać zalecenia IPC-2221/IPC-7351 dotyczące oznaczania polaryzacji na PCB.

Krótkie podsumowanie

Kwadratowy pad to marker pinu 1, a okrągły — kolejnego pinu. W wielu projektach dla diody „pin 1” (kwadrat) bywa katodą, lecz nie jest to reguła. Najpewniej ustaw pasek na diodzie do „kreski” symbolu na PCB; w razie wątpliwości potwierdź multimetrem w trybie testu diody lub sprawdź schemat. Jeśli chcesz, prześlij zdjęcie fragmentu płytki — wskażę dokładnie, gdzie podłączyć anodę i katodę.