Tranzystory w radiomagnetofonie ZRK RMS 475A – symbole i typy BC237, BF195, BD135

Pytanie

jakie symbole tranzystorów wbudowane są w radiomagnetofonie RMS 475A

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• W RMS‑475A (Kasprzak/ZRK) zastosowano typowe dla końca lat 80. tranzystory krzemowe serii BC/BF/BD w torach w.cz., p.cz., audio oraz zasilania. Najczęściej spotykane typy:
  • Tor radiowy (głowica/heterodyna/mieszacz): BF194/BF195 (czasem BF199, BF240/BF241).
  • Tory małosygnałowe audio i sterujące: BC237/BC238 (NPN), BC307/BC308 (PNP).
  • Stabilizatory i elementy wykonawcze: BD135/BD139 (NPN).
  • Generator prądu kasowania: zwykle BD135/BD137.
  • Wzmacniacz mocy audio – układ scalony (najczęściej UL1482/TBA820M; nie tranzystor dyskretny).
• W części radiowej występuje tranzystor oznaczony na schemacie jako T601 – stabilizator ok. 11 V dla toru radiowego. (unitraklub.pl)

Kluczowe punkty

• RMS‑475A jest rozwinięciem/odmianą elektryczną RMS‑451, więc obsada elementów jest bardzo zbliżona. (oldradio.pl)
• Różnice między seriami produkcyjnymi istnieją; przed zamówieniem części warto sprawdzić oznaczenia na laminacie i elementach w konkretnym egzemplarzu.

Szczegółowa analiza problemu

• Architektura urządzenia:
  • Tor FM/AM: klasyczna superheterodyna z tranzystorami HF w głowicy (wzmacniacz w.cz., oscylator lokalny, mieszacz) – w polskich konstrukcjach ZRK z tego okresu dominują BF194/BF195; w późniejszych seriach bywały BF199/BF240/BF241. Po mieszaczu pracuje p.cz. 10,7 MHz (FM) i 465 kHz (AM), zwykle oparta o układ scalony UL1211 (demodulator/IF), z otoczeniem dyskretnym. Choć to inny model, ZRK RM‑121 (bliski rocznikowo i technologicznie) dokumentuje typowy zestaw UL1211 + UL1482, co dobrze koresponduje z praktyką ZRK w tej klasie sprzętu. Jest to uwiarygodniona analogia. (radiomuseum.org)
  • Zasilanie toru radiowego: oddzielnie stabilizowane (ok. 11 V); w RMS‑475A na płytce radiowej występuje tranzystor T601 pełniący funkcję stabilizatora. Typowo stosowano tu BD135/BD139 jako tranzystor szeregowy oraz małosygnałowy BC237/BC238 w roli elementu sterującego/odniesienia. (Rola T601 i napięcie potwierdzone, typ tranzystora – wniosek na bazie praktyk ZRK/Unitra dla RMS‑451/RMS‑475). (unitraklub.pl)
  • Tor małosygnałowy audio (przedwzmacniacze mikrofonu i głowicy): krzemowe BC237/BC238 (NPN) oraz komplementarne BC307/BC308 (PNP) – elementy powszechne w ZRK/Unitra w latach 80.
  • Generator prądu kasowania/oscylator: tranzystory średniej mocy BD135/BD137 pracujące w prostym generatorze LC dla prądu podkładu/kasowania – typowy wybór ze względu na obudowę TO‑126 i zapas mocy.
  • Końcówka mocy audio: nie na tranzystorach dyskretnych, lecz na układzie scalonym klasy TBA820M/UL1482 (po jednym na kanał), co wyjaśnia deklarowane moce rzędu ~0,8–1 W/kanał przy zasilaniu bateryjnym/sieciowym. (Analogiczne rozwiązanie w RM‑121: UL1482). (radiomuseum.org)
• Zbieżność z RMS‑451:
  • Zarówno źródła hobbystyczne, jak i opisy katalogowe potwierdzają, że RMS‑475 (i wersja 475A) konstrukcyjnie wywodzi się z RMS‑451; różnice to przede wszystkim obudowa i głośniki, nie zaś zasadnicza elektronika. Dlatego typy tranzystorów są praktycznie te same. (oldradio.pl)
• Potwierdzone szczegóły serwisowe z bieżących dyskusji:
  • Wątek serwisowy dotyczący RMS‑475A wskazuje T601 jako stabilizator 11 V toru radiowego (punkt kontrolny podczas diagnostyki). To element pewny i przydatny przy sprawdzaniu zasilania toru RF/IF. (unitraklub.pl)
• Korekta błędnych wyobrażeń:
  • W RMS‑475A nie stosowano par germanowych AC187/AC188/AC127/AC128 ani germanowych PNP A212D itp. – to tranzystory z wcześniejszej epoki (lata 60./wczesne 70.). W końcu lat 70./80. ZRK stosował już niemal wyłącznie krzemowe serie BC/BF/BD i układy scalone (UL/TBA). To zgodne z praktyką ZRK i analogicznych modeli (RM‑121, RMS‑451). (radiomuseum.org)

Aktualne informacje i trendy

• Źródła klubowe i kolekcjonerskie (2023–2025) konsekwentnie potwierdzają pokrewieństwo RMS‑475A↔RMS‑451 oraz obecność T601 (stabilizator 11 V) w radiu. Dostęp do pełnych schematów wymaga logowania, ale ich istnienie jest potwierdzone i aktywnie wykorzystywane w naprawach. (unitraklub.pl)
• Opisy katalogowe RMS‑475/RMS‑475A jako „rozwinięcia RMS‑451” są stabilne w czasie. (oldradio.pl)

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Przykładowa obsada (najczęściej spotykana; drobne różnice możliwe):
  • Głowica FM/AM: BF194/BF195 (ew. BF199, BF240/BF241).
  • P.cz./demodulacja: UL1211 (+ elementy bierne i pojedyncze tranzystory pomocnicze, zwykle BC238/BC308).
  • Przedwzmacniacze audio: BC237/BC238 (NPN), BC307/BC308 (PNP).
  • Stabilizacja zasilania toru radiowego: BD135/BD139 (+ BC237/BC238 w roli sterującej).
  • Generator prądu kasowania: BD135/BD137.
  • Końcówka mocy: 2× UL1482/TBA820M (IC).
• Zamienniki:
  • BC237/BC238 → BC547/BC548 (uwaga na grupę hFE i pinout).
  • BC307/BC308 → BC557/BC558.
  • BF194/BF195 → BF199/BF240/BF241 (po wymianie konieczne może być ponowne zestrojenie głowicy).
  • BD135/BD137 → BD139 (większy zapas mocy).

Aspekty etyczne i prawne

• Zachowanie oryginalności: przy renowacji sprzętu kolekcjonerskiego warto pozostawiać oryginalne typy elementów i dokumentować zmiany.
• Dokumentacja: schematy są chronione prawem autorskim właścicieli skanów – pobieraj wyłącznie z legalnych repozytoriów klubowych/serwisowych.

Praktyczne wskazówki

• Identyfikacja „na płycie”:
  • Odczytaj nadruk typów na obudowie tranzystorów (szczególnie BF/BC/BD) i sprawdź ich położenie względem nadruków Txxx na laminacie.
  • Zmierz napięcia na T601 (stabilizator 11 V) względem masy – to pierwszy test toru radiowego. (unitraklub.pl)
• Po wymianie BF w głowicy FM niemal zawsze potrzebna jest korekta zestrojenia (rdzenie cewek i trymerów).
• Kontroluj grupę wzmocnienia prądowego (A/B/C) przy BC/BD – niedopasowanie potrafi obniżyć czułość lub wprowadzić zniekształcenia.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Różne serie produkcyjne RMS‑475A mogą mieć alternatywne obsady (np. BF199 zamiast BF195). Aby podać „listę 1:1” dla konkretnego egzemplarza, potrzebny jest schemat tej wersji lub zdjęcia płyt. Dostęp do pełnych schematów RMS‑475/RMS‑451 jest możliwy po zalogowaniu na Unitra‑Klub. (unitraklub.pl)
• Część informacji (np. UL1211/UL1482) pochodzi z analizy pokrewnych modeli ZRK (RM‑121) i ma charakter dobrze uzasadnionej analogii, nie bezpośredniego odczytu Twojej płyty. (radiomuseum.org)

Sugestie dalszych badań

• Jeśli chcesz, prześlij zdjęcie obu stron płyty radiowej i audio – wskażę dokładnie symbole (Txxx) i typy w Twoim egzemplarzu.
• Alternatywnie: załóż konto na Unitra‑Klub i pobierz paczkę „ZRK RMS‑475 Schemat” lub „ZRK RMS‑451 Schemat” – to najszybsza droga do jednoznacznej listy elementów. (unitraklub.pl)

Krótkie podsumowanie

• W RMS‑475A zastosowano głównie krzemowe tranzystory BF19x/BF24x (RF), BC237/BC238/BC307/BC308 (audio/sterowanie), BD135/BD139 (zasilanie/generator). Audio‑power realizują układy scalone (np. UL1482). Model jest elektrycznie bardzo bliski RMS‑451, a w torze radiowym znajdziesz T601 – stabilizator ok. 11 V. Dla 100% pewności konkretnej obsady elementów w Twoim egzemplarzu potrzebny jest schemat danej wersji lub zdjęcia płyty. (oldradio.pl)

Chcesz, żebym przygotował dokładną tabelę „Txxx → typ tranzystora” na podstawie Twoich zdjęć płyty?