Unitra WS-432 – brak basu po wymianie kondensatorów 2x4700uF na 2x6800uF, dlaczego?

Pytanie

United ws 432 na forach piszą by poprawić jakość dźwięku zmienić kondensatory z 2x4700 uf na 2x6800uf po czym muszę stwierdzić że to jest kompletna bzdura, bo zmieniłem na dobrej firmy wszystkie parametry dobre, ale bas był jak bym walkmana słuchał, czemu?

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Samo zwiększenie pojemności z 2×4700 µF do 2×6800 µF w WS‑432 nie powinno „zabić” basu – jeśli bas zniknął, przyczyną jest błąd/usterka w zasilaniu lub montażu po wymianie.
• Najczęstsze winy: zła polaryzacja kondensatora w gałęzi ujemnej (plus powinien iść do masy), zerwany punkt masy 0 V, uszkodzony mostek prostowniczy po udarze prądowym, zimne luty lub niesymetria szyn ±V. W efekcie wzmacniacz pracuje na jednej szynie lub z dużymi tętnieniami – bas staje się płytki.

Szczegółowa analiza problemu

• Jak jest zbudowane zasilanie WS‑432
  • Wzmacniacz ma zasilanie symetryczne ok. ±35 V i dwa kondensatory filtrujące po jednym na każdą szynę względem masy 0 V. To urządzenie tranzystorowe (2×35 W/8 Ω), nie lampowe. (unitraklub.pl)
  • Kondensator dodatniej szyny: „+” do +Vcc, „–” do 0 V. Kondensator ujemnej szyny: „+” do 0 V, „–” do –Vee. Odwrócenie tej polaryzacji w gałęzi ujemnej to najczęstszy błąd po „recapie”.
• Co się dzieje, gdy coś pójdzie nie tak
  • Brak symetrii zasilania (np. +34 V i tylko –10…–15 V) lub półokresowe prostowanie po uszkodzeniu diody/mostka powoduje duże tętnienia 50/100 Hz i „przysiadanie” zasilania przy niskich częstotliwościach. Słychać to jako chudy, pozbawiony energii bas.
  • Zerwany/utleniony punkt masy 0 V (między kondensatorami a środkowym punktem zasilacza i masą obudowy) powoduje „pływającą” masę – cała dynamika (szczególnie bas) znika, pojawiają się zniekształcenia intermodulacyjne.
  • Zimny lut lub długie przewody do nowych kondensatorów zwiększają impedancję pętli zasilania przy transjentach – efekt podobny do wyżej opisanego.
  • Udar prądowy po zwiększeniu pojemności (6800 µF) potrafi dobić stary mostek – skutkiem jest przejście na „pół-mostek” i ogromne tętnienia pod obciążeniem.
• Dlaczego „więcej µF” nie pomogło
  • Różnica 4700→6800 µF daje zysk energii, ale jest niewielka i nie zmienia charakteru brzmienia, o ile układ jest sprawny. Jeżeli po wymianie jest gorzej, to wskazuje na usterkę, a nie „za dużą” pojemność.
  • Ultra‑niskie ESR nie psuje basu samo w sobie w liniowym zasilaczu; jeśli po wymianie jest gorzej, szukamy błędów montażowych, nie „zbyt dobrego” ESR.

Aktualne informacje i trendy

• WS‑432 fabrycznie: zasilanie ok. ±35 V, dwa duże elektrolity po jednej sztuce na każdą szynę; moc znamionowa 2×35 W – to potwierdzone w dokumentacji/opracowaniach. (unitraklub.pl)
• W praktyce serwisowej współcześnie:
  • Stosuje się kondensatory 5600–8200 µF/50–63 V o dużym dopuszczalnym prądzie tętnień, czasem kilka mniejszych równolegle dla niższej impedancji i lepszego rozmieszczenia prądów (bank 2–4×3300 µF). (poszukaj.elektroda.pl)
  • Priorytet: poprawna topologia masy (star‑ground) i krótkie pętle prądowe, a nie „magiczne serie audio”.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Objawy typowe dla niesprawnej szyny:
  • Cichy, płaski bas, „kompresja” przy uderzeniach stopy, wyraźniejszy przy niskiej impedancji kolumn; na oscyloskopie: duży ripple na jednej z szyn i/lub półokres 50 Hz.
• Błąd polaryzacji – szybki test „na stole”:
  • Sprawdź nadruk „+” na PCB dla kondensatora w ujemnej gałęzi: jego „+” MUSI iść do masy 0 V. Jeśli minus tego kondensatora trafił na masę, był montaż „na odwrót”.
• Dodatkowe czynniki użytkowe:
  • Upewnij się, że nie jest włączony „filtr niskiej częstotliwości” ani tryb „2 pary kolumn” (to zwiększa impedancję wyjściową/dławienie i może osłabić bas). Dane wyposażenia tych funkcji są w opisach WS‑432. (unitraklub.pl)

Aspekty etyczne i prawne

• Praca przy urządzeniu sieciowym: odłącz od sieci, rozładuj kondensatory rezystorem (np. 2,2 kΩ/2 W) – bezpieczeństwo użytkownika i sprzętu.
• Utylizacja starych elektrolitów zgodnie z lokalnymi przepisami dot. odpadów elektronicznych.

Praktyczne wskazówki

• Check‑lista diagnostyczna (kolejność ma znaczenie):
  1. Polaryzacja kondensatora w gałęzi „–”: „+” do 0 V, „–” do –Vee. Obejrzyj ścieżki/oznaczenia na PCB.
  2. Ciągłość masy: miernik na „buzzer” – punkt 0 V (wspólny kondensatorów, masa mostka) do obudowy i do punktów masy końcówek mocy ≈ 0 Ω.
  3. Napięcia bez obciążenia: względem 0 V powinieneś mieć około +34…+36 V i –34…–36 V, w przybliżeniu symetryczne. Podaj sygnał 50–60 Hz i obserwuj spadki – powinny być podobne na obu szynach. (poszukaj.elektroda.pl)
  4. Tętnienia: oscyloskopem na kondensatorach – 100 Hz, niewielka amplituda; półokres 50 Hz = uszkodzony mostek/diody.
  5. Mostek prostowniczy: jeśli stary/mały – wymień na zapas 6–8 A/≥200–400 V; rozważ NTC w torze sieciowym dla ograniczenia udaru.
  6. Luty i mechanika: popraw wszystkie ciężkoprądowe punkty (mostek, kondensatory, przewody masy); usuń stare spoiwo, użyj świeżej cyny.
• Dobór kondensatorów:
  • 50–63 V, ripple RMS ≥ 2–3 A, ESR niskie (typowe serie zasilaczowe: Panasonic FR/FC, Nichicon PW/HE, Rubycon ZLJ/ZLH).
  • Dodatkowo 100 nF MKP lokalnie przy tranzystorach końcowych (dekapling HF).
• Kontrola użytkowa:
  • Sprawdź przełącznik „1/2 pary kolumn” i polaryzację podłączenia głośników (odwrócenie fazy jednego kanału daje efekt „braku basu” w odsłuchu mono).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Sama zmiana 4700→6800 µF nie stanowi „cudownego tuningu” – poprawa jest subtelna i zależy od stanu całego toru.
• Jeśli po korekcie polaryzacji/masy nadal brakuje dołu – sprawdź kondensatory sprzęgające w torze przedwzmacniacza i potencjometry barwy (zużyte ścieżki oporowe potrafią tłumić niskie tony).

Sugestie dalszych badań

• Pobierz schemat serwisowy WS‑432 i prześledź punkty masy/oznaczenia polaryzacji – w materiałach klubowych Unitry dostępne są schematy i opisy. (unitraklub.pl)
• Jeżeli masz możliwość, wykonaj pomiar tętnień i symetrii zasilania pod obciążeniem sztucznym 8 Ω – to szybko wskaże, czy problem leży w zasilaczu.

Krótkie podsumowanie

• Bas „jak z walkmana” po wymianie na 2×6800 µF nie wynika z samej pojemności, lecz z błędu/usterki w zasilaniu: najczęściej zła polaryzacja kondensatora w gałęzi ujemnej, przerwana masa 0 V, uszkodzony mostek lub zimne luty.
• Zweryfikuj polaryzację, symetrię ±V, ciągłość masy i stan mostka; po usunięciu usterki 6800 µF może pracować bez szkody dla dźwięku, a wskaźniki serwisowe dla WS‑432 potwierdzają, że prawidłowo działający zasilacz to ok. ±35 V z dwoma kondensatorami do masy. (poszukaj.elektroda.pl)

Jeśli podasz serię/modele wstawionych kondensatorów i wyniki pomiarów napięć względem 0 V, podpowiem dokładniej następne kroki.

Pytanie

Wszystkie podłączenia są ok, pojemność i esr niskie firma Nichon wróciłem ponownie do 2x4700 uf i wszystko wróciło do normy polaryzacja i mostkowanie w identyczny sposób, chyba że na tych 6800uf jest źle opisana polaryzacja lub się sama odwróciła

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Kondensator elektrolityczny „sam z siebie” nie odwraca polaryzacji. Gdyby był rzeczywiście wpięty odwrotnie, szybko by się nagrzał, rozszczelnił/odgazował, a często uległby zniszczeniu.
• Błędne nadruki polaryzacji u renomowanych producentów (Nichicon) zdarzają się ekstremalnie rzadko. Jeśli objawy zniknęły po powrocie do 2×4700 µF przy identycznym montażu, to najprawdopodobniej problemem jest:
  • interakcja bardzo niskiego ESR i większej pojemności 6800 µF z Twoim zasilaczem (rezonans LC/większy prąd udarowy) lub
  • jakość/pochodzenie tych konkretnych 6800 µF (wadliwa partia/podróbki) bądź
  • wzbudzanie się wzmacniacza na wyższych częstotliwościach po zmianie charakterystyki zasilania.

Szczegółowa analiza problemu

• Rezonans LC z transformatorem: indukcyjność rozproszenia transformatora i okablowania wraz z większą C=6800 µF i bardzo niskim ESR tworzą obwód o wyższej dobroci Q. Częstotliwość własna f ≈ 1/(2π√(L·C)) może „wpadać” w okolice 100–200 Hz (rejon tętnień/wyższych harmonicznych basu). Zbyt niski ESR słabo tłumi rezonans, przez co impedancja źródła zasilania lokalnie rośnie, a szyna „dzwoni” – skutkuje to kompresją transjentów i subiektywnie „płaskim” basem mimo większej pojemności.
• Prąd udarowy i kompresja: większa C=6800 µF zwiększa prąd ładowania po włączeniu i przy szczytach sygnału; mostek i trafo mogą pracować bliżej limitów, rośnie spadek na elementach prostownika, a chwilowe napięcie szyny bardziej „przysiada”.
• Wzbudzenia HF: wymiana głównych elektrolitów zmienia impedancję szyn dla MHz–kHz. Jeśli lokalne odsprzęganie przy tranzystorach końcowych (100 nF/folia–ceramika + kilka µF low-ESR blisko końcówki) nie jest optymalne, końcówka może generować oscylacje ponadakustyczne, co „zjada” zapas prądowy – bas słabnie.
• Wadliwa/niepewna partia lub podróbki: pomiar „pojemność/ESR” przy małym prądzie i niskim napięciu bywa mylący. Pod obciążeniem DC na napięciu znamionowym może wyjść wysoka upływność, wzrost ESR przy 100 Hz lub niestabilność. To znak charakterystyczny dla podróbek/źle przechowywanych NOS.

Aktualne informacje i trendy

• Oznaczenie polaryzacji: u Nichicon standardowo pasek na koszulce wskazuje elektrodę ujemną; zawsze warto zweryfikować z kartą katalogową danej serii. Błędne oznaczenia to rzadkość; odwrotne włączenie zwykle kończy się szybkim uszkodzeniem elementu.
• Praktyka serwisowa 2020+: w sprzęcie vintage unika się „ultra-low ESR” w miejscu dużych filtrów, jeśli oryginalna aplikacja była projektowana pod wyższe ESR – zaleca się albo dodać tłumienie szeregowe, albo używać serii „general purpose/audio” o umiarkowanym ESR oraz poprawić lokalne odsprzęganie.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Dlaczego 2×4700 µF działa lepiej: mniejsza C podnosi frez układu LC i/lub zwiększa tłumienie względne (większy ESR starych 4700 µF lub mniejsza Q układu). Z punktu widzenia basu istotna jest niska impedancja szyny w zakresie 20–200 Hz bez „pików” rezonansowych.
• Gdyby polaryzacja była odwrócona: widoczne byłyby oznaki stresu elementu (temperatura, zapach elektrolitu, podniesiony prąd jałowy zasilacza, czasem bezpiecznik/bezpiecznik termiczny transformatora).

Aspekty etyczne i prawne

• Bezpieczeństwo: elektrolity pod napięciem mogą eksplodować przy odwrotnej polaryzacji lub nadmiernym ripple/temperaturze. Zawsze rozładuj kondensatory przed pracą, stosuj bleeder, zachowaj odstępy i klasę napięciową zgodną z normami.
• Zgodność: stosuj elementy ze sprawdzonego łańcucha dostaw; podróbki to ryzyko pożaru/uszkodzeń i brak zgodności z deklarowanymi parametrami.

Praktyczne wskazówki

• Szybkie testy diagnostyczne:
  • Oscyloskop na szynach pod obciążeniem: porównaj ripple/tętnienia i ewentualne „dzwonienie” z 4700 vs 6800 µF przy 50/60 Hz i harmonicznych (100–200 Hz).
  • Pomiar upływności przy napięciu znamionowym: zasilacz laboratoryjny + rezystor ograniczający; po 2–5 min prąd upływu powinien zejść do wartości z datasheet (rzędu mA dla tej pojemności i napięcia). Jeśli rośnie/grzeje się – element odrzucić.
  • Sprawdź wzbudzenia: obejrzyj pasmo do kilku MHz na wyjściu przy obciążeniu i bez sygnału; jeśli widać oscylacje – popraw odsprzęganie lokalne.
• Działania korygujące (jedno z poniższych zwykle rozwiązuje problem):
  • Dodać rezystory tłumiące 0,22–0,47 Ω/5 W szeregowo z każdym 6800 µF (symuluje „zdrowy” ESR i gasi rezonans).
  • Zostawić 2×4700 µF lub użyć 2×5600 µF z serii o umiarkowanym ESR (audio/general purpose), a ultra-low ESR zostawić do przetwornic.
  • Ulepszyć lokalne odsprzęganie końcówki: 100 nF + 1–4,7 µF niskiej impedancji możliwie blisko tranzystorów mocy; sprawdzić Zobel/Boucherot na wyjściu.
  • Sprawdzić mostek prostowniczy (wydajność prądowa, spadek), przewody masy (gwiazda), ewentualnie dodać NTC/soft-start.
• Weryfikacja źródła: kupuj duże elektrolity od autoryzowanych dystrybutorów; sprawdź cechy mechaniczne (nacięcie wenta, korek, czcionka, kody daty).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Bez pomiarów nie rozstrzygniemy jednoznacznie, czy to rezonans/wzbudzenie czy wada kondensatorów. Subiektywna ocena „basu” pokrywa się jednak z typowymi objawami tych zjawisk.
• Sama większa pojemność nie gwarantuje lepszego basu – liczy się przebieg impedancji zasilania w funkcji f oraz stabilność całego układu.

Sugestie dalszych badań

• Symulacja w LTspice: model transformatora z indukcyjnością rozproszenia, mostek, 4700 vs 6800 µF z rzeczywistym ESR/ESL – zobacz odpowiedź impulsową i impedancję.
• Pomiary impedancji szyny (injecja prądu testowego 20–500 Hz) – wykrycie piku rezonansowego.
• Termowizja mostka/kabli masy pod głośnym basem – wykrycie miejsc o podwyższonym spadku.

Krótkie podsumowanie

• Kondensator nie „odwraca” się sam i błędne nadruki są skrajnie rzadkie. Objawy wskazują na rezonans/wzbudzenie z powodu bardzo niskiego ESR i większej C lub na problem jakości/pochodzenia 6800 µF.
• Najprostsze i skuteczne ścieżki: zostać przy 2×4700 µF, zastosować 2×5600 µF o umiarkowanym ESR albo dodać szeregowe 0,22–0,47 Ω do 6800 µF oraz poprawić lokalne odsprzęganie. Jeśli potrzebujesz, mogę rozpisać konkretny plan pomiarów krok po kroku pod Twój model wzmacniacza.