Overscan i przycięty obraz na TV Samsung, LG, Sony przez HDMI z laptopa – jak ustawić 1:1

Pytanie

Przycięty obraz na TV poprowadzony kablem z laptopa

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najczęstsza przyczyna: włączony overscan w TV lub niedopasowana rozdzielczość/tryb wyświetlania z laptopa.
• Kolejność działań:
  1. W TV włącz mapowanie 1:1 (Just Scan/Screen Fit/Full Pixel/PC/Unscaled).
  2. W Windows ustaw tryb Rozszerz lub Tylko drugi ekran, rozdzielczość natywną TV i 60 Hz.
  3. W sterowniku GPU wyłącz skalowanie lub skoryguj suwak overscan/HDMI scaling.
  4. Sprawdź port/kabel i odśwież handshake (EDID): najpierw włącz TV, potem laptop.

Szczegółowa analiza problemu

• Zjawisko: Overscan (historyczna pozostałość z CRT) powoduje „ucięcie” 3–10% krawędzi. W komputerze chcemy odwzorowania 1:1, bez post-processingu TV.
• Warstwa sygnałowa:
  • EDID/CTA-861 definiuje obsługiwane rozdzielczości i timingi. Błędny handshake lub klonowanie z matrycą 16:10 często wymusza nieoptymalne tryby.
  • TV z wejściem „wideo” stosują przetwarzanie (overscan, upscaling, poprawa ostrości), które znika po wymuszeniu trybu „PC”.
• Diagnostyka (w tej kolejności):
  1. TV:
     • Obraz/Format/Aspect/Picture Size: wybierz Just Scan, Screen Fit, 1:1, Full Pixel, Dot-by-Dot, Unscaled; ewentualnie wyłącz „16:9 overscan”.
     • Zmień etykietę wejścia HDMI na „PC” lub „DVI/PC”. Często automatycznie wyłącza overscan i włącza chromę 4:4:4 (ostry tekst).
     • Włącz „Tryb gry” (Game Mode) – zwykle dezaktywuje część post-processingu.
  2. Windows:
     • Win+P → wybierz Rozszerz lub Tylko drugi ekran (nie Duplikuj, jeśli matryca laptopa ma inną proporcję).
     • Ustaw dla TV jego natywną rozdzielczość:
       • FHD: 1920×1080 @ 60 Hz,
       • 4K: 3840×2160 @ 60 Hz (nie 4096×2160 – to DCI 4K i bywa przycinane).
     • Skalowanie systemowe Windows dla TV ustaw na 100% (na czas testu).
  3. Sterownik GPU:
     • Intel: Graphics Command Center → Display → Scaling: „No Scaling”/„Maintain Aspect Ratio”; w razie braku opcji użyj „Custom Scaling”.
     • NVIDIA: Control Panel → Display → Adjust desktop size and position → No scaling (lub Enable desktop resizing i dopasuj).
     • AMD: Adrenalin → Display → HDMI Scaling/Overscan: ustaw 0% (lub wyreguluj do dopasowania).
  4. Fizyczna warstwa:
     • Użyj innego portu HDMI w TV (często tylko jeden działa idealnie dla PC).
     • Kabel o dobrej jakości; dla 4K60 wymagany High Speed/„Premium/Ultra High Speed”. Unikaj słabych adapterów USB‑C/HDMI.
     • Zrób „świeży” handshake: wyłącz laptop, podłącz HDMI, włącz najpierw TV, potem laptop.
• Uwagi specjalne:
  • Klonowanie ekranów: jeśli matryca ma 1920×1200/1366×768, a TV 1920×1080, klonowanie powoduje kompromisy. Rozszerzanie eliminuje problem.
  • TV HD Ready 1366×768: wybieraj 1280×720p@60 jako punkt startowy, a następnie szukaj ustawień „1:1/Just Scan”.
  • 4K/HDMI 2.1: niektóre TV włączają overscan dla nietypowych timingów; trzymaj się 3840×2160@60 Hz (YCbCr 4:4:4 lub RGB), wejście oznaczone „PC”.
  • Linux: xrandr może skompensować overscan (np. underscan hborder/vborder) – to obejście, kosztem delikatnego rozmycia.
  • macOS: Ustawienia → Monitory → wyłącz/wyreguluj „Underscan” (gdy dostępne); wybierz „Rozdzielczość: Dopasowana” i 60 Hz.

Aktualne informacje i trendy

• Nowsze TV domyślnie wyłączają overscan po oznaczeniu wejścia jako „PC” i wspierają chromę 4:4:4 przy 60 Hz, co poprawia czytelność tekstu.
• Windows 11/AMD Adrenalin/Intel GCC mają scalone panele skalowania; NVIDIA utrzymuje panel klasyczny – nazwy opcji pozostają jak powyżej.
• Przy 4K rośnie znaczenie poprawnego doboru poziomów (RGB Full vs Limited) – nie wpływa na przycinanie, ale na jakość.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Dlaczego TV „ucina”: tryb telewizyjny zakłada ramkę bezpieczeństwa (action safe/title safe). Tryb PC wyłącza te marginesy.
• Mapowanie 1:1: każdy piksel źródła trafia w jeden subpiksel matrycy – jedyny poprawny tryb dla PC.

Aspekty etyczne i prawne

• Brak szczególnych kwestii prawnych; pamiętaj o bezpieczeństwie elektrycznym i nie podłączaj/odłączaj kabli pod naprężeniem w gniazdach o słabym mocowaniu.

Praktyczne wskazówki

• Szybki test: odtwórz „test pattern overscan” (siatka z ramką) – wszystkie znaczniki muszą być widoczne.
• Minimalna ścieżka naprawy (5 minut):
  1. TV: Just Scan/PC/Full Pixel.
  2. Win+P: Rozszerz.
  3. 1920×1080@60 lub 3840×2160@60 na TV.
  4. GPU: „No scaling” lub HDMI Scaling = 0%.
  5. Ewentualnie zmień port HDMI/kabel.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Skalowanie po stronie GPU (underscan) to kompromis – może lekko rozmywać tekst. Najlepsze jest wyłączenie overscanu w TV.
• Niektóre budżetowe TV blokują „Just Scan” dla 50/24p lub tylko dla 1080i/p – wtedy wybierz tryb, w którym opcja jest aktywna.

Sugestie dalszych badań

• Sprawdź instrukcję konkretnego modelu TV pod hasłami: Just Scan, 1:1 Pixel Mapping, PC Mode, Full Pixel.
• Dla Linux: dokumentacja xrandr (parametry underscan/scale).

Krótkie podsumowanie

• Problem wynika z overscanu lub niedopasowanego trybu. Najpierw wyłącz overscan/ustaw tryb PC w TV, potem ustaw natywną rozdzielczość i 60 Hz w trybie Rozszerz, na końcu – jeśli trzeba – skoryguj skalowanie w sterowniku GPU. To w 90% przypadków przywraca pełny, nieucięty obraz.

Jeśli chcesz, podaj proszę:

• model TV,
• system i GPU w laptopie (Intel/NVIDIA/AMD),
• tryb pracy (Duplikuj/Rozszerz),
• ustawioną rozdzielczość i odświeżanie,
• rodzaj połączenia (HDMI/adapter USB‑C→HDMI).
  Przygotuję wtedy konkretne ścieżki menu dla Twojego sprzętu.