Proel PC-255: dzwonienie działa, rozłącza po podniesieniu słuchawki – polaryzacja, przełącznik, sznur RJ9

Pytanie

dzwonienie działa ale podniesienie sluchawki rozłacza połaczenie

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najczęściej przyczyną jest uszkodzony/utleniony przełącznik widełkowy (hook switch) lub przerwana żyła w sznurze słuchawki. W systemach Proel (PC-255 i pochodne) równie częste są: zła polaryzacja L+/L− oraz zimne luty przy gniazdach.
• Kluczowe punkty:
  • Sprawdź polaryzację L+/L− na zaciskach unifonu.
  • Skontroluj i wyczyść przełącznik widełkowy, sprawdź ciągłość sznura RJ9 (spiralnego).
  • Obejrzyj i popraw luty gniazd (RJ i zaciski linii).
  • Zmierz wkładkę słuchawkową (głośnik) i połączenia mikrofonu.

Szczegółowa analiza problemu

• Mechanizm zadziałania: gdy dzwoni, dekoder adresu działa, a centrala wywołuje poprawnie. Po podniesieniu słuchawki unifon musi:

  1. zgłosić stan „off‑hook” (zwarcie/zmiana stanu przełącznika widełkowego),
  2. dołączyć tor audio (zmiana poboru prądu widziana przez centralę).
     Jeśli którykolwiek z tych warunków nie wystąpi, centrala interpretuje to jako odłożenie słuchawki lub błąd i natychmiast rozłącza.

• Najbardziej prawdopodobne źródła usterki:

  • Przełącznik widełkowy: utlenione styki, słaby docisk, mechaniczne zużycie po remoncie/uderzeniu. Skutkuje brakiem sygnału „off‑hook”.
  • Sznur słuchawki (RJ9/RJ10 4P4C): przerwana jedna żyła (często masa lub tor mikrofonu). Objaw: po podniesieniu brak właściwego obciążenia toru audio → rozłączenie.
  • Polaryzacja L+/L−: w dwuprzewodowych systemach Proel odwrotna polaryzacja bywa tolerowana w trybie wywołania, ale tor rozmówny nie startuje lub natychmiast się zrywa.
  • Zimne luty: pęknięcia przy gnieździe RJ, zaciskach L+/L− i nóżkach przełącznika widełkowego. Podniesienie słuchawki mechanicznie „porusza” płytą i pogarsza styk.
  • Wkładka słuchawkowa/mikrofon: przerwa lub zwarcie w słuchawce zaburza obciążenie widziane przez centralę.

• Procedura diagnostyczna (kolejność minimalizująca czas):

  1. Polaryzacja i napięcie na linii:
     • Odłóż słuchawkę, zmierz DC między L+ (czerwona sonda) i L− (czarna). Odczyt powinien być dodatni. Jeśli ujemny → zamień przewody L+/L−.
  2. Przełącznik widełkowy:
     • Ręcznie wciskaj i zwalniaj „widełki” — musi być wyczuwalne, powtarzalne przełączenie. Wyczyść styk preparatem do styków, kilka–kilkanaście razy przełącz.
     • Omomierzem sprawdź, czy zmienia stan (zwarcie ↔ rozwarcie) przy podnoszeniu.
  3. Sznur słuchawki:
     • Wypnij RJ9 z bazy i ze słuchawki (jeśli jest). Sprawdź ciągłość każdej z 4 żył podczas poruszania przewodem. Każda żyła ~0 Ω; jakiekolwiek „przerywanie” → wymiana sznura.
  4. Luty i złącza:
     • Obejrzyj PCB pod lupą. Matowe/pęknięte luty przy: gnieździe RJ, przełączniku widełkowym, zaciskach L+/L− — przelutuj z topnikiem.
  5. Wkładka i mikrofon:
     • Zmierz rezystancję głośnika w słuchawce (typowo kilkadziesiąt Ω; odczyt „OL” oznacza przerwę). Sprawdź przewody i styki mikrofonu (elektret/tor z rezystorem polaryzacji).

• Szybkie testy potwierdzające kierunek:

  • Podnieś słuchawkę i jednocześnie mocno dociśnij/przytrzymaj przycisk widełek: jeśli połączenie utrzyma się dłużej → problem mechaniczny/przełącznik.
  • Podmień sznur RJ9 na sprawny (z innego unifonu/telefonu biurkowego z RJ9): jeśli objaw znika → uszkodzony sznur.
  • Delikatnie poruszaj złączami przy podniesionej słuchawce: jeśli zrywa przy poruszeniu → zimny lut/gniazdo.

Aktualne informacje i trendy

• W systemach dwuprzewodowych (cyfrowych) producenci rygorystyczniej egzekwują poprawną polaryzację oraz zakres prądu w stanie rozmowy; drobne usterki mechaniczne (widełki, sznury, luty) częściej skutkują natychmiastowym rozłączeniem niż w starszych, analogowych instalacjach.
• Praktyka serwisowa: najczęstsze naprawy to wymiana/przelutowanie gniazd i sznurów oraz czyszczenie przełączników; wymiana całej płytki unifonu jest rzadziej konieczna.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Przełącznik widełkowy pełni dwie role: informuje logikę o stanie słuchawki i dołącza tor audio. Utlenienie styków powoduje brak „zmiany stanu” dla centrali.
• Przerwana żyła w sznurze bywa „zdradliwa”: dzwonek działa (bo to inny tor), ale po podniesieniu brak poprawnej impedancji/obciążenia audio → centrala uznaje rozmowę za nieudaną i rozłącza.

Aspekty etyczne i prawne

• Prace wykonuj przy odłączonym zasilaniu linii (wypnij unifon z magistrali). To niskie napięcia, ale unikniesz zwarć i uszkodzeń centrali wspólnej dla całego pionu.
• W budynkach wielorodzinnych uzgodnij serwis z administracją — ingerencja w wspólną instalację może naruszyć regulaminy.

Praktyczne wskazówki

• Narzędzia: multimetr, spray do styków, lutownica z cienkim grotem, lupa.
• Czasem szybciej jest podmienić na chwilę: sznur RJ9, słuchawkę (wkładkę) lub cały unifon testowy, aby zawęzić źródło.
• Po czyszczeniu styków zawsze wykonaj kilka–kilkanaście cykli przełączeń, by mechanicznie „przetrzeć” powierzchnie.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Jeśli wszystko powyżej jest sprawne, możliwe uszkodzenie układu scalonego toru rozmównego/dekodera na PCB unifonu — ekonomicznie uzasadniona bywa wymiana całego modułu/unifonu.
• Rzadziej przyczyną bywa sama centrala lub łączna rezystancja pętli przewodów (złe złącza w puszkach, zawilgocenia).

Sugestie dalszych badań

• Sprawdzenie prądu linii w stanie spoczynku i po podniesieniu (jeśli masz miernik prądu w szereg z linią) — wzrost po podniesieniu potwierdza dołączenie toru.
• Weryfikacja połączeń w puszkach pośrednich (listwy, złączki) dla Twojego lokalu.

Krótkie podsumowanie

• Zacznij od najprostszych i najczęstszych: polaryzacja L+/L−, czyszczenie/przegląd przełącznika widełkowego, podmiana sznura RJ9, poprawa lutów gniazd. W 80–90% przypadków to rozwiązuje problem natychmiastowego rozłączania po podniesieniu słuchawki.
• Jeśli potrzebujesz, przeprowadzę Cię krok po kroku według Twojego modelu unifonu. Napisz, proszę:
  • Jaki to dokładnie model (np. Proel PC‑255)?
  • Czy masz multimetr do prostych pomiarów?
  • Czy podmiana sznura RJ9 jest możliwa u Ciebie na próbę?