PGE, zasiedzenie gruntów, wyrok TK P 10/16 z 2025, zawieszenie sprawy w Sądzie Rejonowym

Pytanie

Co powinnam zrobić w związku z nieopublikowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 , w sytuacji gdy moja sprawa o zasiedzenie przez PGE gruntów pod infrastrukturą energetyczną była przez 5 lat zawieszona w Sądzie Rejonowym?

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Złóż do Sądu Rejonowego wniosek o niezwłoczne podjęcie zawieszonego postępowania, wskazując, że przyczyna zawieszenia ustała po wydaniu przez TK wyroku z 2 grudnia 2025 r. w sprawie P 10/16. Dołącz wydruki treści tego wyroku z portalu TK. (trybunal.gov.pl)
• Powołaj się dodatkowo na wyrok TK z 23 września 2025 r. (P 3/25) – brak ogłoszenia w Dzienniku Ustaw nie może warunkować stosowania wyroku przez sądy. (trybunal.gov.pl)
• Jeżeli sąd odmówi podjęcia – wnieś zażalenie i równolegle rozważ skargę na przewlekłość postępowania (ustawa z 17 czerwca 2004 r.; w razie uwzględnienia sąd może nakazać czynności i przyznać 2 000–20 000 zł). (eli.gov.pl)
• W przygotowanej argumentacji wskaż, że po P 10/16 nie wolno doliczać okresów sprzed 3 sierpnia 2008 r.; najwcześniejsze „zasiedzenie” służebności przesyłu liczone wyłącznie po tej dacie to 3 sierpnia 2028 r. (dobra wiara) lub 3 sierpnia 2038 r. (zła wiara). (lukaszoles.pl)

Szczegółowa analiza problemu

• Stan prawny po P 10/16:
  • TK przesądził, że wykładnia pozwalająca przedsiębiorstwom przesyłowym (w tym PGE) nabywać przed 3 sierpnia 2008 r. „służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu” przez zasiedzenie jest niezgodna z Konstytucją. To wyklucza doliczanie okresów sprzed 2008 r. do biegu zasiedzenia. (trybunal.gov.pl)
  • W praktyce oznacza to, że w sprawach toczących się dziś przedsiębiorstwo może wykazywać zasiedzenie tylko za okres po 3 sierpnia 2008 r. – 20 lat (dobra wiara) lub 30 lat (zła wiara). Na dzień 7 lutego 2026 r. nie upłynęło 20 lat od tej daty, więc przesłanka zasiedzenia co do zasady nie jest spełniona. (lukaszoles.pl)
• Skutek „nieopublikowania”:
  • Choć rząd przez dłuższy czas nie ogłasza części orzeczeń TK, sam TK w sprawie P 3/25 stwierdził, że uzależnianie obowiązywania wyroku TK od jego publikacji w Dzienniku Ustaw jest niekonstytucyjne. Zatem sąd powszechny może i powinien stosować P 10/16 niezależnie od statusu ogłoszenia. Do pisma procesowego dołącz kopie P 10/16 i P 3/25 ze strony TK. (trybunal.gov.pl)
• Procesowo:
  • Wniosek o podjęcie postępowania składasz na podstawie art. 180 § 1 pkt 4 k.p.c. (przyczyna zawieszenia ustała – jest orzeczenie prejudycjalne; sąd może podjąć sprawę nawet wcześniej „stosownie do okoliczności”). Jeżeli w Twojej sprawie zastosowano zawieszenie fakultatywne z art. 177 k.p.c., długotrwałość zawieszenia dodatkowo przemawia za podjęciem. (lexlege.pl)
  • Jeśli sąd nie podejmie sprawy – rozważ zażalenie oraz skargę na przewlekłość (ustawa z 17 czerwca 2004 r.). Sąd, uwzględniając skargę, może nakazać sądowi meriti podjęcie określonych czynności i przyznać sumę 2 000–20 000 zł (co najmniej 500 zł za każdy rok trwania postępowania). (eli.gov.pl)
• Wątek merytoryczny „przeciw zasiedzeniu”:
  • Poza powołaniem P 10/16 przygotuj materiał dowodowy, który przerywa lub osłabia ciągłość i zakres posiadania:
    • modernizacje/relokacje urządzeń (zmiana lokalizacji słupa, przekroju/przewodów, napięcia, stacji) – to może oznaczać nowy zakres ingerencji i „reset” biegu zasiedzenia;
    • mapy archiwalne, ortofotomapy i operaty geodezyjne (EGiB, GESUT), dzienniki i „paszporty linii”, protokoły odbiorów po przebudowach;
    • brak decyzji administracyjnych ograniczających własność (np. z art. 124 ugn) i brak ważnych umów – element złej wiary oraz podstawa do roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie (art. 224–225 k.c.).
  • Równolegle oceń z pełnomocnikiem roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie (co do zasady 6‑letni termin przedawnienia; sądy kwalifikują je jako roszczenie jednorazowe za dany okres). (nieruchomosci.infor.pl)

Aktualne informacje i trendy

• Po P 10/16 kancelarie i media branżowe wskazują na spodziewaną falę roszczeń właścicieli gruntów oraz konieczność porządkowania tytułów prawnych przez przedsiębiorstwa przesyłowe. W wielu sprawach zarzut zasiedzenia oparty na okresach sprzed 2008 r. stał się bezskuteczny. (rp.pl)

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Terminy zasiedzenia służebności: 20 lat (dobra wiara) lub 30 lat (zła wiara) – reguła ogólna wynikająca z odesłania do art. 172 k.c. dla służebności. Po 3 sierpnia 2008 r. bieg może rozpocząć się dopiero od tej daty. (doradcazarzadcy.pl)
• Podjęcie zawieszonego postępowania: gdy prejudykat zapadł, art. 180 § 1 pkt 4 k.p.c. pozwala podjąć sprawę; sąd może też podjąć „przed uprawomocnieniem” orzeczenia prejudycjalnego, jeśli przemawiają za tym okoliczności (długość zawieszenia, prawo do sądu). (lexlege.pl)
• Skarga na przewlekłość: poza sumą pieniężną sąd może wyznaczyć termin i wskazać czynności, które sąd meriti ma wykonać. (bip.wroclaw.wsa.gov.pl)

Aspekty etyczne i prawne

• Twoja sprawa dotyczy prawa własności i dostępu do sądu – zagadnień o wysokiej wadze publicznej. Po wyroku P 10/16 priorytetem sądów powinno być merytoryczne rozpoznanie spraw, a nie utrzymywanie wieloletnich zawieszeń. (trybunal.gov.pl)
• Uwaga: wydanie i stosowanie wyroków TK z lat 2024–2025 odbywa się w warunkach sporu wokół ich publikacji. Jednak P 3/25 daje realny fundament do ich sądowego stosowania. (trybunal.gov.pl)

Praktyczne wskazówki

• Złóż wniosek do SR o podjęcie postępowania. Załączniki:
  • wydruk wyroku TK P 10/16 (komunikat/treść), wydruk P 3/25; syntetyczne uzasadnienie, że przyczyna zawieszenia ustała; wniosek o wyznaczenie terminu rozprawy; ewentualnie wniosek dowodowy (mapy, operaty, paszporty linii).
• Gromadź materiał techniczny:
  • inwentaryzacja geodezyjna aktualnego przebiegu linii;
  • analiza historii modernizacji (wnioski o dostęp do informacji publicznej do OSD/PGE i urzędów);
  • kwerenda ortofotomap (Geoportal), archiwów map (PZGiK), dzienników eksploatacyjnych.
• Jeżeli SR nie podejmie postępowania: zażalenie + skarga na przewlekłość (wniosek o zalecenia czynności i przyznanie sumy pieniężnej). (eli.gov.pl)
• Równolegle skonsultuj roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie (przedawnienie – co do zasady 6 lat; strategia „toczącego” się okresu). (nieruchomosci.infor.pl)

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Część sądów może ostrożnie podchodzić do stosowania nieopublikowanych orzeczeń TK – stąd ważne jest powołanie P 3/25 i zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji). (trybunal.gov.pl)
• Jeżeli PGE wykaże wyłącznie posiadanie po 3.08.2008 r., brak będzie jeszcze spełnienia 20‑letniego terminu do 2028 r. (co do zasady). Wyjątki wymagają bardzo specyficznego stanu faktycznego. (lukaszoles.pl)

Sugestie dalszych badań

• Ustalenie pełnej historii technicznej linii (rok budowy, przebudowy, zmiany parametrów).
• Weryfikacja istnienia decyzji ograniczających sposób korzystania z nieruchomości (starosta/wojewoda).
• Ocena ekonomiczna pasa eksploatacji i potencjalnego wynagrodzenia (rzeczoznawca majątkowy).
• Konsultacja z adwokatem/radcą prawnym specjalizującym się w służebnościach przesyłu.

Krótkie podsumowanie

• Po wyroku TK P 10/16 sąd ma podstawy, by podjąć Twoją, od 5 lat zawieszoną, sprawę i rozpoznać ją merytorycznie – mimo braku ogłoszenia w Dzienniku Ustaw (P 3/25). Kluczowe jest niezwłoczne złożenie wniosku o podjęcie postępowania, uzupełnionego o argumentację oraz materiał techniczny podważający przesłanki zasiedzenia. Równolegle zabezpiecz swoje interesy skargą na przewlekłość i rozważ roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. (trybunal.gov.pl)

Uwaga: Nie jestem prawnikiem. Biorąc pod uwagę wartość sporu i zawiłość wątków konstytucyjnych, skonsultuj treść pism z profesjonalnym pełnomocnikiem.

Pytanie

Niezależnie od stanu prawnego , który przedstawiłam w pierwszym pytaniu mam drugie pytanie . W 2012 r. (chcąc przerwać bieg zasiedzenia przez PGE w złej wierze ) wystąpiłam do PGE o zawarcie umowy przesyłu, ponieważ PGE odmówiło, twierdząc ,że już zasiedziało sporne nieruchomości , sprawa została zawieszona w 2014. W miedzy czasie tj. w 2017r. PGE pozwało mnie o zasiedzenie. Twierdząc że zasiedziało moje działki więc nie może zawrzeć umowy przesyłu. Sąd po przesłuchaniu mnie w 2017 i chyba 2020 roku także nie zakończył sprawy wyrokiem. Kilka dni temu 29 stycznia 2026 z Sądu Rejonowego dostałam wezwanie że będę przesłuchiwana jako strona z wniosku PGE o zasiedzenie. A teraz pytanie: Czy działanie Sądu jest prawidłowe? Czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego powoduje że wniosek PGE jest w obecnej sytuacji całkowicie bezzasadny? Czego mogę spodziewać się w Sądzie?

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Działanie Sądu Rejonowego (wezwanie Pani na przesłuchanie w sprawie o zasiedzenie w dniu 29 stycznia 2026 r.) jest proceduralnie prawidłowe – sąd ma obowiązek zebrać i zamknąć materiał dowodowy przed rozstrzygnięciem po istotnej zmianie stanu prawnego.
• Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16, doliczanie okresów sprzed 3 sierpnia 2008 r. do biegu zasiedzenia „służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu” jest niekonstytucyjne. To oznacza, że najwcześniejszy możliwy termin zasiedzenia liczony od 3 sierpnia 2008 r. upływa dopiero 3 sierpnia 2028 r. (dobra wiara) albo 3 sierpnia 2038 r. (zła wiara). Na dzień 7 lutego 2026 r. wniosek PGE o zasiedzenie jest zatem co do zasady przedwczesny i merytorycznie bezzasadny, jeżeli opiera się na okresach sprzed 2008 r. lub nie wykaże pełnych 20/30 lat po 2008 r. (trybunal.gov.pl)
• W sądzie należy spodziewać się: formalnego podjęcia postępowania po wyroku TK, Pani przesłuchania jako strony, weryfikacji podstaw zasiedzenia po 3.08.2008 r., oceny dobrej/złej wiary PGE oraz – w typowym scenariuszu – oddalenia wniosku, jeśli brak wymaganego czasu i ciągłości posiadania.

Szczegółowa analiza problemu

• Oś czasu i skutki prawne:
  • 2012 r.: Zwróciła się Pani do PGE o zawarcie umowy służebności przesyłu. Sama korespondencja z przedsiębiorstwem (pozasądowa) co do zasady nie przerywa biegu zasiedzenia. Przerwanie następuje przez czynność przed sądem (np. wniosek do sądu o ustanowienie służebności przesyłu, zawezwanie do próby ugodowej w sądzie lub powództwa ochronne), ewentualnie przez utratę posiadania przez przedsiębiorstwo. Jeśli w 2012 r. złożyła Pani wniosek do sądu o ustanowienie służebności przesyłu (art. 3052 § 2 k.c.), to taka czynność przerywa bieg zasiedzenia służebności – potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z 21.01.2011 r., III CZP 124/10. (rp.pl)
  • 2014 r.: Zawieszenie starej sprawy – po wyroku TK sądy wznawiają czynności, by zamknąć przewód i wydać orzeczenie. To tłumaczy wezwanie z 29.01.2026 r. (działanie prawidłowe).
  • 2017 r.: Wniosek/pozew PGE o zasiedzenie. Po P 10/16 sąd nie może doliczać czasu sprzed 3.08.2008 r., zatem PGE musi udowodnić pełen okres 20/30 lat od tej daty (bez przerw). Na dziś ten warunek nie jest spełniony. (trybunal.gov.pl)
• Skutek wyroku TK P 10/16:
  • TK orzekł niekonstytucyjność praktyki zasiedzenia „służebności gruntowej o treści służebności przesyłu” przed 3.08.2008 r. Wyrok wszedł w życie z dniem ogłoszenia (2.12.2025 r.), a sądy powszechne mają obowiązek go stosować. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym „zerem” dla biegu zasiedzenia w takich sprawach jest 3.08.2008 r. (trybunal.gov.pl)
  • Terminy: 20 lat (dobra wiara) → 3.08.2028 r.; 30 lat (zła wiara) → 3.08.2038 r. – na dzień 7.02.2026 r. upływ któregokolwiek z nich jeszcze nie nastąpił. (trybunal.gov.pl)
• Znaczenie „dobrej” i „złej wiary”:
  • Zła wiara bywa przyjmowana, gdy przedsiębiorca korzysta z cudzej nieruchomości bez ważnego tytułu (np. bez decyzji z art. 124 ugn czy bez aktu notarialnego ustanawiającego służebność). Jednak nawet przy dobrej wierze termin 20 letni jeszcze nie upłynął.

Aktualne informacje i trendy

• Po wyroku P 10/16 sądy powszechne powszechnie wskazują, że nie można już doliczać okresów sprzed 2008 r., a przedsiębiorcy muszą wykazać pełne 20/30 lat po 3.08.2008 r. W praktyce masowo wracają wnioski właścicieli o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie i o ustanowienie służebności za opłatą. Dla prawomocnie zakończonych spraw otwiera się ścieżka skargi o wznowienie w terminie 3 miesięcy od wejścia w życie wyroku TK (co do P 10/16 – od 2.12.2025 do 2.03.2026). (adwokat-szymczyk.pl)

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Co przerywa bieg zasiedzenia służebności przesyłu:
  • Wniosek do sądu o ustanowienie służebności przesyłu (art. 3052 § 2 k.c.) – tak.
  • Zawezwanie do próby ugodowej lub mediacja zainicjowane w sądzie – co do zasady tak (czynność przed organem właściwym).
  • Samo pismo/wezwanie do przedsiębiorstwa (pozasądowe) – co do zasady nie.
  • Powództwa właścicielskie (np. negatoryjne) – tak.
    Stanowisko to wynika z odpowiedniego stosowania art. 123 § 1 k.c. przez art. 175 k.c. i utrwalonej linii orzeczniczej SN. (sn.pl)

Aspekty etyczne i prawne

• Wyrok TK przywraca równowagę między ochroną własności a potrzebami infrastrukturalnymi – eliminuje „retroaktywne” uprzywilejowanie przedsiębiorstw przesyłowych kosztem właścicieli. Jednocześnie nie blokuje legalnego uregulowania stosunków (umowa, ustanowienie służebności za wynagrodzeniem, decyzje administracyjne). (skslegal.pl)

Praktyczne wskazówki

• Przed/na najbliższej rozprawie:
  • Złóż pismo procesowe o oddalenie wniosku PGE, powołując wyrok TK P 10/16 i brak upływu terminu po 3.08.2008 r. (precyzyjne daty: 3.08.2028/3.08.2038). (trybunal.gov.pl)
  • Jeśli w 2012 r. składała Pani do sądu: wniosek o ustanowienie służebności przesyłu, zawezwanie do próby ugodowej lub inny środek przed sądem – koniecznie dołącz dowód (sygnatura, potwierdzenie złożenia), bo to przerywało bieg i „zerowało licznik”. (rp.pl)
  • Wskaż brak tytułu prawnego PGE (jeśli brak decyzji/umowy) oraz ewentualne modernizacje urządzeń po 2008 r. (zmiana zakresu korzystania).
  • Wnieś o zasądzenie kosztów od PGE.
• Równolegle rozważ:
  • Wniosek/pozew o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem albo o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie – to wzmacnia pozycję procesową i przerywa ewentualny bieg zasiedzenia. (rp.pl)
  • Jeżeli kiedykolwiek zapadło niekorzystne prawomocne orzeczenie w Pani sprawie – ocenić możliwość skargi o wznowienie (termin 3 miesiące od 2.12.2025 r., czyli do 2.03.2026 r.). (adwokat-szymczyk.pl)

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Jeżeli PGE dysponuje ważną decyzją administracyjną ograniczającą prawo własności (np. art. 124 ugn) lub zawartą umową – spór o zasiedzenie może być bezprzedmiotowy; wtedy droga to rozliczenie wynagrodzenia/odszkodowania.
• Niektóre sądy mogą jeszcze w praktyce oczekiwać wykazania ciągłości posiadania po 2008 r. i „oczyszczenia” stanu faktycznego – dlatego tak ważne jest porządkowanie dowodów (mapy, operaty, korespondencja, inwentaryzacje).

Sugestie dalszych badań

• Ustalić, czy w 2012 r. była jakakolwiek czynność sądowa (wniosek, zawezwanie, mediacja) – ustalić sygnaturę i odpisy.
• Sprawdzić w starostwie/OSD dokumentację: decyzje administracyjne, „paszporty sieci”, protokoły modernizacji.
• Skonsultować taktykę procesową z pełnomocnikiem wyspecjalizowanym w służebnościach przesyłu (praktyka po P 10/16 dynamicznie się układa). (skslegal.pl)

Krótkie podsumowanie

• Wezwanie na przesłuchanie 29 stycznia 2026 r. jest prawidłowe proceduralnie.
• Po wyroku TK P 10/16 sąd nie może doliczać okresów sprzed 3.08.2008 r.; do 7.02.2026 r. nie upłynęło 20 lat (ani 30 lat) od tej daty – wniosek PGE o zasiedzenie jest więc co do zasady przedwczesny. (trybunal.gov.pl)
• Jeśli w 2012 r. podjęła Pani jakąkolwiek czynność sądową (wniosek o ustanowienie służebności, zawezwanie/mediację), bieg zasiedzenia został przerwany, co dodatkowo wyklucza możliwość jego skutecznego podniesienia przez PGE. (rp.pl)

Uwaga: To ogólna analiza prawna oparta na Pani opisie i aktualnym orzecznictwie. Ostateczne rozstrzygnięcie zależy od szczegółów sprawy i zgromadzonych dowodów.