Schwartzmann SCH-ZG 100 – wibrator działa na wolnych obrotach, sprzęgło odśrodkowe, diagnostyka

Pytanie

zagęszczarka schwartzmann SCH-ZG 100. pomimo wolnych obrotów silnika mechanizm wibracyjny nadal pracuje, czy zależy to tylko od obrotów silnika?

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Nie. Praca wibratora nie zależy wyłącznie od obrotów silnika. W SCH‑ZG 100 wibrator jest zwykle załączany przez sprzęgło odśrodkowe i napędzany paskiem. Na biegu jałowym (prawidłowo niskie obroty) sprzęgło powinno być rozłączone i wibrator nie powinien pracować. Jeśli drgania trwają mimo „wolnych obrotów”, to najczęściej: za wysokie obroty jałowe, uszkodzone/zapieczone sprzęgło, zatarte łożysko dzwonu sprzęgła lub błędnie dobrane sprzęgło.

• Kluczowe punkty:

  • Prawidłowy jałowy ~1400–1600 rpm; typowe załączenie sprzęgła ~1800–2200 rpm.
  • Ciągła praca wibratora na „jałowym” = usterka lub zła regulacja.
  • Częstotliwość wibracji zależy od rpm, ale samo „załączenie” kontroluje sprzęgło i stan mechaniczny.

Szczegółowa analiza problemu

• Architektura układu:

  • Silnik spalinowy (Honda/Loncin kl. GX160/200) → sprzęgło odśrodkowe → koło pasowe → pasek klinowy → wał mimośrodowy (exciter) w płycie.
  • Częstotliwość drgań ~silnik rpm × przełożenie. Amplitudę kształtuje niewyważenie (masa i promień mimośrodów) i stan łożysk exciter’a.

• Dlaczego wibrator „idzie” przy wolnych obrotach:

  1. Za wysokie obroty jałowe – regulator/linka przepustnicy ustawione tak, że rpm > progu zadziałania sprzęgła.
  2. Sprzęgło odśrodkowe nie rozłącza:
     • pęknięte/rozciągnięte sprężyny szczęk,
     • odklejona/zeszklona okładzina, zakleszczenie ciałem obcym,
     • zatarte łożysko dzwonu (dzwon „sklejony” z wałem – stałe przeniesienie momentu).
  3. Błędnie dobrane sprzęgło (np. o zbyt niskich rpm załączenia) po wymianie.
  4. Bezwładność exciter’a – po redukcji gazu drgania nie gasną natychmiast, ale to efekt krótkotrwały; utrzymywanie się oznacza pkt 1–3.
  5. Rzadziej: nadmierne luzy/zużycie łożysk exciter’a wzmacniają drgania od niewielkiego przenoszonego momentu.

• Co sprawdzić (diagnostyka w kolejności, z zachowaniem BHP – odłącz fajkę świecy przy pracach warsztatowych):

  1. Rzeczywiste obroty jałowe: tachometr (laser/indukcyjny). Cel: ~1400–1600 rpm. Jeśli wyżej – wyregulować gaźnik/regulator/linkę.
  2. Inspekcja napędu:
     • Zdjąć osłonę, ocenić pasek (pęknięcia/pył okładzin), napięcie (ugięcie ~10–15 mm przy umiarkowanym nacisku na przęśle ~100–120 mm).
  3. Test sprzęgła:
     • Zdjąć pasek. Uruchomić na jałowych: dzwon sprzęgła powinien stać lub obracać się wolno i dać się lekko wyhamować (bezpiecznie, drewnianą listwą, z zachowaniem ostrożności). Jeśli „idzie” sztywno z wałem – łożysko dzwonu zatarte albo szczęki stale dociśnięte.
     • Na zgaszonym: sprawdzić luz/lekkość obrotu dzwonu względem wału; ocenić sprężyny i okładziny po demontażu (może być potrzebny ściągacz).
  4. Weryfikacja poprawności części: średnica wewnętrzna sprzęgła (typowo 19 lub 20 mm), średnica zewnętrzna (np. 105/110/120/130 mm) i nominalne rpm załączenia.
  5. Stan exciter’a: luzy łożysk, wycie/hałas, przegrzewanie – nadmierne opory mogą powodować „ciągnięcie” na półsprzęgle.

Aktualne informacje i trendy

• W kompaktorach płytowych ok. 90–120 kg standardem pozostaje sprzęgło odśrodkowe i stały napęd wibratora bez osobnej dźwigni „ON/OFF”; odłączenie odbywa się wyłącznie przez spadek rpm poniżej progu sprzęgła. W nowszych/cięższych (rewersyjnych) spotyka się układy z hydraulicznym/elektromagnetycznym sterowaniem wibracji, ale nie jest to typowe dla klasy SCH‑ZG 100.
• Części zamienne (sprzęgła, paski, łożyska exciter’a) są szeroko dostępne i zwykle wymienia się całe sprzęgło, nie pojedyncze sprężyny – trwalsze i szybsze serwisowo.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Progi zadziałania: większość 3‑szczękowych sprzęgieł „łapie” od ~1800–2200 rpm, pełne przeniesienie momentu przy ~2500–3000 rpm; maks. obroty silnika robocze ~3600 rpm.
• Objawy typowe:
  • Pęknięta sprężyna: wibrator startuje bardzo wcześnie, „szarpie” przy ruszaniu.
  • Zatarte łożysko dzwonu: dzwon gorący, brak swobodnego obrotu przy zgaszonym silniku, wibracje stale obecne.
  • Za wysokie jałowe: silnik „gwiżdże” na luzie, maszyna lekko „pełznie” i drży.

Aspekty etyczne i prawne

• BHP: prace serwisowe tylko przy zgaszonym silniku, odłączonej świecy, zdjętych osłonach zgodnie z instrukcją. Używać ŚOI (rękawice, okulary, ochrona słuchu). Nie eksploatować maszyny z uszkodzonym sprzęgłem – ryzyko utraty kontroli i uszkodzeń mienia/osób.

Praktyczne wskazówki

• Szybka weryfikacja w 15 minut:
  1. Pomiar rpm jałowych i korekta gaźnika/linki.
  2. Zdjęcie paska i próba pracy – jeśli wibracje znikają, szukamy w sprzęgle/exciterze; jeśli nie – błędna diagnoza rpm.
  3. Demontaż i ocena sprzęgła; jeśli wątpliwości – wymiana kompletna (zgodnie z wymiarem wału i parametrami).
• Po naprawie: kontrola osiowości kół pasowych, nowy pasek o właściwym profilu (często A/13), ponowne ustawienie jałowych.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Brak oficjalnej dokumentacji SCH‑ZG 100 w pytaniu – wartości progowe podano dla typowej klasy 100 kg; mogą się różnić o kilkaset rpm zależnie od wersji silnika/sprzęgła.
• Krótkotrwałe drgania po zejściu z gazu są normalne (bezwładność). Utrzymywanie się drgań na stałe – nie.

Sugestie dalszych badań

• Jeśli podasz: dokładny model silnika (np. Loncin/Honda i numer), średnicę wału, zachowanie przy zdjętym pasku, temperaturę dzwonu po 5 min pracy – doprecyzuję dobór części i momenty dokręcania.
• Warto pozyskać instrukcję serwisową silnika (regulacja gaźnika/regulatora) i karty sprzęgła (rpm engage).

Krótkie podsumowanie

• W SCH‑ZG 100 wibrator nie powinien pracować na prawidłowych obrotach jałowych. Jeśli pracuje, przyczyną jest zwykle: zbyt wysokie rpm jałowe, uszkodzone lub zapieczone sprzęgło odśrodkowe, ewentualnie błędnie dobrane sprzęgło; rzadziej – problemy łożysk exciter’a. Zacznij od pomiaru i regulacji jałowych, potem sprawdź sprzęgło (łożysko dzwonu, sprężyny, okładziny) i pasek.