Intel AMD – objawy uszkodzonego procesora, testy CPU, WHEA, brak POST

Pytanie

Po czym rozpoznać uszkodzony procesor

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Najpewniej rozpoznasz uszkodzony procesor po testach krzyżowych: ten sam CPU nie działa w sprawnej płycie głównej, a inny, sprawny CPU działa w Twojej płycie.
• Wskazówki: brak POST (czarny ekran, dioda CPU na płycie świeci ciągle), kody POST „CPU init error/00/D0…”, powtarzalne błędy WHEA/MACHINE_CHECK pod obciążeniem, niedziałający kanał pamięci lub linie PCIe z CPU, bardzo szybkie przegrzewanie mimo poprawnego montażu chłodzenia.

Kluczowe punkty:

• Zawsze najpierw wyklucz zasilacz, RAM, płytę i BIOS.
• Objawy całkowite: brak inicjalizacji CPU/POST.
• Objawy częściowe: niestabilność pod obciążeniem, błędy WHEA, problemy z pamięcią/PCIe/iGPU.
• Potwierdzenie: test krzyżowy CPU ↔ płyta.

Szczegółowa analiza problemu

• Typowe objawy sugerujące uszkodzenie CPU:

  • Brak POST: wentylatory startują, brak obrazu, dioda „CPU” (Debug LED) świeci, kody POST 00/D0/D1 (oznaczenia zależą od producenta UEFI). Buzzer (jeśli jest) często nie wydaje standardowych sygnałów lub zgłasza sekwencję dla CPU.
  • Pętla restartów (boot loop) natychmiast po włączeniu.
  • Niestabilność tylko pod obciążeniem CPU: BSOD (zwł. WHEA_UNCORRECTABLE_ERROR, MACHINE_CHECK_EXCEPTION), zamrożenia, samoczynne restarty podczas testów typu Small FFT (Prime95), Linpack/OCCT.
  • Częściowa funkcjonalność: brak jednego kanału RAM (A/B), znikające urządzenia na liniach PCIe z CPU (pierwszy slot x16, NVMe „CPU‑lane”), problemy z iGPU (artefakty/ brak obrazu) przy sprawnej grafice dedykowanej.
  • Anomalie termiczne: temp. gwałtownie rośnie w sekundy do progu odcięcia przy prawidłowo dociśniętym chłodzeniu i świeżej paście – podejrzenie uszkodzenia struktury/diody pomiarowej (uwaga: najczęściej to zły montaż lub VRM/BIOS).

• Co potrafi perfekcyjnie „udawać” uszkodzony procesor:

  • Nieobsługiwana wersja BIOS/UEFI dla danego modelu CPU (typowe przy nowych generacjach – objawy jak przy martwym CPU).
  • Wygięte piny w gnieździe LGA (Intel/AM5) lub na CPU (PGA/AM4) – skutkują brakiem kanału RAM/PCIe lub całkowitym brakiem POST.
  • Zasilanie EPS 8‑pin/2×8‑pin niepodłączone lub niesprawny zasilacz (PSU), przeciążony/usterka VRM płyty.
  • Pamięć RAM/ustawienia XMP/EXPO niestabilne – WHEA i BSOD wyglądają jak „zły CPU”.

• Najpewniejsza metodyka diagnostyczna (kolejność minimalizuje ryzyko fałszywej diagnozy):

  1. Reset CMOS i „minimalna konfiguracja”: płyta + CPU + 1 kość RAM + zasilacz + iGPU/POST speaker.
  2. Sprawdzenie kompatybilności i aktualizacji BIOS (jeśli płyta ma Flashback – zaktualizuj nawet bez CPU).
  3. Weryfikacja mechaniki: czystość socketu, brak wygiętych pinów, poprawny montaż coolera, nowa pasta.
  4. Zasilanie: podmień PSU na pewny, sprawdź wtyk EPS, wizualnie oceń VRM (brak przypaleń).
  5. RAM: test pojedynczej kości w każdym slocie; MemTest86 (z pendrive).
  6. Jeśli system startuje: testy CPU (Prime95 Small FFT/OCCT/Linpack 15–30 min), monitoring temperatur (HWInfo). Błędy „rounding/hardware failure” wcześnie i konsekwentnie → silna przesłanka. Sprawdź Podgląd zdarzeń → WHEA.
  7. Cross‑test:
     • Podejrzany CPU w innej, znanej dobrej płycie.
     • Znany dobry CPU w Twojej płycie.
       Wnioski: tylko CPU nie działa w dobrej płycie → CPU uszkodzony; tylko Twoja płyta nie działa z żadnym → płyta; oba nie działają tylko razem → niezgodność/BIOS/socket.

• Pomiary serwisowe (dla zaawansowanych):

  • DC‑rezystancja Vcore do GND na dławikach VRM (zasilanie odłączone): twarde zwarcie (≈0 Ω) zwykle oznacza uszkodzenie VRM lub rzadziej samego CPU.
  • Szybki skan termiczny (kamera IR) przy próbie startu: punktowy „hot‑spot” na CPU zaraz po włączeniu i odcięcie → możliwa wewnętrzna usterka.
  • Uwaga: odczyty napięć Vcore najlepiej z HWInfo (telemetria VRM). Pomiary bezpośrednie przy CPU wymagają doświadczenia.

Aktualne informacje i trendy

• Na rynku desktop w ostatnich latach szeroko dyskutowano przypadki niestabilności/degradacji wybranych generacji CPU pod obciążeniem (m.in. wzrost liczby błędów WHEA, błędy TLB/parzystości). Objawy te bywają mylone z uszkodzeniem RAM/VRM, a często łagodzone aktualizacjami BIOS (limity napięć, microcode) i korektą ustawień.
• Platformy DDR5/EXPO/XMP: nadmierne napięcie SoC/IMC i agresywne profile pamięci potrafią sprowokować niestabilność z objawami „jak uszkodzony CPU”; producenci płyt wprowadzili limity napięć w nowszych UEFI.
• Wniosek praktyczny: zawsze uwzględnij aktualizację BIOS i zachowawcze napięcia przed uznaniem CPU za uszkodzony.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Architektura WHEA: to warstwa raportowania błędów sprzętowych w Windows; powtarzalne WHEA pod testami CPU wskazują na problem w torze CPU/IMC/VRM, ale wymagają wykluczenia RAM.
• Kontroler pamięci i PCIe w CPU: częściowe uszkodzenia dają objawy peryferyjne (brak jednego kanału RAM, znikanie dysków NVMe na liniach CPU), mimo że „rdzenie” przechodzą lekkie testy.
• Beep‑kody i Q‑code: znaczenie różni się między AMI/Award/Phoenix i producentami płyt; zawsze sprawdzaj instrukcję swojej płyty.

Aspekty etyczne i prawne

• Gwarancja/RMA: nie rozbieraj IHS (delid), nie „piec” CPU i nie usuwaj oznaczeń – to unieważnia gwarancję.
• ESD i bezpieczeństwo: odłącz 230 V, rozładuj zasilacz (przycisk Power przez 10 s), użyj opaski ESD.
• Dane użytkownika: niestabilność CPU może korumpować dane – wykonaj kopię zapasową po pierwszych symptomach.

Praktyczne wskazówki

• Szybka lista kontrolna:
  • Aktualizacja BIOS (funkcja Flashback jeśli dostępna).
  • Reset CMOS, ustawienia domyślne bez XMP/EXPO/OC.
  • Minimalna konfiguracja i inny zasilacz na próbę.
  • Oględziny socketu/pinów i ponowny montaż chłodzenia + nowa pasta.
  • Test RAM (MemTest86), następnie test CPU (Prime95 Small FFT/OCCT).
  • Jeżeli są WHEA → obniż napięcia/ustaw Auto, wyłącz OC/XMP, sprawdź stabilność.
  • Jeśli nadal źle → cross‑test CPU/płyty.
• Laptopy: CPU bywa wlutowany (BGA), diagnostyka ograniczona; obserwuj: brak POST, pętla restartów, wysokie temp. przy czystym układzie chłodzenia. W praktyce potrzebna płyta dawca/serwis.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Statystycznie CPU psują się rzadziej niż płyty, RAM i zasilacze.
• „Natychmiast do 100°C” zwykle znaczy: brak kontaktu z radiatorem lub zbyt wysoki offset napięcia – niekoniecznie uszkodzony CPU.
• Odczyty temperatur/napieć z czujników mogą być błędne przy starym BIOS.

Sugestie dalszych badań

• Narzędzia: Intel Processor Diagnostic Tool, AMD OCCT/Stress, Prime95, Linpack Xtreme, AIDA64, MemTest86, HWInfo.
• Dokumentacja: instrukcja płyty (tabela Q‑code/beep), lista obsługiwanych CPU i wymagane wersje BIOS.
• Dalsze kroki: jeśli nie masz drugiej płyty/CPU do cross‑testu – oddaj do serwisu z testerem POST i kamerą IR.

Krótkie podsumowanie

• Rozpoznanie uszkodzonego procesora opiera się na wykluczeniu innych przyczyn i testach krzyżowych. Najmocniejsze przesłanki to: brak POST z diodą/kodem CPU, powtarzalne błędy WHEA/BSOD pod obciążeniem przy stabilnym RAM i zasilaniu, niedziałające kanały RAM/PCIe/iGPU sterowane przez CPU. Ostateczne potwierdzenie daje uruchomienie podejrzanego CPU w innej, sprawnej płycie lub uruchomienie sprawnego CPU w Twojej płycie. Jeśli podasz model CPU/płyty i dokładne objawy, przygotuję precyzyjny plan testów.