Technics SA-AX6 – szum subwoofera po włączeniu, spadek mocy, diagnoza kondensatorów

Pytanie

problem z technics sa ax 6, po włączeniu "na zimnym" przez kilka sekund szumi subwoofer co po kilku sekundach przestaje, moc subwoofera zmalała.

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najbardziej prawdopodobna przyczyna: starzenie (wzrost ESR/utrata pojemności) kondensatorów elektrolitycznych w sekcji przedwzmacniacza/filtra subwoofera oraz/lub w jego zasilaniu, ewentualnie „zimne luty” w tych obszarach. To tłumaczy krótkotrwały szum „na zimno” i trwały spadek poziomu/mocy subwoofera.
• Kluczowe punkty:
  • Zweryfikować, czy winny jest amplituner SA‑AX6, czy sam subwoofer (aktywny).
  • Zmierzyć tętnienia i poziomy szyn zasilających op-ampy (±12…±15 V) oraz DC/ripple na wyjściu SUB OUT.
  • Wymienić małe elektrolity w torze SUB OUT i kondensatory filtrujące zasilanie tej sekcji na 105°C low‑ESR; poprawić luty przy gniazdach RCA, regulatorach/stabilizatorach i op-ampach.

Szczegółowa analiza problemu

• Objaw 1: „Szum przez kilka sekund po włączeniu na zimno” – typowy dla:
  • Kondensatorów w zasilaniu analogowego przedwzmacniacza (op-ampy filtra dolnoprzepustowego subwoofera). Po dłuższym postoju rośnie ich ESR i czas ładowania; przez pierwsze sekundy na szynach występują zwiększone tętnienia 50/60 Hz, przez które op-amp potrafi się wzbudzać lub przepuszczać brum. Po krótkim nagrzaniu parametry nieco się poprawiają i szum zanika.
  • Układu „mute/soft-start” w pre-out (tranzystory/JFET sterowane stałą czasową RC). Wyschnięty kondensator opóźnienia powoduje, że linia MUTE dochodzi do poprawnego poziomu za późno lub niestabilnie – pojawia się chwilowy szum/„przebicie”.
  • Zimnych lutów przy stabilizatorach, masach i gniazdach – metal po rozgrzaniu poprawia kontakt i objaw cichnie.
• Objaw 2: „Moc subwoofera zmalała” – najczęściej:
  • Utrata pojemności kondensatorów sprzęgających w torze SUB OUT przesuwa w górę częstotliwość graniczną filtra (efektywnie mniej niskiego pasma → odczuwalnie słabszy bas).
  • Spadek napięć zasilających przedwzmacniacz (np. asymetria ±V) ogranicza headroom, obniżając poziom wyjściowy.
• Mniej prawdopodobne (ale do wykluczenia):
  • Pętla masy/zakłócenia sieci – zwykle nie zanikają samoistnie po kilku sekundach, dlatego to hipoteza drugorzędna.
  • Uszkodzony sam subwoofer aktywny (zasilacz, kondensatory wejściowe). Możliwe, jeśli szum występuje także przy odłączonym kablu sygnałowym.

Procedura diagnostyczna (kolejność działań):

1. Izolacja źródła:
   • Odłącz kabel RCA od wejścia subwoofera, zostaw sub włączony. Jeśli szumi dalej – problem w subwooferze. Jeśli milczy – problem w SA‑AX6.
   • Podłącz inny (sprawny) sub do SA‑AX6 lub obecny sub do innego źródła (np. DAC/telefon przez tłumik) i porównaj poziomy.
2. Test podstawowy SA‑AX6:
   • Sprawdź ustawienia: poziom SUB, częstotliwość LPF, tryby DSP. Przywróć ustawienia fabryczne, wykluczając software.
   • Sprawdź przewód RCA (ekranowanie, wtyki) i masę listwy zasilającej – podłącz amp i sub do tego samego gniazda.
3. Pomiary elektryczne (uwaga na bezpieczeństwo):
   • Szyny zasilania sekcji analogowej (na zimno i po 5–10 min): oczekiwane stabilne ±12…±15 V; różnica >5% lub wolny narost napięcia wskazuje kondensatory/regulator do weryfikacji.
   • Ripple na tych szynach oscyloskopem: docelowo kilkadziesiąt mVpp; wartości rzędu setek mVpp na zimno to sygnał do wymiany elektrolitów.
   • Wyjście SUB OUT: DC ~0 V; przy wejściu zwarcie do masy – brak brumu. Wpuść 50–60 Hz/80 Hz z generatora i porównaj poziom na zimno vs po rozgrzaniu – różnica potwierdzi problem temperaturowy.
4. Inspekcja i naprawa:
   • Przelutuj: gniazdo SUB OUT, punkty masy, okolice stabilizatorów ±V, op-ampy filtra subwoofera, tranzystory układu MUTE.
   • Wymień kondensatory (priorytet):
     • Zasilanie przedwzmacniacza (lokalne odsprzęganie przy op-ampach: zwykle 47–220 µF; główne filtry sekcji ±V: 470–2200 µF).
     • Kondensatory sprzęgające i w filtrze LPF SUB (typowo 1–47 µF).
     • Kondensator/y stałoczasowe układu MUTE/soft‑start (często 2.2–10 µF).
   • Jeśli dostępny ESR‑meter: pomiar in‑circuit bywa orientacyjny; dla wiarygodności podnieś jedną końcówkę kondensatora.
5. Weryfikacja po naprawie:
   • Test „na zimno” po co najmniej 30–60 min postoju (kilka cykli).
   • Pomiar ripple i poziomu SUB OUT vs przed naprawą.
   • Odsłuch z sygnałem niskotonowym (20–120 Hz) na stałym ustawieniu SUB LEVEL.

Dobór elementów:

• Elektrolity: 105°C, low‑ESR (serie ogólno‑dostępne klasy przemysłowej). Napięcie pracy ≥ oryginał (+20–50% mile widziane), pojemność ta sama lub +0–20%.
• W torze sygnałowym: niskoupływowe; tam gdzie wartości ≤1–2.2 µF i jest miejsce – zamiana na kondensatory foliowe poprawi stabilność i obniży szum.
• Nie zastępuj bezrefleksyjnie elektrolitów w torze sygnałowym polimerami – ich bardzo niskie ESR może zmieniać charakterystykę filtra.

Aktualne informacje i trendy

• W renowacjach sprzętu audio z przełomu lat 90/00 dominuje profilaktyczna wymiana małych elektrolitów w sekcjach preampów i zasilania niskonapięciowego oraz poprawa lutów przy elementach grzejących się. Stosuje się kondensatory 105°C low‑ESR i lokalne odsprzęganie 100 nF + 10–100 µF tuż przy pinach zasilania op‑ampów.
• Coraz częściej w torach sygnałowych niskiego napięcia wykorzystuje się kondensatory foliowe w miejscach, gdzie ich gabaryt pozwala, aby ograniczyć dryft parametrów w czasie.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Mechanizm „lepszego działania po rozgrzaniu” wynika z tego, że ESR elektrolitów maleje wraz z temperaturą, a napięcia zasilające szybciej osiągają nominalne wartości – maleją tętnienia zasilania, co redukuje brum.
• Spadek odczuwalnej „mocy” subwoofera w instalacji z wyjściem liniowym SA‑AX6 to w praktyce spadek poziomu napięciowego i/lub zawężenie pasma w dole – sub aktywny musi mocniej wzmocnić sygnał, co zwiększa własny szum.

Aspekty etyczne i prawne

• Bezpieczeństwo: praca przy urządzeniach sieciowych wymaga odłączenia od zasilania i rozładowania kondensatorów zasilacza rezystorem dużej mocy; używaj odseparowanego zasilania serwisowego i rękawic izolacyjnych.
• Ochrona środowiska: zużyte kondensatory i elementy elektroniczne utylizować w punktach zbiórki elektroodpadów.
• Nie modyfikuj układu uziemienia (np. „cheater plug”) – narusza przepisy bezpieczeństwa i stwarza ryzyko porażenia.

Praktyczne wskazówki

• Minimalny zestaw pomiarowy: DMM z pomiarem AC mV, generator (aplikacja w telefonie + tłumik), oscyloskop jeśli dostępny, ESR‑meter mile widziany.
• Jeśli nie masz oscyloskopu: porównaj poziomy 50/60/80 Hz z telefonu na wejściu i na SUB OUT, notując różnicę „na zimno” i „po 10 min”.
• Wymieniaj w pakietach logicznych: wszystkie elektrolity danej sekcji (zasilanie ±V preampu + tor SUB) – podnosi skuteczność i ogranicza powroty usterek.
• Po lutowaniu: oczyść topnik (IPA), sprawdź rezystancje do masy i brak zwarć, skontroluj temperaturę radiatorów podczas testu.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• SA‑AX6 występował w kilku rewizjach PCB; rozmieszczenie elementów może się różnić – pomocny będzie schemat serwisowy.
• Jeśli szum pojawia się również przy całkowicie odłączonym kablu sygnałowym od subwoofera, diagnozę należy przenieść na sam sub (zasilacz, kondensatory wejściowe, potencjometr GAIN).
• Rzadziej uszkadza się sam op‑amp filtra; rozważ podmianę tylko po wykluczeniu zasilania i kondensatorów.

Sugestie dalszych badań

• Pozyskaj schemat serwisowy SA‑AX6 i zlokalizuj: sekcję „Subwoofer Pre‑Out/LPF”, stabilizatory ±V analog, obwód MUTE.
• Jeśli masz możliwość, wykonaj analizę widmową brumu (aplikacja RTA) na wyjściu subwoofera – potwierdzi dominację 50/60 Hz i harmonicznych.
• Rozważ długoterminowy test „cold‑start” po 24 h przerwy – dokumentuj czasy zanikania szumu przed i po naprawie.

Krótkie podsumowanie

• Objawy twojego SA‑AX6 wskazują przede wszystkim na wyeksploatowane kondensatory w zasilaniu/przedwzmacniaczu toru SUB oraz możliwe zimne luty. Zacznij od izolacji winowajcy (amp vs sub), sprawdź zasilanie ±V, ripple i DC na SUB OUT, a następnie wymień małe elektrolity w sekcji SUB oraz kondensatory filtrujące zasilanie i popraw luty. To w zdecydowanej większości przypadków przywraca prawidłowy start bez szumu i pełny poziom subwoofera.

Jeśli podasz: czy sub jest aktywny (model) i czy szumi także z odłączonym RCA, wskażę dokładne punkty pomiarowe i listę elementów do wymiany dla Twojej wersji płyty.