Sterownik dmuchawy Zębiec – optymalne ustawienia dla kotła na węgiel, parametry PID i dwustan

Pytanie

Jak optymalnie ustawić sterownik dmuchawy piec żebiec na wegiel

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Startowe, bezpieczne nastawy dla typowego kotła zasypowego Zębiec z dmuchawą:
  • Temperatura zadana CO: 68–72°C (zacznij od 70°C)
  • Histereza: 3°C (2–4°C w zależności od „taktowania”)
  • Dmuchawa (tryb ręczny/dwustanowy): 45–60% mocy; przysłona wlotu 50–70%
  • Dmuchawa (tryb PID, jeśli dostępny): włącz PID; min 25–30%, max 60–70%
  • Podtrzymanie (przedmuchy): 8–12 s co 5–8 min
  • Alarm temp.: 88–90°C; pompa CO start 45–50°C; min. temp. powrotu ≥55°C (zawór 3D/4D)
• Klucz: dopasuj ilość powietrza do paliwa i komina, obserwuj kolor płomienia (jasnożółty, spokojny), dym (brak/cienki szary) oraz popiół (jasnoszary, bez spieków).

Szczegółowa analiza problemu

• Podstawy: Optimum to spalanie bliskie stechiometrycznemu (węgiel: powietrze tak, by dopalić gazy lotne, ale nie „wydmuchiwać” ciepła w komin). Zbyt mały nadmuch = dym, smoła, sadza; zbyt duży = huczenie, jasnobiały płomień, spieki, wysoka temp. spalin i niska sprawność.
• Procedura strojenia krok po kroku (kocioł zasypowy bez podajnika):
  1. Rozpalanie
     • Dmuchawa 70–90% tylko do uzyskania ~55–60°C na kotle, potem zejść do 50–60% (lub przekazać sterowanie PID).
     • Jeśli sterownik ma „rozpalanie” – użyj profilu producenta.
  2. Dojście do zadanej
     • Dwustan: zacznij od 50% mocy, przysłona 60%. Jeśli temp. rośnie >2°C/min – zmniejsz nadmuch o 5–10%; jeśli <0,5°C/min – zwiększ o 5–10%.
     • PID: ustaw min 25–30% (żeby nie dymił przy „dochodzeniu”), max 60–70% (żeby nie przegrzewał i nie robił spieków).
  3. Podtrzymanie (po osiągnięciu zadanej)
     • Przedmuch 8–12 s, przerwa 5–8 min. Jeśli temp. w podtrzymaniu rośnie – wydłuż przerwę lub skróć przedmuch; jeśli wygasa/dymi – skróć przerwę do 3–5 min lub wydłuż przedmuch o 2–3 s.
  4. Histereza
     • 3°C ogranicza „taktowanie” i skoki temp. Zwiększ do 4–5°C, gdy kocioł często „dobija” i od razu spada; zmniejsz do 2°C, gdy wahania są zbyt duże w domu.
  5. Dostosowanie do paliwa i komina
     • Orzech (zalecany): 50–60% dmuchawy; podtrzymanie 10 s/6 min.
     • Kostka: 45–55%; podtrzymanie 10 s/7–8 min (większe bryły wolniej oddają gaz).
     • Miał (niezalecany w kotłach bez przystosowania): 35–50%, krótsze przedmuchy 6–8 s, ryzyko spieków i zasypywania rusztu.
     • Słaby ciąg komina → zwykle potrzeba więcej powietrza i dłuższych przedmuchów; zbyt duży ciąg → przymknij przysłonę mechanicznie o 10–20% lub zmniejsz max obroty.
• Diagnoza po objawach:
  • Czarny dym, mokra sadza, smoła: za mało powietrza lub za niska temp. pracy. Podnieś nadmuch +5–10%, trzymaj kocioł ≥60–65°C, wyczyść wymiennik.
  • Spieki żużlowe, szklisty popiół, huczenie: za dużo powietrza/za wysoka temp. złoża. Zejdź z nadmuchu o 10–15%, ewent. zwiększ histerezę lub obniż max obroty w PID.
  • Niespalony węgiel w popiele: zbyt mocny impuls dmuchawy wydmuchuje drobiny; zmniejsz nadmuch lub wydłuż przerwy/przedmuch skróć.
  • Nie osiąga zadanej: zwiększ nadmuch o 5–10%, sprawdź czystość kanałów, szczelność drzwiczek i ciąg (typowo 18–20 Pa).

Aktualne informacje i trendy

• Nowe sterowniki Zębiec i kompatybilne (np. klasy „Lider PID”) stosują algorytmy PID/fuzzy, które modulują obroty wentylatora zamiast pracy skokowej. Praktycznie: ustaw min/max obrotów, resztę zostaw algorytmowi.
• Coraz częstsze jest utrzymywanie wyższej min. temp. kotła (65–70°C) i ochrony powrotu ≥55°C (zawór mieszający) – mniejsza korozja niskotemperaturowa i wyższa sprawność wymiennika.
• Trend serwisowy: kontrola spalania przez obserwację spalin (sonda temperatury spalin; jeśli masz analizator – celuj w O2 ~8–12% przy stałopalnym zasypie).

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Przysłona dmuchawy: przy PID zwykle otwarta szerzej (80–100%), steruje algorytm; przy dwustanie – przymknij do 50–70%, by ograniczyć „wybuchowe” starty.
• Dlaczego 70°C? Powyżej punktu rosy spalin ograniczasz skraplanie i smołowanie wymiennika; instalacja z mieszaczem nie przegrzewa grzejników, bo temp. na zasilaniu obiegu reguluje zawór.
• Kryterium poprawności: stabilność ±2–3°C wokół zadanej, mało dymu, jasnoszary popiół, brak zapachu CO w kotłowni.

Aspekty etyczne i prawne

• Detektor CO w kotłowni jest obowiązkowy z punktu widzenia bezpieczeństwa. Zapewnij dopływ powietrza i drożny komin.
• Nie spalaj mułów/miałów w kotłach do tego nieprzystosowanych (emisje, smog, ryzyko smołowania i pożaru sadzy). Stosuj paliwo zalecane przez producenta.

Praktyczne wskazówki

• Zmieniaj jeden parametr naraz o mały krok (5–10% mocy lub 1–2 s czasu), obserwuj co najmniej 30–60 min (bezwładność).
• Czyść wymiennik i kanały powietrzne regularnie; zabrudzony kocioł „symuluje” za mały nadmuch.
• Jeśli masz czujnik spalin: utrzymuj temp. spalin typowo 120–200°C przy mocy roboczej (za nisko = ryzyko kondensacji, za wysoko = strata w komin).
• Notuj nastawy dla różnych warunków pogodowych (np. program „mrozy” i „przejściowa”).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• „Czas podawania” dotyczy kotłów z podajnikiem (retorta/ślimak). Jeśli Twój Zębiec jest zasypowy – ten parametr Cię nie dotyczy.
• Komin, paliwo i hydraulika instalacji mają równie duży wpływ jak elektronika. Dwie identyczne nastawy w różnych domach dadzą inne efekty.

Sugestie dalszych badań

• Podaj model kotła (np. Zębiec KWK/SWK/…?) i sterownika (np. Lider PID, Tech ST-…, KG Elektronik itp.). Wskażę dokładne nazwy parametrów i wartości startowe z menu serwisowego.
• Jeśli to kocioł z podajnikiem – dołóż informację o rodzaju ekogroszku i mocy kotła; przygotuję tabelę „podawanie/nadmuch/przerwy”.

Krótkie podsumowanie

• Zacznij od: Tzad 70°C, histereza 3°C, dmuchawa 50% (PID: min 30%, max 65%), podtrzymanie 10 s co 6 min, ochrona powrotu ≥55°C.
• Potem dostrajaj po kolorze płomienia, dymie i popiele, zmieniając jeden parametr naraz. Jeśli masz PID – zostaw mu modulację, ustaw tylko bezpieczne progi min/max i zadbaj o czystość kotła oraz właściwe paliwo.

Jeśli podasz dokładny model sterownika i kotła, doprecyzuję nastawy menu krok po kroku.

Pytanie

kocioł KP20, sterownik Perfet Z

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Jeśli chodzi o kocioł Zębiec KP20 z podajnikiem ślimakowym i sterownikiem Perfekt Z: zacznij od trybu zPID (jeśli dostępny), temp. zadana 65–70°C, ochrona powrotu ≥55°C, a w trybie ręcznym (dwustanowym) użyj relacji podawanie/przerwa około 1:5–1:6, nadmuch 35–45% i przysłona dmuchawy otwarta na 40–50%.
• Uwaga: w zapisie wystąpiła literówka – chodzi o „Perfekt Z”. Potwierdź proszę markę kotła (Zębiec) i rodzaj paliwa (ekogroszek). Istnieją również kotły „KP” na pellet innych producentów – ustawienia byłyby wtedy inne.

Kluczowe punkty

• Kocioł KP20 Zębiec to retortowy kocioł na ekogroszek z podajnikiem ślimakowym; Perfekt Z steruje: podajnikiem, dmuchawą, pompą CO i CWU, często ma tryb PID/zPID.
• Start: zPID włączony, Tzad 65–70°C, histereza 2–3°C, przysłona 40–50%, pompa CO start ≥50°C, alarm ≥88–90°C.
• Ręczny: podawanie 4–6 s, przerwa 24–36 s (dopasuj do paliwa), nadmuch 35–45% (koryguj po popiele/płomieniu), podtrzymanie: podawanie 8–12 s co 12–20 min, nadmuch 12–20 s.

Szczegółowa analiza problemu

Rozwinięcie głównych aspektów

• Charakterystyka układu: retortowy palnik ślimakowy wymaga zestrojenia trzech elementów: dawki paliwa (czas podawania/przerwy), powietrza do spalania (obroty dmuchawy + przysłona mechaniczna) i punktu pracy hydraulicznej (temperatury, ochrona powrotu). Perfekt Z (wersje dla Zębiec) często oferuje algorytm zPID, który modulacją nadmuchu i cykli podawania stabilizuje temperaturę kotła i ogranicza taktowanie.
• Cel strojenia: uzyskać stabilny „kopczyk” żaru na retorcie, sypki jasnoszary popiół bez spieków i minimalny dym, przy możliwie stałej temperaturze kotła i minimalnej liczbie rozpaleń.

Teoretyczne podstawy

• Zbyt duża dawka paliwa względem powietrza → niedopały, czarny popiół, dym; zbyt mało powietrza także schładza wymiennik sadzą (izolator).
• Zbyt duży nadmuch lub zbyt mała przerwa → przegrzanie złoża, spieki (żużel), „krater” na retorcie i straty kominowe.
• Bezpieczna praca wymiennika stalowego: utrzymanie temp. powrotu ≥55°C (zawór 3/4D lub zawór antykondensacyjny), żeby zapobiec korozji niskotemperaturowej i smołowaniu.

Praktyczne zastosowania – parametry startowe

1. Tryb zPID (zalecany na początek)

• Temp. zadana CO: 65–70°C (z buforem 70–75°C).
• Histereza: 2–3°C.
• Przysłona dmuchawy: 40–50% otwarcia.
• Korekta nadmuchu (jeśli występuje w menu): 0 na start; jeśli niedopały/dym → +5…+10; jeśli spieki/huczenie → −5…−10.
• Pompa CO start: 50°C. CWU: wg potrzeb (np. 50–55°C).
• Ochrona powrotu: ≥55°C (zawór mieszający lub termostatyczny).
• Alarm przegrzania: 88–90°C.

2. Tryb ręczny (dwustanowy)

• Czas podawania: 5 s (małe dawki sprzyjają dopaleniu).
• Czas przerwy: 25–30 s (docelowo relacja ok. 1:5–1:6).
• Nadmuch (obroty): 38–45% (zacznij 40%).
• Podtrzymanie: podawanie 10–12 s co 15–20 min; przedmuch 12–20 s.
• Dla węgla „twardszego” (większa spiekalność) zwykle: krótsze podawanie, dłuższa przerwa, mniejszy nadmuch. Dla lżejszego/gorszego: odwrotnie, ale ostrożnie z nadmuchem.

Procedura strojenia krok po kroku

• Rozpalanie i dojście do zadanej:
  1. Rozpal, w zPID pozwól na automatyczną modulację. W ręcznym: na start dmuchawa 45% do 55–60°C, potem wróć do 40%.
  2. Obserwuj tempo wzrostu T kotła: 0,5–1,5°C/min jest pożądane. Szybciej → zmniejsz nadmuch; wolniej → zwiększ nadmuch lub skróć przerwę o 2–3 s.
• Stabilizacja:
  • Jeśli temp. często „przestrzela” o >3°C ponad zadaną – za dużo powietrza albo zbyt krótka przerwa podawania (zwiększ przerwę o 3–5 s lub zmniejsz nadmuch o 5%).
  • Jeżeli pojawiają się niedopały (czarne kawałki w popiele) – za mało powietrza lub za długa przerwa (dodaj +5% nadmuchu lub skróć przerwę o 3–5 s).
• Ocena płomienia i popiołu:
  • Płomień: spokojny żółto-pomarańczowy, bez „huczenia”. Jasnobiały i głośny → za dużo powietrza.
  • Popiół: jasnoszary, sypki. Zlepione bryły (spieki) → zredukuj nadmuch i/lub zwiększ przerwę.

Diagnostyka typowych objawów

• Czarny dym, smoła, mokra sadza: powietrze +8–10% i/lub podnieś Tzad do 70–72°C; sprawdź ciąg (ok. 15–20 Pa), drożność kanałów.
• Spieki/żużel, krater: −5–10% nadmuchu, dłuższa przerwa o 3–6 s; rozważ zmianę paliwa (niższa spiekalność RI).
• Zanik żaru w podtrzymaniu: skróć przerwę podtrzymania (np. z 20 do 12–15 min) lub wydłuż impuls podtrzymania o 2–3 s; zwiększ przedmuch o 3–5 s.

Aktualne informacje i trendy

• W sterownikach klasy Perfekt Z coraz powszechniejsze są tryby PID/zPID, obsługa stref czasowych CWU i, opcjonalnie, regulacja pogodowa (czujnik zewnętrzny). To ułatwia automatyczną modulację i redukcję zużycia paliwa.
• Trend w eksploatacji retort: mniejsze dawki paliwa, częstsze podania, umiarkowany nadmuch oraz szczelny tor powietrza (czyste kanały pod retortą) – to poprawia dopalanie gazów i bilans kominowy.
• Jeśli kocioł to inna marka/model „KP20” (np. pellet), należy zastosować zupełnie inne nastawy (modulacja mocy palnika, czasy czyszczenia, niższe przepływy powietrza).

Wspierające wyjaśnienia i detale

• „Przysłona dmuchawy 40–50%” stabilizuje zakres roboczy, aby elektronika nie musiała kompensować zbyt dużej wydajności wentylatora na niskich obrotach.
• Zależność dawka–powietrze: w praktyce lepiej korygować powietrze w krokach 3–5% i czas przerwy o 2–3 s niż jednorazowo dużymi zmianami.
• Ochrona powrotu: brak ochrony skutkuje kondensacją i korozją niskotemperaturową – krótsza żywotność wymiennika i smołowanie.

Aspekty etyczne i prawne

• Zapewnij detektory CO, właściwą wentylację i zgodność instalacji z lokalnymi przepisami budowlanymi/kominowymi. Regularne przeglądy kominiarskie to obowiązek bezpieczeństwa.
• Emisje: właściwe zestrojenie ogranicza pył i CO; używaj paliwa o deklarowanej jakości (niskiej zawartości siarki i popiołu).

Praktyczne wskazówki

• Czyszczenie: opróżniaj popielnik i czyść kanały spalinowe zgodnie z instrukcją; szczególnie ważna jest komora powietrzna pod retortą – pył tam potrafi „zadławić” nadmuch nawet przy 100%.
• Sprawdzenie ciągu: proste – „test kartką” przy drzwiczkach i okresowy pomiar (docelowo ~15–20 Pa).
• Notuj zmiany: wprowadź jedną korektę, obserwuj przez 1–2 doby, dopiero potem kolejne.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Nazewnictwo: istnieją wersje sterowników „Perfekt Z/R” i różne rewizje firmware – nazwy parametrów mogą się nieznacznie różnić.
• Różnice paliw: nawet w obrębie „ekogroszku” (granulacja, spiekalność RI, wilgotność) nastawy będą wymagały innej korekty.

Sugestie dalszych badań

• Jeśli masz dostęp do analizatora spalin: celuj w O2 ≈ 8–11% i niskie CO; to pozwala precyzyjniej ustawić nadmuch.
• Sprawdź w menu serwisowym dostępność „korekty nadmuchu” oraz ewentualnych krzywych pogodowych – mogą dać dodatkowe oszczędności.

Krótkie podsumowanie

• Dla Zębiec KP20 + Perfekt Z zacznij od: zPID, Tzad 65–70°C, histereza 2–3°C, przysłona 40–50%, pompa CO ≥50°C. W ręcznym: 5 s podawania, 25–30 s przerwy, nadmuch 40% i podtrzymanie 10–12 s co 15–20 min.
• Dalej koryguj: niedopały → więcej powietrza/dłuższa przerwa; spieki/huczenie → mniej powietrza/dłuższa przerwa. Zawsze utrzymuj powrót ≥55°C.
• Daj znać: marka/model kotła (Zębiec?), paliwo (ekogroszek?), wersja sterownika (oznaczenie z tabliczki/ekranu). Wtedy podam dokładne ścieżki menu i zawężę parametry pod Twoje paliwo i instalację.