Problemy z odbiorem MUX-8 a instalacja fotowoltaiczna

Pytanie

wszystkie kanay odbieram b, dobrze jedynie mux 8 raz jest albo nie ma, Do nadajnika /palsc kult/ jest ok. 60 km, Czy fotiwoltaika moze byc przyczyna?

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Tak, instalacja fotowoltaiczna może być przyczyną okresowych zaników MUX‑8, ale przy odległości ok. 60 km od PKiN równie (a nawet częściej) winna jest instalacja antenowa niedostosowana do pasma VHF i/lub polaryzacji MUX‑8 oraz niższa moc ERP tego multipleksu.
• Kluczowe punkty:
  • MUX‑8 pracuje w paśmie VHF (174–230 MHz) i zwykle ma niższą moc niż multipleksy UHF.
  • Anteny „UHF‑owe” odbierają MUX‑8 bardzo słabo; często potrzebna jest oddzielna antena VHF.
  • Falownik PV i przewody DC mogą emitować szerokopasmowe zakłócenia (EMI/RFI), które najpierw „zabijają” najsłabszy w instalacji multipleks – często MUX‑8.

Szczegółowa analiza problemu

• Dlaczego akurat MUX‑8 „raz jest, raz go nie ma”:
  • Pasmo: MUX‑8 nadaje w VHF, podczas gdy pozostałe MUX‑y są w UHF. Antena zoptymalizowana pod UHF ma niski zysk i rozjechaną impedancję dla ~200 MHz, więc sygnał VHF bywa na granicy czułości.
  • Moc i propagacja: ERP MUX‑8 jest zazwyczaj sporo niższa niż MUX‑ów UHF. Przy 60 km niewielki zapas C/N powoduje, że każdy impuls zakłóceniowy lub drobna zmiana propagacji daje efekt „jest/nie ma”.
  • Polaryzacja: W wielu lokalizacjach MUX‑8 bywa nadawany w polaryzacji pionowej. Jeśli sekcja VHF anteny ma inną polaryzację niż nadajnik, dochodzi kolejne tłumienie rzędu 15–20 dB. Parametry (kanał/polaryzacja/ERP) dla swojej lokalizacji warto zweryfikować i ustawić antenę odpowiednio.
• Jak fotowoltaika wprowadza zakłócenia:
  • Źródła: falownik (przekształtnik impulsowy dużej mocy), przewody DC między panelami i falownikiem, ewentualne luźne/utlenione złącza MC4 (mikrołuki).
  • Charakter zakłóceń: szerokopasmowe, impulsowe, z harmonicznymi sięgającymi VHF. W praktyce podnoszą poziom szumu tła i pogarszają MER/C/N. Najpierw znika multipleks o najniższym SNR – zwykle MUX‑8.
  • Wskazówka diagnostyczna: korelacja z porą dnia. W dzień (gdy PV pracuje) gorzej, po zmroku lepiej – silna poszlaka na PV.
• Co jeszcze bywa winne przy 60 km:
  • Wzmacniacz szerokopasmowy w puszce anteny przesterowany przez silne UHF – produkty intermodulacji maskują słabszy VHF.
  • Złącza F i ekranowanie kabla: nieszczelności EMC, korozja, wilgoć powodują selektywne pogorszenie jakości w VHF.
  • Geometria i przeszkody: przewody PV prowadzone blisko masztu antenowego lub pod dachem tuż przy antenie – sprzężenie bliskiego pola.

Aktualne informacje i trendy

• Po migracji do DVB‑T2 wielu widzów zauważa, że „tylko MUX‑8” robi problemy – to konsekwencja: inne MUX‑y zwykle zyskały na jakości (lepszy C/N w UHF), MUX‑8 pozostał w VHF i bywa nadawany z mniejszą mocą. Równolegle upowszechniły się instalacje PV, co zwiększyło liczbę zgłoszeń zakłóceń impulsowych w VHF.
• Trend w praktyce instalatorskiej: rozdzielanie pasm na osobne anteny (VHF i UHF) plus selektywne elementy pasmowe zamiast jednego „szerokopasmowego wzmacniacza do wszystkiego”.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Wskaźniki jakości: dla stabilnego odbioru warto celować w MER ≥ 24–25 dB i poziom na wejściu tunera 55–75 dBµV. „Skacząca” jakość i BER przed korekcją rosnący w dzień to typowy objaw EMI.
• Ferrytowe dławiki: na przewodach DC PV i/lub AC falownika stosuje się pierścienie o mieszance 31/43; kilka zwojów przez rdzeń zwiększa impedancję dla składowej wspólnej w VHF.
• Zwrotnica pasmowa: łączy osobną antenę VHF i UHF, zapewniając selektywność i porządek impedancyjny. Wzmacniać najlepiej po stronie pasm (osobny przedwzmacniacz VHF o niskich szumach zamiast jednego „szerokiego”).

Aspekty etyczne i prawne

• Urządzenia PV muszą spełniać wymagania EMC (dyrektywa 2014/30/UE i odpowiednie normy emisji). Instalacja powodująca szkodliwe zakłócenia powinna być doprowadzona do zgodności. W razie sporu można zgłosić sprawę do UKE, ale najpierw warto polubownie zdiagnozować i usunąć przyczynę z instalatorem PV.

Praktyczne wskazówki

• Szybka diagnostyka domowa:
  • Test „zmierzch/świt”: obserwuj MUX‑8 po zachodzie słońca i o świcie.
  • Krótki test odłączenia PV: na kilka minut wyłącz falownik (zgodnie z instrukcją) – jeśli jakość MUX‑8 wyraźnie rośnie, masz winowajcę.
  • Odsuń i przekieruj antenę: zwiększ dystans od przewodów PV; przejrzyj uziemienie masztu.
• Korekty instalacji antenowej (w tej kolejności):
  • Zastosuj dedykowaną antenę VHF (np. 7–10 elementów Yagi) ustawioną w polaryzacji zgodnej z nadajnikiem i dokładnie skierowaną na obiekt nadawczy; UHF zostaw na osobnej antenie.
  • Połącz anteny przez zwrotnicę VHF/UHF; rozważ selektywny przedwzmacniacz VHF o małym szumie zamiast szerokopasmowego.
  • Wymień kabel na klasy A/A++ (ekranowanie ≥ 95 dB), złączki kompresyjne, uszczelnienie przy puszce anteny.
• Minimalizacja emisji z PV:
  • Uporządkuj okablowanie DC (skręcenie par przewodów, możliwie krótkie trasy, oddalenie od masztu antenowego).
  • Dodaj dławiki ferrytowe (kilka zwojów) na przewody DC blisko falownika oraz na przewód AC.
  • Sprawdź uziemienie i styki MC4; wyeliminuj potencjalne mikroluki.
  • W razie potrzeby zastosuj filtr RFI na stronie DC/AC falownika lub skonsultuj wymianę urządzenia na model o lepszych parametrach EMC.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Bez znajomości konkretnego kanału, polaryzacji i mocy MUX‑8 w Twojej lokalizacji nie można przesądzić, czy problemem nr 1 jest PV czy błędna antena. Często winne są oba czynniki naraz: słaba instalacja VHF plus lokalne EMI.
• Warunki troposferyczne mogą okresowo pogarszać C/N na granicy zasięgu, ale nie powinny cyklicznie korelować z porą dnia jak PV.

Sugestie dalszych badań

• Sprawdź parametry emisji MUX‑8 dla „Pałac Kultury i Nauki / okolice Warszawy” (kanał, polaryzacja, ERP) i potwierdź ustawienie anteny.
• Jeśli to możliwe, wykonaj pomiar profesjonalnym miernikiem (poziom, MER, BER) w dzień i w nocy; zapis wyników ułatwi decyzje.
• Rozważ wizytę instalatora z analizatorem widma – szybciej wskaże, czy w okolicy „szumi” PV.

Krótkie podsumowanie

• Fotowoltaika może być przyczyną, ale przy 60 km od nadajnika najczęściej problem wynika z niedostosowanej anteny do VHF/polaryzacji i z niższej mocy MUX‑8. Zacznij od prostego testu z wyłączeniem PV i obserwacji po zmroku. Docelowo zalecam: osobna, kierunkowa antena VHF ustawiona zgodnie z polaryzacją MUX‑8, zwrotnica VHF/UHF, porządne okablowanie oraz – jeśli PV potwierdzona – podstawowe środki EMC przy falowniku.

Jeśli podasz typ i model anteny, czy masz wzmacniacz w puszce, jak długie są kable oraz czy PV jest u Ciebie czy u sąsiada i w jakiej odległości od anteny – doprecyzuję konkretne elementy i dobiorę rozwiązanie krok po kroku.