Schemat instalacji elektrycznej Ursus C-330

Pytanie

schemat instalacji elektrycznej do c-330

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Poniżej otrzymasz opisowy schemat instalacji elektrycznej Ursusa C‑330 w dwóch wariantach: fabrycznym (prądnica, „plus na masie”) oraz po modernizacji (alternator, „minus na masie”). Dołączam listę połączeń zacisk‑po‑zacisku, typowe wartości bezpieczników i przekroje przewodów, abyś mógł odtworzyć wiązkę bez rysunku graficznego.
• Kluczowe punkty:
  • Oryginał: instalacja 12 V, dwa akumulatory 6 V 3SE165 szeregowo, prądnica P20c + regulator RG‑15c, „+” na masie.
  • Modernizacja: alternator 14 V (z regulatorem), jeden akumulator 12 V, „–” na masie.
  • C‑330 jest dieslem – nie ma cewki zapłonowej ani świec zapłonowych.

Szczegółowa analiza problemu

• Architektura: instalacja jednoprzewodowa; masa to rama ciągnika. Główne grupy: rozruch, ładowanie, oświetlenie i sygnalizacja, podgrzewanie (świece żarowe), wskaźniki/kontrolki.

1) Wariant fabryczny – prądnica, „plus na masie”

• Zasilanie i rozruch
  • Akumulatory: 2×6 V (3SE165) połączone szeregowo → 12 V.
  • Biegun dodatni (+) do masy (rama). Biegun ujemny (–) przewodem 50–70 mm² do dużej śruby rozrusznika.
  • Rozrusznik R11n: duża śruba – połączenie z akumulatorem; zacisk 50 (cienki) – sterowanie z włącznika rozrusznika/stacyjki.
• Ładowanie (prądnica P20c + regulator RG‑15c)
  • Prądnica: zacisk D (wyjście) → regulator zacisk D (np. „16”).
  • Prądnica: zacisk F (wzbudzenie) → regulator zacisk F (np. „18”).
  • Regulator: zacisk B (bateria) → amperomierz (jeśli jest) → duża śruba rozrusznika (tam gdzie idzie przewód z akumulatora). Często oznaczony jako „19”.
  • Lampka ładowania: jedna strona do zacisku D regulatora, druga do „zasilania po stacyjce”.
• Stacyjka (oznaczenia Bosch/PN; układ może się minimalnie różnić wykonaniem)
  • 30 – stały plus z akumulatora (w tym wariancie: elektrycznie masa ma potencjał „+”, ale w praktyce to przewód ze śruby rozrusznika).
  • 15/54 – zasilanie po kluczyku (odbiorniki, kontrolki).
  • 56a/56b – odpowiednio długie/mijania (przez przełącznik świateł).
  • 58 – pozycyjne i podświetlenie.
  • 50 – wyjście na elektromagnes rozrusznika.
• Oświetlenie i sygnalizacja
  • Po stacyjce → skrzynka bezpieczników (topikowe 6–8 A w oryginale) → poszczególne obwody: pozycyjne, mijania, drogowe, kierunkowskazy, STOP, klakson.
  • Przerywacz kierunkowskazów: 49 (zasilanie przez bezpiecznik), 49a (na przełącznik kierunków), 31 (masa „+” – pamiętaj o odwrotnej biegunowości w stosunku do współczesnych schematów), C (kontrolka – zależnie od typu).
• Podgrzewanie (świece żarowe)
  • Zasilanie z 30 (przez przycisk/grzałkę w stacyjce) → rezystor/kontrolka grzania (drutowa) → świece żarowe (SM‑8 300 W). W starszych wykonaniach kontrolka jest włączona szeregowo i żarzy się jako wskaźnik prądu. Zadbaj o bardzo dobre połączenia – płynie wysoki prąd.

Typowe przekroje przewodów (fabryka/bezpieczne minimum):

• Rozrusznik i masa: 50–70 mm².
• B+ prądnica/regulator ↔ akumulator: 6–10 mm².
• Zasilanie stacyjki i skrzynki bezpieczników: 4–6 mm².
• Światła mijania/drogowe: 1,5–2,5 mm² (po jednym przewodzie na stronę).
• Pozostałe odbiorniki (pozycyjne, STOP, kierunki, klakson, czujniki): 1,0–1,5 mm².

Typowe bezpieczniki (oryginał bywał 6–8 A; praktycznie dziś):

• Pozycyjne L/P + podświetlenie: 5–7,5 A.
• Mijania L, Mijania P: 7,5–10 A każdy obwód.
• Drogowe L+P (z kontrolką): 10 A (lub rozdziel dwa × 7,5 A).
• Kierunkowskazy + przerywacz: 10 A.
• STOP + klakson: 10 A.
• Wskaźniki/kontrolki: 5 A.
  Uwaga: obwód świec żarowych i rozrusznika NIE jest bezpiecznikowany standardowymi wartościami – stosuje się osobny wysokonapięciowy łącznik/przekaźnik lub bezpiecznik główny dużej wartości dla całej instalacji (patrz „Praktyczne wskazówki”).

2) Wariant modernizowany – alternator, „minus na masie”

• Zmiana biegunowości: masa ciągnika to biegun ujemny (–). Przed przeróbką bezwzględnie odłącz akumulatory i odwróć polaryzację wszystkich odbiorników wrażliwych (radio, przerywacz elektroniczny, dodatkowe wskaźniki itp.).
• Alternator (np. 35–55 A) z regulatorem:
  • B+ (śruba M6/M8) → duża śruba rozrusznika → akumulator (przewód 10–16 mm²).
  • D+ (wsuwka) → lampka ładowania → „+ po stacyjce” (bez tej lampki/rezystora alternator może się nie wzbudzić).
  • Obudowa alternatora → masa (–) przez czysty, krótki przewód/taśmę masową.
• Reszta instalacji jak wyżej, ale w logice „minus na masie”:
  • Stacyjka: 30 (stały +), 15/54 (+ po kluczyku), 56a/56b, 58, 50.
  • Przerywacz kierunkowskazów: 31 (masa –), 49 (wejście +), 49a (wyjście na przełącznik), C (kontrolka – jeśli występuje).
• Świece żarowe: zalecany przekaźnik mocy 70–100 A i osobny bezpiecznik MIDI/ANL 60–80 A w linii zasilającej sekcję grzania.

Kolory/przewody – praktyka warsztatowa:

• K (czerwony) – zasilanie stałe/po stacyjce, N (niebieski) – kierunkowskazy, Z (żółty) – światła, T (zielony) – sygnały/wskaźniki, O (brązowy) – oświetlenie pozycyjne, C (czarny) – masa. W starych wiązkach bywa różnie – trzymaj konsekwencję w swojej wiązce i opisz końcówki.

3) Minimalny „schemat opisowy” krok‑po‑kroku (oba warianty – dostosuj biegunowość)

1. Akumulator(y) → duża śruba rozrusznika (przewód rozruchowy 50–70 mm²).
2. Z tej samej śruby → przewód zasilający 30 do stacyjki (4–6 mm²) oraz przewód B+ do skrzynki bezpieczników (przez bezpiecznik główny 40–60 A – modernizacja zalecana).
3. Stacyjka:
   • 30 → wejście stałego zasilania.
   • 15/54 → wyjście na skrzynkę bezpieczników (odbiorniki po zapłonie).
   • 56 → przełącznik świateł (dalej 56a/56b na reflektory przez bezpieczniki).
   • 58 → pozycyjne (przez bezpiecznik na lampy P/L + podświetlenie zegarów).
   • 50 → cewka elektromagnesu rozrusznika.
4. Ładowanie:
   • Prądnica: D i F do regulatora; regulator B do akumulatora (przez amperomierz – jeśli jest).
   • Alternator: B+ do akumulatora/rozrusznika; D+ do lampki ładowania → + po stacyjce.
5. Kierunkowskazy:
   • Zasilanie po stacyjce → bezpiecznik → 49 przerywacza.
   • 49a → przełącznik kierunków → lampy P/L.
   • 31 (masa) do ramy; C (jeśli jest) → kontrolka na desce.
6. STOP:
   • • po stacyjce → bezpiecznik → włącznik STOP na pedale/układzie hamulcowym → lampy STOP.
7. Klakson:
   • • po stacyjce → bezpiecznik → klakson → przycisk do masy (lub odwrotnie – zależnie od biegunowości).
8. Czujnik oleju i kontrolki:
   • • po stacyjce → kontrolka → czujnik ciśnienia (zwiera do masy).
9. Świece żarowe:
   • Zasilanie grubym przewodem z 30 przez przycisk/stacyjkę (lub przekaźnik) → kontrolka‑rezystor → świece.

Aktualne informacje i trendy

• Najczęstsza modernizacja: alternator 14 V z regulatorem wewnętrznym, „minus na masie”, przekaźnik świec 70–100 A, przekaźniki do świateł mijania/drogowych (odciążenie stacyjki), skrzynka bezpieczników typu „ATO/ATC” i bezpiecznik główny 40–60 A blisko akumulatora.
• Zastąpienie przerywacza bimetalicznego elektronicznym (stabilne taktowanie z LED).
• LED w oświetleniu – uwaga na homologację i kompatybilność z instalacją (patrz niżej).

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Oznaczenia regulatora prądnicy spotykane w C‑330: B (B+, do baterii), D (D+, wyjście prądnicy), F (DF, wzbudzenie). Częste oznaczenia zacisków w dokumentacjach: 19/B (bateria), 16/D (wyjście), 18/F (pole).
• Oznaczenia stacyjki: 30 (stały plus), 15/54 (+ po kluczyku), 56a/b (światła), 58 (pozycyjne), 50 (rozrusznik).
• Oznaczenia przerywacza: 49 (wejście), 49a (wyjście), 31 (masa), C (kontrolka).

Aspekty etyczne i prawne

• Modernizacje oświetlenia (LED) powinny zachować zgodność z przepisami drogowymi i nie oślepiać. Używaj homologowanych lamp/źródeł.
• Zabezpieczaj wiązki przed przetarciem i zwarciem – pożar w maszynie rolniczej to realne ryzyko.

Praktyczne wskazówki

• Zawsze zaczynaj od mas: oczyść punkty masowe do „gołego” metalu, zakonserwuj (smar przewodzący/vaselina techniczna).
• Zastosuj:
  • Bezpiecznik główny 40–60 A (MIDI/ANL) na przewodzie zasilającym deskę/odbiorniki.
  • Przekaźniki 30–40 A dla świateł mijania/drogowych.
  • Przekaźnik 70–100 A dla świec żarowych.
• Przewody: miedź wielodrutowa, min. klasa giętkości 5, izolacja odporna na olej/UV, tulejki na końcówkach, koszulki termokurczliwe z klejem.
• Test po montażu:
  • Spoczynkowo: 12,6–12,8 V na akumulatorze.
  • Praca na średnich obrotach: 13,8–14,4 V (alternator); prądnica może dawać nieco mniej na wolnych obrotach.
  • Spadki napięcia: na każdej głównej gałęzi <0,3 V przy obciążeniu.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• W wielu C‑330 były przez lata wprowadzane „garażowe” przeróbki. Przed odtworzeniem wiązki ustal:
  • Czy masz prądnicę czy alternator?
  • Czy masa jest „+” czy „–”?
  • Czy występuje amperomierz, dodatkowe lampy, gniazdo przyczepy?
• Świece żarowe i kontrolka grzania występowały w kilku wariantach (szeregowo/różne rezystory kontrolki) – zweryfikuj typ świec (np. SM‑8 12 V) i sposób ich połączenia w Twoim egzemplarzu.

Sugestie dalszych badań

• Odszukaj instrukcję obsługi/napraw do C‑330 z odpowiadającego rocznika – zawiera oryginalny schemat z legendą numerów elementów.
• Warto rozważyć gotową wiązkę do C‑330 (wariant prądnica lub alternator) – oszczędza czas i ogranicza błędy przekrojów.

Krótkie podsumowanie

• Fabryczny C‑330: 12 V, prądnica + RG‑15c, „plus na masie”, dwa akumulatory 6 V. Modernizacja: alternator 14 V, „minus na masie”, przekaźniki i bezpiecznik główny.
• Podałem listę połączeń i wartości praktyczne (bezpieczniki/przekroje), żebyś mógł zbudować wiązkę krok‑po‑kroku.
• Jeśli podasz: rocznik, typ układu ładowania (prądnica/alternator), biegunowość masy i czy masz amperomierz, przygotuję precyzyjny, spersonalizowany „schemat opisowy” z numerami zacisków dla Twojej konfiguracji.