UNI-11e miernik analogowy – brak możliwości ustawienia zera na środku skali, usterki, regulacja

Pytanie

Uni11e brak możliwości ustawienia zera na środku skali

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• W mierniku analogowym UNI‑11e konstrukcyjnie nie przewidziano „zera na środku skali”. Korektor zera pozwala jedynie na drobną korekcję położenia wskazówki przy lewym zerze (oraz elektryczne „zero Ω” po prawej stronie na zakresach rezystancji). Jeśli wskazówka stoi w okolicach środka i nie daje się ustawić – to objaw usterki mechanicznej lub problemu z montażem korektora. UNI‑11e to klasyczny miernik z ustrojem magnetoelektrycznym, nie „center‑zero”. (archiwum.allegro.pl)
• Chcąc pracować „wokół zera” (±), trzeba zastosować zewnętrzne wymuszenie/polaryzację lub osobny wskaźnik typu „center‑zero”.

Kluczowe punkty:

• Brak funkcji „zero w środku” wynika z konstrukcji ustroju UNI‑11e.
• „Brak możliwości ustawienia” może też oznaczać usterkę: rozsprzęglenie korektora, ładunki ESD, opiłki w szczelinie, odkształcone sprężyny włosowe.

Szczegółowa analiza problemu

1. Co realnie można wyregulować w UNI‑11e

• Zero mechaniczne (lewa strona): śrubka/mimośród przesuwający kotwicę ustroju – zakres tylko kilku stopni.
• Zero „Ω” (prawa strona, tylko na zakresach omomierza): potencjometr z baterii ustawiający wskazówkę na końcu skali rezystancji.
• Brak toru „±” ani elektronicznego przesunięcia środka skali – wskaźnik nie jest galwanometrem center‑zero. (archiwum.allegro.pl)

2. Gdy wskazówka „stoi” bliżej środka i nie reaguje na korektor:

• Rozsprzęglenie korektora z dźwignią ustroju po demontażu przedniej ramki – typowe; kręcisz śrubą, a mimośród nie trafia we „widełki”.
• Ładunki elektrostatyczne na szybce (tworzywo), przyciąganie wskazówki.
• Opiłek żelaza w szczelinie magnetycznej (po remoncie, upadku).
• Odkształcone/skręcone sprężyny włosowe po przeciążeniu prądowym lub wstrząsie – wskazówka nie wraca do zera, pozycja zależy od pochylenia.
• Tarcie na łożyskach czopów (zużycie, brud) – histereza i „zawieszanie” wskazówki.

3. Jeśli Twoją intencją jest praca „wokół zera” (np. mostek, test symetryczny):

• UNI‑11e tego nie zapewnia z natury. Można to uzyskać wyłącznie:
  • przez wstępne spolaryzowanie ustroju stałym prądem równym ~50% Ifs (prąd pełnoskalowy), aby środek mechaniczny odpowiadał „0 pomiarowemu”, albo
  • przez prosty wzmacniacz operacyjny w konfiguracji przetwornika I→V i drivera prądowego „±” dla ustroju (tworząc sztuczny miernik center‑zero).
• Przykład (prosty, DC): jeśli czułość ustroju ~100 µA fs i Rm≈1 kΩ, to „środek” wymaga ok. 50 µA polaryzacji. Z pojedynczej baterii 1.5 V: R ≈ (1.5 V/50 µA) − 1 kΩ ≈ 29 kΩ (dobierz precyzyjnie trymerem i mierz defleksję). Uwaga na dryft i temperaturę – to tylko pomocnicze rozwiązanie.

4. Decyzja diagnostyczna – dwa scenariusze:

• A. „Chcę, by zero było w połowie skali” – to nie jest możliwe z samą śrubą korekcji; użyj polaryzacji/układu zewnętrznego albo miernika center‑zero.
• B. „Nie mogę wrócić wskaźniki do lewego zera” – to usterka; patrz procedury w części „Praktyczne wskazówki”.

Aktualne informacje i trendy

• UNI‑11e to starszy, analogowy multimetr z NRD; nie posiada nowoczesnych funkcji elektronicznego przesunięcia zera, które mają niektóre współczesne mierniki cyfrowe (bargraph z zerem pośrodku lub funkcja „REL/offset”). Jeśli zależy Ci na „zerze na środku”, obecne rozwiązania to: wskaźniki panelowe center‑zero lub multimetry cyfrowe z konfigurowanym bargraph’em. (archiwum.allegro.pl)

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Ustrój magnetoelektryczny (ramka w polu magnesu trwałego) generuje moment proporcjonalny do prądu; moment przeciwdziała sprężyna włosowa. Położenie spoczynkowe określają sprężyny; mechaniczny korektor tylko je „przestawia” w wąskim zakresie. Przesunięcie o pół skali wymagałoby znacznego skręcenia sprężyn – grozi trwałą deformacją i rozkalibrowaniem.
• Omomierz w analogowych miernikach ma „zero” po prawej (R=0) i „∞” po lewej – to nie ma związku z „zerem na środku”.

Aspekty etyczne i prawne

• To sprzęt vintage; jeśli jest po kalibracji lub w kolekcji – wszelkie interwencje mechaniczne wykonuj ostrożnie, aby nie zniszczyć ustroju. Uwaga na baterie (wycieki), czyszczenie zgodnie z BHP (izopropanol, rękawice, okulary).

Praktyczne wskazówki

• Szybkie testy bezinwazyjne:
  • Delikatnie przetrzyj szybkę antystatycznie (woda z kroplą detergentu lub płyn antystatyczny), sprawdź czy wskazówka „odżywa”.
  • Zmiana orientacji w pion/poziom: duża zmiana położenia zera sugeruje niewyważenie lub sprężyny.
  • Bardzo lekki „tap test” paznokciem w obudowę – jeśli jest zacięcie, wskazówka „odskoczy”.
• Kontrola korektora:
  • Zdejmij przednią ramkę; sprawdź, czy trzpień/mimośród korektora trafia w dźwignię ustroju. Ustaw oba elementy w położeniu środkowym i złóż ponownie.
• Inspekcja ustroju:
  • Lupa 5–10×; poszukaj opiłków w szczelinie (usuń miękkim pędzelkiem lub paskiem taśmy klejącej – bez dotykania ramki).
  • Obejrzyj sprężyny włosowe: nie mogą być poskręcane ani sklejone.
• Konserwacja:
  • Nie oliwimy czopów przypadkowym olejem – ryzyko histerezy; jeśli konieczne, używa się bardzo lekkich olejów zegarmistrzowskich i wyłącznie śladowo.
• Rozwiązanie „sztucznego zera”:
  • Prosty wariant: bateria + rezystor nastawny w szereg z ustrojem (prepolaryzacja do połowy skali) + dodatkowy rezystor do kompensacji temperaturowej.
  • Lepszy wariant: wzmacniacz operacyjny jako sterownik prądowy ±Ifs z wejściem różnicowym – otrzymujesz prawdziwy wskaźnik center‑zero.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Sprężyny włosowe są ekstremalnie delikatne – ich „prostowanie” bez zaplecza serwisowego zwykle kończy się zniszczeniem ustroju.
• Starsze UNI‑11e często mają ślady po wycieku baterii – korozja może powodować prądy upływu i błędy odczytu (warto obejrzeć płytkę i oczyścić).

Sugestie dalszych badań

• Jeśli podasz: objaw (czy wskazówka „wisi” w połowie), czy korektor „łapie”, czy problem dotyczy wszystkich zakresów, wykonam precyzyjniejszą procedurę.
• Dla pracy „±”: mogę naszkicować prosty schemat drivera prądowego z OP‑AMP do przeróbki na wskaźnik center‑zero (z doborem rezystorów pod realne Ifs i Rm).

Krótkie podsumowanie

• UNI‑11e nie oferuje „zera na środku” – to nie ta klasa ustroju. Jeśli celem jest praca „wokół zera”, zastosuj zewnętrzną polaryzację/driver lub użyj dedykowanego wskaźnika center‑zero. Jeśli wskazówka nie wraca do lewego zera, najpierw sprawdź sprzęg korektora, ładunki ESD, opiłki w szczelinie i stan sprężyn – to typowe przyczyny w tych miernikach. (archiwum.allegro.pl)