Raspberry Pi 5 nie wykrywa dysku NVMe - przyczyny i rozwiązania

Pytanie

Raspberry Pi 5 nie widzi dysku nvme

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najczęstsze przyczyny, że Raspberry Pi 5 „nie widzi” NVMe: wyłączony/źle skonfigurowany PCIe, problem z taśmą/HAT-em M.2, niedostateczne zasilanie, niekompatybilny model SSD lub błąd w firmware/EEPROM.
• Szybka ścieżka: zaktualizuj system i EEPROM, włącz PCIe w /boot/firmware/config.txt, sprawdź FFC/HAT mechanicznie, uruchom diagnostykę: lspci, dmesg, lsblk. W razie niestabilności wymuś PCIe Gen2 i wyłącz agresywne oszczędzanie energii NVMe.

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie Szczegółowa analiza problemu

1. Sprzęt: HAT/taśma/dysk

• Odłącz zasilanie, wyjmij kartę SD, rozładuj ładunki ESD.
• Taśma FFC PCIe: wsuwaj idealnie równo do oporu po obu stronach (Pi5 i HAT), zamknij zatrzaski. Błędne wpięcie o „pół ząbka” skutkuje całkowitym brakiem linku PCIe.
• Dysk: osadź do końca w gnieździe M‑Key, dociśnij śrubką dystansową; dodaj termopad/radiator – przegrzanie przy inicjalizacji potrafi go resetować.
• Form‑factor: oficjalny M.2 HAT+ obsługuje 2230/2242; 2280 działają tylko na niektórych adapterach firm trzecich (NVMe Base, HatDrive, Geekworm itp.) – upewnij się, że Twój HAT wspiera format Twojego SSD.

2. Zasilanie

• Użyj zasilacza 5 V/5 A (oficjalny 27 W). Słabsze lub „miękkie” zasilacze powodują, że NVMe nie wstaje lub „znika”.
• Sprawdź throttling/undervoltage:
  vcgencmd get_throttled
  Oczekiwane: 0x0. Inne wartości – problem z napięciem lub temperaturą.

3. Aktualizacja systemu i EEPROM

• Zaktualizuj OS i firmware (z karty SD):
  sudo apt update && sudo apt full-upgrade
  sudo rpi-eeprom-update -a
  sudo reboot
• Po restarcie sprawdź wersję:
  vcgencmd bootloader_version

4. Konfiguracja PCIe/NVMe

• Edytuj:
  sudo nano /boot/firmware/config.txt
• Upewnij się, że jest:
  dtparam=pciex1
• Opcjonalnie dla wydajności (jeśli sprzęt stabilny):
  dtparam=pciex1_gen=3
  Jeżeli występują błędy/zwisy – usuń powyższą linię (domyślnie Gen2 jest stabilniejszy).

5. Diagnostyka krok po kroku

• Zainstaluj narzędzia:
  sudo apt install -y pciutils nvme-cli
• Sprawdź link PCIe i kontroler NVMe:
  lspci -nn
  Oczekiwane: „Non-Volatile memory controller: …”. Brak – problem sprzęt/konfig (taśma/HAT/pciex1).
• Logi jądra:
  dmesg | grep -i -e pcie -e nvme
  Szukaj „link up” (dobrze) vs „link down/training error” (źle) oraz błędów timeout/I/O.
• Urządzenia blokowe:
  lsblk
  ls -l /dev/nvme*
  Jeśli lspci widzi kontroler, a nie ma /dev/nvme0 – załaduj moduł:
  sudo modprobe nvme nvme-core
• Narzędzia NVMe:
  sudo nvme list
• Jeżeli pojawiają się I/O/timeouty: przetestuj w cmdline wyłączenie agresywnego APST:
  Edytuj /boot/firmware/cmdline.txt (jedna linia), dopisz na końcu:
  nvme_core.default_ps_max_latency_us=0
  oraz – testowo, gdyby nadal były problemy:
  pcie_aspm=off
  Zrestartuj i sprawdź stabilność.

6. Boot z NVMe (jeśli taki jest cel)

• Najpierw uruchom z karty SD, sklonuj system na NVMe (Narzędzie „SD Card Copier”/rpi-clone).
• Upewnij się, że na NVMe jest /boot/firmware z Twoim config.txt (z pciex1).
• Ustaw kolejność bootowania w EEPROM:
  sudo rpi-eeprom-config --edit
  BOOT_ORDER=0xf416 (6=NVMe, 1=SD, 4=USB, f=restart)
• Po restarcie sprawdź w trybie awaryjnym (w razie niepowodzenia), czy partycje/UUID w /etc/fstab są poprawne.

7. Izolowanie źródła problemu (macierz decyzyjna)

• lspci nie widzi NVMe: 99% taśma/HAT/pciex1 lub zasilanie. Spróbuj innej taśmy, innego HAT, innego portu FFC (jeśli HAT ma 2), zimny start (odłącz zasilanie na 30 s).
• lspci widzi, dmesg sypie I/O: spróbuj Gen2 (usuń pciex1_gen=3), cmdline z nvme_core.default_ps_max_latency_us=0, pcie_aspm=off, inny dysk.
• Działa jako magazyn, nie bootuje: uaktualnij EEPROM, popraw BOOT_ORDER, sklonuj prawidłowo, sprawdź fstab/UUID.
• Nadal nie działa: sprawdź dysk w PC/laptopie/adapterze USB–NVMe. Jeśli OK – podejrzenie niekompatybilności dysku lub HAT-u z Pi5.

8. Kompatybilność dysków/adapterów – praktyka

• Nie wszystkie NVMe zachowują się identycznie na platformie ARM/PCIe x1. Zgłaszane bywają problemy z wybranymi kontrolerami (często różne wariiany Phison) oraz z niektórymi HAT-ami/taśmami.
• Jeśli masz alternatywny SSD (np. innego producenta/pojemności/kontrolera) – podstaw na próbę. Jeżeli „magicznie” ruszy – wina konkretnego modelu lub jego FW.
• Uwaga na format 2280 na oficjalnym HAT+ (fizycznie nieobsługiwany) – wymagane są inne adaptery.

Aktualne informacje i trendy

• W praktyce Pi 5 najstabilniej pracuje z PCIe Gen2; Gen3 bywa wrażliwe na typ HAT‑a, długość/rodzaj taśmy i konkretny SSD. Wiele raportów społeczności sugeruje cofnięcie do Gen2, gdy są błędy I/O lub losowe zawieszenia.
• Oficjalny M.2 HAT+ sprzętowo wspiera tylko formaty 2230/2242; dla 2280 najczęściej stosuje się adaptery firm trzecich (NVMe Base, HatDrive, Geekworm X1003/X1002 itp.).
• Aktualizacje EEPROM/firmware Pi 5 w ostatnich wydaniach poprawiają rozpoznawanie i boot z NVMe, ale wciąż zdarzają się kombinacje SSD/HAT, które wymagają obejść (APST off, ASPM off) lub wymiany SSD/HAT.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Dlaczego lspci najpierw: pozwala rozdzielić „brak linku PCIe” (sprzęt/konfig) od „problemów sterownika/blokowych” (kernel/NVMe).
• APST/ASPM: agresywne stany oszczędzania energii potrafią zrywać link na słabszych torach SI (FFC/HAT); ich ograniczenie stabilizuje pracę kosztem kilku procent energii.
• Gen2 vs Gen3: Pi 5 ma jedną linię PCIe; Gen3 x1 ≈ do 8 GT/s brutto, ale wymaga lepszego budżetu SI. Gen2 x1 jest bardziej tolerancyjny i zwykle wąskim gardłem jest i tak CPU/IOPS, nie sam transfer sekwencyjny.

Aspekty etyczne i prawne

• Zachowaj ESD i ostrożność przy pracy z otwartą elektroniką; ryzyko utraty danych przy testach i zmianach fstab/boot. Wymiana firmware/EEPROM zgodnie z dokumentacją producenta; modyfikacje mechaniczne HAT/obudowy mogą naruszyć warunki gwarancji.

Praktyczne wskazówki

• Minimalny „pakiet naprawczy” do wdrożenia:
  • Aktualizacja: sudo apt full-upgrade && sudo rpi-eeprom-update -a
  • Konfiguracja: dtparam=pciex1 w /boot/firmware/config.txt
  • Diagnostyka: lspci, dmesg | grep -i 'pcie|nvme', lsblk
  • Stabilizacja (jeśli trzeba): usuń pciex1_gen=3, dodaj nvme_core.default_ps_max_latency_us=0, ewentualnie pcie_aspm=off
  • Zasilanie: tylko markowy 5 V/5 A; zredukuj inne obciążenia USB.
• Zadbaj o chłodzenie SSD (termopad do HAT-a, radiator); wielu użytkowników eliminuje w ten sposób reset dysku przy inicjalizacji.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Nie ma „pełnej” listy kompatybilności – kombinacja Pi5+HAT+taśma+SSD bywa loterią. Gdy czas jest krytyczny, szybciej bywa wymienić SSD/HAT na model sprawdzony przez społeczność niż „walczyć” parametrami jądra.
• Dystrybucje inne niż Raspberry Pi OS (np. Ubuntu, Arch) mogą wymagać dodatkowych kroków lub mieć inne domyślne parametry jądra.

Sugestie dalszych badań

• Sprawdź, czy producent Twojego HAT-a publikuje „listę działających” SSD i zalecane wersje firmware/EEPROM.
• Jeśli masz dostęp do PC: sprawdź SMART/stan NVMe (nvme smart-log) i ewentualnie aktualizację firmware SSD.

Krótkie podsumowanie

• Zacznij od podstaw: zasilanie 5 V/5 A, poprawne wpięcie taśmy i montaż SSD, dtparam=pciex1, aktualny EEPROM.
• Zdiagnozuj warstwowo: lspci (link PCIe) → dmesg (błędy) → lsblk/nvme list (urządzenie).
• W razie błędów: wymuś Gen2, ogranicz APST/ASPM; jeśli nadal problem – podmień SSD/HAT/taśmę.

Aby doprecyzować zalecenia, podaj proszę:

• model HAT/adaptera i długość taśmy,
• dokładny model SSD,
• wynik poleceń: lspci; dmesg | grep -i -e pcie -e nvme; lsblk; vcgencmd get_throttled,
• treść linii związanych z PCIe w /boot/firmware/config.txt.

Pytanie

adapter raspery 52 Pi mini tower nie rozpoznaje M.2 sata

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Raspberry Pi 5 oraz adapter 52Pi Mini Tower obsługują jedynie dyski M.2 NVMe (PCIe).
• Dysk M.2 SATA nie będzie rozpoznany, ponieważ na magistrali PCIe brak jest kontrolera SATA.

Kluczowe punkty
• 52Pi Mini Tower ma gniazdo M-key (PCIe) bez mostka PCIe→SATA.
• Jedynym sposobem użycia M.2 SATA jest przejściówka USB-to-SATA lub adapter z własnym mostkiem (ASM106x/JMB58x).
• Najprostsze rozwiązanie: wymiana dysku na M.2 NVMe.

Szczegółowa analiza problemu

1. Różnice protokołów
   • M.2 SATA = fizyczny format M.2 + protokół SATA/AHCI.
   • M.2 NVMe = fizyczny format M.2 + protokół NVMe/PCIe.
   • Raspberry Pi 5 udostępnia PCIe 2.0 ×1 (około 985 MB/s) – brak natywnego AHCI/SATA.

2. Budowa adaptera 52Pi Mini Tower
   • Tylko pasywne przekierowanie linii PCIe do gniazda M-key.
   • Brak układu scalonego pełniącego rolę kontrolera SATA; dlatego dysk SATA nie pojawia się w lspci, lsblk ani w dmesg.

3. Diagnostyka krok po kroku
   a) Sprawdź, co widzi system:

   lspci -v
   dmesg | grep -i pcie

   Jeżeli brak nowego wpisu kontrolera – adapter jest NVMe-only.

   b) Weryfikacja sprzętu
   ‑ Dysk: dwa nacięcia (B+M) → zwykle SATA; jedno nacięcie (M) → NVMe.
   ‑ Adapter: brak dużego układu scalonego (ASMedia/JMicron) = brak mostka SATA.

4. Możliwe ścieżki rozwiązania
   • Zamiana dysku na NVMe 2230/2242/2280.
   • Zastosowanie adaptera USB 3.0→M.2 SATA (ok. 450 MB/s).
   • Kupno HAT-u z mostkiem PCIe→SATA (np. ASM1062 ×2, JMB585 ×5) – rynek dopiero się rozwija, wymaga extern. zasilania 12 V.

Teoretyczne podstawy
[ T_{max,PCIe2x1} \approx 5 Gb/s → 500 MB/s ] (po odjęciu narzutów ~395 MB/s netto).
NVMe wykorzystuje kolejki PCIe, SATA – magistralę AHCI z ograniczeniem 6 Gb/s, ale wymaga kontrolera.

Praktyczne zastosowania
• Boot z NVMe (EEPROM BOOT_ORDER=0xf416, PCIE_PROBE=1).
• RAID-zeg SATA z mostkiem JMB585 dla projektów NAS.

Aktualne informacje i trendy

• 2024-Q1: pierwsze komercyjne HAT-y PCIe→SATA dla RPi 5 (Pineberry Pi “HatDrive! Bottom” SATA, Geekworm X1004) – wszystkie posiadają ASMedia ASM1166.
• Firmware Pi 5 od lutego 2024 obsługuje ASPM i link-retrai­ning, co poprawia stabilność NVMe; nie zmienia to braku wsparcia dla “gołego” SATA.
• W roadmap’ach społeczności pojawia się wsparcie dla PCIe 3.0 ×1 poprzez over-clocking FCH, ale nadal tylko NVMe.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Etykiety dysków: “SATA 6 Gb/s”, “AHCI” → niekompatybilne; “PCIe Gen3 x4”, “NVMe 1.4” → kompatybilne.
• Dla NVMe zaleca się chłodzenie (thermal pad + radiator 2280).
• Zasilacz oficjalny 27 W jest wystarczający dla NVMe do 3 W; większe modele (Samsung 980 PRO) mogą wymagać dodatkowego 5 V @ 1 A przez gniazdo PD-jack na 52Pi.

Aspekty etyczne i prawne

• Gwarancja: uszkodzenia wynikłe z nieprawidłowego użycia interfejsu (podpinanie niewspieranych dysków) mogą być podstawą do odrzucenia reklamacji.
• Bezpieczeństwo: nośniki NVMe są wrażliwe na ESD, stosuj opaskę antystatyczną.

Praktyczne wskazówki

1. Aktualizacja:

   sudo apt update && sudo apt full-upgrade -y
   sudo rpi-eeprom-update -a

2. Konfiguracja /boot/firmware/config.txt:

   dtparam=pciex1
   dtparam=pciex1_gen=2

3. Test wydajności po instalacji NVMe:

   sudo hdparm -tT /dev/nvme0n1
   fio --filename=/dev/nvme0n1 --direct=1 --rw=read --bs=128k --numjobs=1 --size=1G --iodepth=32 --runtime=60 --group_reporting --name=test

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• PCIe 2.0 ×1 ogranicza NVMe do ~800 MB/s; szybkie dyski PCIe 4.0 nie wnoszą korzyści.
• Adaptery USB-SATA są wolniejsze i dodają latencję, ale gwarantują kompatybilność.
• Mostki SATA wymagają jądra 6.6+ dla pełnej obsługi wielu portów (NCQ).

Sugestie dalszych badań

• Testy stabilności linku PCIe przy długich taśmach FFC 35 cm.
• Porównanie zużycia energii NVMe vs SATA przez USB na Pi 5.
• Analiza termiczna NVMe 2230 bez radiatora przy obciążeniu 100 %.

Krótkie podsumowanie

Adapter 52Pi Mini Tower korzysta z czystej magistrali PCIe, dlatego “widzi” tylko dyski NVMe. Dysku M.2 SATA nie rozpozna, bo brakuje w nim kontrolera AHCI/SATA. Najpewniejszym rozwiązaniem jest wymiana dysku na NVMe lub użycie zewnętrznego mostka (USB-SATA bądź PCIe-SATA z dedykowanym chipsetem).