Ubuntu – zmiana adresu IP: Netplan, NetworkManager, nmcli, ip addr – poradnik

Pytanie

Jak zmienić adres IP w Ubuntu

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najprościej:
  • Ubuntu Desktop (NetworkManager/GUI): Ustawienia → Sieć → IPv4 → Ręczna → podaj IP/maskę/bramę/DNS → Zastosuj.
  • Ubuntu Desktop/Server (trwale, Netplan): edytuj /etc/netplan/*.yaml → addresses/gateway/routes/DNS → sudo netplan try → sudo netplan apply.
  • Tymczasowo (do testów): sudo ip addr add …; sudo ip route replace default via … (nie przetrwa restartu).
• Kluczowe punkty:
  • Najpierw ustal właściwy interfejs (ip -br a).
  • Wybierz metodę zgodną z menedżerem sieci: NetworkManager (GUI/nmcli) lub Netplan (YAML).
  • Zawsze testuj i miej plan awaryjny (netplan try, druga sesja/terminal).

Szczegółowa analiza problemu

• Identyfikacja środowiska:

  • Desktop (domyślnie): NetworkManager. Sprawdź: nmcli general status.
  • Server (domyślnie): Netplan + systemd-networkd. Sprawdź: netplan status lub networkctl.
  • Obrazy chmurowe: zmiany może nadpisywać cloud-init (plik 50-cloud-init.yaml).

• Metoda A — Ubuntu Desktop (NetworkManager, trwale) przez nmcli

  1. Znajdź nazwę połączenia i interfejs:
     • nmcli con show
     • ip -br a (np. enp0s31f6, wlp2s0)
  2. Przełącz IPv4 na tryb ręczny i ustaw IP/bramę/DNS:
     • sudo nmcli con mod "Wired connection 1" ipv4.method manual
     • sudo nmcli con mod "Wired connection 1" ipv4.addresses "192.168.1.50/24"
     • sudo nmcli con mod "Wired connection 1" ipv4.gateway "192.168.1.1"
     • sudo nmcli con mod "Wired connection 1" ipv4.dns "1.1.1.1,8.8.8.8"
     • (opcjonalnie) sudo nmcli con mod "Wired connection 1" ipv4.ignore-auto-dns yes
  3. Zastosuj:
     • sudo nmcli con up "Wired connection 1"
  4. Weryfikacja:
     • ip -br a; ip route; resolvectl status; ping 192.168.1.1; ping 8.8.8.8; ping google.com

• Metoda B — Ubuntu Server (Netplan, trwale)

  1. Plik konfiguracyjny: /etc/netplan/*.yaml (np. 00-installer-config.yaml, 50-cloud-init.yaml).
  2. Przykład (jeden z dwóch równoważnych wariantów – użyj tylko jednego sposobu na bramę):
     Wariant z routes (zalecany w nowszych konfiguracjach):

     network:
       version: 2
       renderer: networkd
       ethernets:
         enp3s0:
           dhcp4: false
           addresses: [192.168.1.50/24]
           nameservers:
             addresses: [1.1.1.1,8.8.8.8]
           routes:
             - to: default
               via: 192.168.1.1

     Wariant z gateway4 (również powszechnie stosowany):

     network:
       version: 2
       renderer: networkd
       ethernets:
         enp3s0:
           dhcp4: false
           addresses: [192.168.1.50/24]
           gateway4: 192.168.1.1
           nameservers:
             addresses: [1.1.1.1,8.8.8.8]

  3. Zastosowanie i test:
     • sudo netplan try (bezpieczny test z automatycznym wycofaniem)
     • sudo netplan apply
     • ip -br a; ip route; ping; resolvectl status

  Dodatki Netplan:

  • Wiele adresów na jednym interfejsie:

    addresses: [192.168.1.50/24, 192.168.1.60/24]

  • Brama spoza podsieci (np. sieć „punkt–punkt”): w routes dodaj on-link: true

    routes:
      - to: default
        via: 10.0.0.1
        on-link: true

  • IPv6 analogicznie (dhcp6: false, addresses: [2001:db8::10/64], gateway6: … lub routes).

• Metoda C — GUI (Desktop)

  • Ustawienia → Sieć → Zębatka przy Wi‑Fi/Ethernet → IPv4 → Ręczna → Adres/Maska/Brama/DNS → Zastosuj → przełącz interfejs OFF/ON.

• Metoda D — Tymczasowo (do testów; zniknie po restarcie)

  • Usuń stare IP (opcjonalnie): sudo ip addr flush dev enp3s0
  • Dodaj IP: sudo ip addr add 192.168.1.50/24 dev enp3s0
  • Ustaw trasę domyślną: sudo ip route replace default via 192.168.1.1 dev enp3s0
  • Weryfikacja: ip -br a; ip route; ping

• Weryfikacja i diagnostyka (po każdej metodzie)

  • Adresy: ip -br a
  • Trasy: ip route
  • DNS: resolvectl status (systemd-resolved)
  • Łączność: ping brama/Zewnętrzny IP/Nazwa
  • Logi: journalctl -u NetworkManager, journalctl -u systemd-networkd

Aktualne informacje i trendy

• Netplan pozostaje standardową warstwą deklaratywną w Ubuntu 18.04+; na Desktop rolę wykonawczą pełni zwykle NetworkManager (renderer: NetworkManager), na Server – systemd-networkd (renderer: networkd).
• Oba zapisy bramy (routes: to: default via: … oraz gateway4/gateway6) są powszechnie wspierane; coraz częściej promuje się wariant z routes dla spójności z bardziej złożonym routingiem.
• W środowiskach chmurowych konfigurację sieci często zarządza cloud-init; ręczne poprawki w Netplan mogą być nadpisywane przy restarcie, jeśli nie zmienisz polityki cloud-init.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Notacja CIDR: „/24” oznacza maskę 255.255.255.0 (256 adresów, 254 użyteczne).
• Różnica DHCP vs statyczny: DHCP automatycznie przydziela IP/DNS/bramę; tryb manualny wymaga pełnego wpisania parametrów.
• DNS i systemd-resolved: /etc/resolv.conf to zwykle symlink; ustaw DNS przez NM/Netplan; do odświeżenia cache: sudo resolvectl flush-caches.
• VLAN w Netplan (przykład):

  vlans:
    vlan10:
      id: 10
      link: enp3s0
      addresses: [192.168.10.2/24]
      routes:
        - to: default
          via: 192.168.10.1

Aspekty etyczne i prawne

• W sieciach firmowych/uczelni zmiana IP bez przydziału z Działu IT może naruszać polityki bezpieczeństwa i RODO (logowanie ruchu, identyfikacja hostów). Zawsze uzyskaj zgodę i rezerwację adresu.
• Unikaj konfliktów IP – statyczne adresy muszą być zarezerwowane w planie adresacji.

Praktyczne wskazówki

• Zdalnie (SSH): używaj sudo netplan try lub miej otwarte dwie sesje; rozważ plan awaryjny (konsola KVM/iDRAC/IPMI).
• Kopia konfiguracji: sudo cp /etc/netplan/*.yaml /etc/netplan/backup-$(date +%F).yaml
• Domowe sieci: wygodna alternatywa to rezerwacja DHCP w routerze na podstawie MAC (host nadal działa jako DHCP, ale zawsze dostaje ten sam IP).
• Po zmianach NM: jeśli interfejs nie wstaje, sprawdź autoconnect: nmcli con mod "…" connection.autoconnect yes.
• Linki „spoza podsieci”: dodaj on-link: true w routes, inaczej kernel może odrzucić bramę.
• Interfejs z wieloma sieciami: pamiętaj o priorytecie tras (metric) i o ustawieniu „ipv4.never-default yes” w NM dla łącza pomocniczego bez domyślnej trasy.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• cloud-init/MAAS mogą nadpisywać Netplan przy starcie – wówczas zmieniaj konfigurację na poziomie narzędzia orkiestracji.
• W maszynach wirtualnych tryb NAT/Mostkowany (bridge) w hyperwizorze wpływa na łączność niezależnie od IP w systemie gościa.
• W kontenerach (LXC/Docker/Podman) adresacją zwykle zarządza warstwa kontenerowa – zmiany w gościu nie zawsze mają sens.

Sugestie dalszych badań

• man netplan, netplan get/apply/try/status – składnia i dobre praktyki.
• man nmcli – szczególnie sekcje „connection”, „device”, „general”.
• man ip-address, ip-route – diagnostyka i routing.
• Dokumentacja systemd-resolved i resolvectl – diagnostyka DNS.

Krótkie podsumowanie

• Dla Desktop: użyj GUI lub nmcli (trwale).
• Dla Server: edytuj /etc/netplan/*.yaml i zastosuj netplan try/apply.
• Do testów: ip addr/ip route (tymczasowo).
• Zawsze sprawdź interfejs, unikaj konfliktów IP, testuj łączność i miej plan awaryjny.
  Jeśli podasz wersję Ubuntu i nazwę interfejsu, przygotuję dokładny, gotowy plik Netplan lub kompletny zestaw komend nmcli pod Twoją sieć.