Rufus 4.12 – bootowalny pendrive Windows 10 UEFI GPT FAT32, limity plików, UEFI:NTFS

Pytanie

Bootowalny obraz Windows 10 w Rufus pod UEFI Pendrive GPT FAT32

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Tak – Rufus umożliwia przygotowanie pendrive’a instalacyjnego Windows 10 w konfiguracji UEFI + GPT z systemem plików FAT32. Warunek: żaden pojedynczy plik na nośniku (zwłaszcza sources/install.wim) nie może przekraczać 4 GB. W przeciwnym razie należy użyć mechanizmu UEFI:NTFS (Rufus sam to zaproponuje) lub podzielić obraz WIM/zmienić go na ESD. (learn.microsoft.com)
• Najnowsza stabilna wersja Rufusa (4.12 z 30 stycznia 2026) w pełni wspiera UEFI, GPT i tryb UEFI:NTFS z podpisem Secure Boot. (rufus.ie)

Kluczowe punkty

• UEFI startuje z pliku \EFI\BOOT\BOOTX64.EFI znajdującego się na partycji w formacie FAT; dla nośników wymiennych wymagane jest umieszczenie struktury EFI/BOOT na partycji FAT. (uefi.org)
• FAT32 ma limit 4 GB na pojedynczy plik; nowsze ISO Windows 10 zawierają install.wim >4 GB. Rozwiązania: UEFI:NTFS (zalecane) lub podział WIM/konwersja do ESD. (learn.microsoft.com)

Szczegółowa analiza problemu

• Teoretyczne podstawy

  • UEFI szuka domyślnego loadera pod ścieżką \EFI\BOOT\BOOTX64.EFI na partycji w formacie FAT (najczęściej FAT32). Dzięki temu płyty główne potrafią „zobaczyć” pendrive w trybie UEFI niezależnie od systemu operacyjnego. (uefi.org)
  • Schemat partycjonowania GPT jest natywny dla UEFI i powinien być używany dla instalacji w tym trybie.

• Praktyczne zastosowania i warianty

  • Wariant 1 – „czysty” FAT32 (gdy pliki ≤4 GB):
    • Ustawienia w Rufus 4.12: Urządzenie → Wybór bootowania: ISO Windows 10 → Schemat partycji: GPT → System docelowy: UEFI (bez CSM) → System plików: FAT32 → START.
    • Ten wariant zadziała, jeśli sources/install.wim (lub install.esd) ma <4 GB (często tak bywa dla obrazów z Media Creation Tool z plikiem install.esd).
  • Wariant 2 – UEFI:NTFS (zalecany, gdy install.wim >4 GB):
    • Pozostaw GPT + UEFI (bez CSM). Rufus automatycznie wybierze NTFS i dołoży mini‑partycję FAT zawierającą podpisany przez Microsoft loader UEFI:NTFS. Dzięki temu można bootować w UEFI (także z włączonym Secure Boot) i ominąć limit 4 GB. (github.com)
  • Wariant 3 – „na siłę” FAT32 dla dużych obrazów:
    • Podziel install.wim na pliki install.swm <4 GB:
      • Polecenie: Dism /Split-Image /ImageFile:E:\sources\install.wim /SWMFile:C:\temp\install.swm /FileSize:3800
      • Skopiuj powstałe install.swm, install2.swm… do \sources na pendrive FAT32. (learn.microsoft.com)
    • Alternatywnie wyeksportuj wybraną edycję do install.esd z mocną kompresją:
      • Dism /Export-Image /SourceImageFile:E:\sources\install.wim /SourceIndex:1 /DestinationImageFile:C:\temp\install.esd /Compress:recovery
      • Zastąp plik w \sources. (Uwaga: nie zawsze zagwarantuje <4 GB). (learn.microsoft.com)

• Dlaczego Rufus 4.12/UEFI:NTFS jest bezpiecznym wyborem

  • Rufus tworzy dwie partycje: dużą NTFS (dane instalatora) oraz małą FAT z loaderem i sterownikiem NTFS; loader jest podpisany (Secure Boot OK). Firmware UEFI uruchamia loader z FAT, który ładuje bootx64.efi z partycji NTFS. To zgodne ze specyfikacją UEFI i rozwiązuje problem plików >4 GB. (github.com)

Aktualne informacje i trendy

• Status Windows 10 na dziś (7 lutego 2026, USA): wsparcie standardowe zakończyło się 14 października 2025. Dla dalszego używania dostępny jest płatny program ESU (Extended Security Updates) – dla użytkowników domowych uruchomiony z opcją zapisania urządzeń, dostępny dla wersji 22H2. Rozważ przejście na Windows 11 lub zapis do ESU, jeśli musisz pozostać na Windows 10. (support.microsoft.com)
• Rufus 4.12 (30.01.2026) – bieżące wydanie zalecane do tworzenia nośników. (rufus.ie)

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Dlaczego FAT32 czasem „musi być”: część firmware’ów UEFI rozpoznaje na nośnikach wymiennych tylko systemy FAT (FAT12/16/32) – dlatego struktura EFI/BOOT na partycji FAT jest krytyczna dla widoczności w menu UEFI. (uefi.org)
• Dlaczego FAT32 bywa niewystarczający: limit 4 GB na plik koliduje z dużym install.wim; stąd zalecenie UEFI:NTFS lub split WIM. (learn.microsoft.com)

Aspekty etyczne i prawne

• Pobieraj obrazy ISO wyłącznie z legalnych, oficjalnych źródeł (Microsoft). W przeciwnym razie ryzykujesz naruszenie licencji i bezpieczeństwa.
• Pamiętaj, że Windows 10 po 14.10.2025 nie otrzymuje zwykłych aktualizacji – instalacja systemu bez ESU zwiększa ryzyko podatności. (support.microsoft.com)

Praktyczne wskazówki

• Ustawienia BIOS/UEFI przed startem instalatora:
  • Boot Mode: UEFI (CSM/Legacy – wyłącz).
  • Secure Boot: przy Rufus ≥3.17 zwykle może pozostać włączony (UEFI:NTFS jest podpisany); w razie problemów – wyłącz na czas instalacji. (github.com)
  • W menu startowym wybierz pozycję zaczynającą się od „UEFI: nazwa_pendrive”.
• Sprzęt i media:
  • Pendrive min. 8–16 GB, port USB 3.x (szybciej), czasem lepiej zainstalować z portu USB 2.0 przy starszych płytach (kompatybilność).
  • Po zakończeniu utworzenia sprawdź strukturę EFI/BOOT/BOOTX64.EFI na partycji FAT (jeśli robisz FAT32). (uefi.org)
• Gdy zależy Ci bezwzględnie na FAT32:
  • Użyj DISM /Split-Image lub Export-Image do ESD (Compress:recovery). Sprawdź, czy wszystkie pliki .swm trafiły do \sources. (learn.microsoft.com)

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Niektóre firmware’y nie lubią wielu partycji na „removable”. Jeśli NTFS+FAT sprawia kłopoty, użyj innego portu/pendrive’a lub przejdź na wariant „czysty FAT32 + split WIM”. (learn.microsoft.com)
• W rzadkich przypadkach starsze UEFI mogą nie wystartować z NTFS mimo UEFI:NTFS (błędy producentów firmware) – wtedy pozostań przy FAT32 + .swm.

Sugestie dalszych badań

• Sprawdź dokumentację płyty głównej pod kątem ograniczeń UEFI/USB.
• Zapoznaj się z FAQ Rufusa (rozdziały dot. FAT32/UEFI:NTFS/Secure Boot) oraz oficjalnymi artykułami Microsoft Learn o DISM (Split-Image/Export-Image). (github.com)

Krótkie podsumowanie

• Dla UEFI + GPT użyj Rufus 4.12. Jeśli ISO mieści się w FAT32 – wybierz FAT32. Jeśli nie – pozwól Rufusowi użyć UEFI:NTFS (bezpieczne i podpisane) lub podziel install.wim/utwórz install.esd, aby pozostać przy „czystym” FAT32. Pamiętaj, że od 14 października 2025 Windows 10 jest poza standardowym wsparciem – rozważ ESU lub migrację do Windows 11. (github.com)

Jeśli podasz, jaki dokładnie obraz ISO (wersja/editions) oraz model płyty głównej i komunikat błędu, przygotuję precyzyjną sekwencję kroków dla Twojego przypadku.