Windows 10/11 nie uruchamia się, zamiast systemu startuje BIOS – UEFI, Boot Manager, dysk SSD NVMe

Pytanie

Zamiast Windowsa włącza się BIOS

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• Komputer wchodzi do BIOS/UEFI, gdy firmware nie znajduje działającego nośnika rozruchowego albo tryb rozruchu/sterownik kontrolera dysku nie pasuje do sposobu, w jaki Windows został zainstalowany.
• Kluczowe kroki: odłącz zbędne nośniki USB, sprawdź czy dysk jest wykrywany w BIOS, ustaw „Windows Boot Manager” jako pierwszy, zweryfikuj tryb UEFI/CSM i AHCI/RAID/VMD, a w razie potrzeby napraw pliki EFI/BCD z nośnika instalacyjnego Windows.

Szczegółowa analiza problemu

1. Szybkie wykluczenia (najpierw, bez ryzyka)

• Odłącz wszystkie pendrive’y, karty SD, płyty i urządzenia USB (drukarki, adaptery). Pozostaw tylko klawiaturę/mysz i monitor.
• Jeżeli to PC, na próbę odłącz klawiaturę (zwarcie klawisza F2/F10/Del potrafi wymuszać wejście do BIOS).
• Wejdź do „Boot Menu” (zwykle F11/F12) i zobacz, czy jest pozycja „Windows Boot Manager (nazwa_dysku)”. Jeśli jest – uruchom z niej. Jeśli system startuje, ustaw ją na stałe jako Boot Option #1.

2. Czy BIOS widzi dysk systemowy?

• W zakładce Main/Information/Storage sprawdź, czy dysk (SSD/HDD/NVMe) jest wykryty z nazwą modelu.
  • Dysk widoczny: problem najpewniej w konfiguracji rozruchu (punkt 3–4) lub uszkodzonych plikach startowych (punkt 5).
  • Dysk niewidoczny: przejdź do punktu 6 (warstwa sprzętowa).

3. Tryb rozruchu i priorytet

• UEFI vs Legacy (CSM):
  • Windows 10/11 jest standardowo instalowany w trybie UEFI na dysku z partycjami GPT.
  • Jeśli masz instalację UEFI, w Boot Priority pierwsza ma być pozycja „Windows Boot Manager”. Jeśli znikła – EFI/BCD mogły się uszkodzić (patrz punkt 5).
  • Jeśli system był instalowany legacy/MBR, włącz CSM/Legacy i ustaw fizyczny dysk jako pierwszy.
• Secure Boot:
  • Domyślnie włączony przy instalacjach UEFI. Jeżeli wykonywałeś nietypowe modyfikacje, testowo wyłącz i sprawdź rozruch (docelowo warto przywrócić do włączonego).

4. Tryb kontrolera dysku (krytyczne w nowszych laptopach/desktopach)

• AHCI vs RAID/Intel RST/VMD (oraz AMD RAID):
  • Jeżeli Windows był instalowany przy włączonym RAID/VMD, a BIOS przestawił się na AHCI (lub odwrotnie), rozruch się nie powiedzie, a nawet dysk NVMe może „zniknąć” z listy rozruchowej.
  • Przywróć dokładnie ten tryb, w jakim wykonywana była instalacja (najczęściej: dla OEM laptopów Intel 11. gen.+ bywa domyślnie VMD/RAID; dla samodzielnych PC – AHCI).
  • Po zmianie trybu zapisz (F10) i sprawdź. Uwaga: samowolne przełączanie trybów może wywołać żądanie klucza BitLocker lub BSOD. Jeśli zobaczysz ekran odzyskiwania BitLocker – wróć do poprzedniego ustawienia.

5. Naprawa plików rozruchowych (gdy dysk widać, ale „Windows Boot Manager” brak albo uruchomienie z niego kończy się powrotem do BIOS)

• Przygotuj nośnik instalacyjny Windows 10/11, uruchom z USB, wybierz „Napraw komputer” → Rozwiązywanie problemów → Wiersz polecenia.
• Dla UEFI/GPT (typowe dziś):
  • diskpart → list vol i zidentyfikuj:
    • partycję EFI (mała, ~100–300 MB, FAT32),
    • literę partycji z Windows (tam, gdzie katalog Windows).
  • Przypisz literę do EFI (np. S:), zamknij diskpart.
  • bcdboot X:\Windows /l pl-PL /s S: /f UEFI
  • Jeśli „Access is denied” przy /fixboot – użycie bcdboot zwykle wystarcza, bez bootrec.
• Dla Legacy/MBR (rzadsze w Win10/11):
  • bootrec /fixmbr
  • bootrec /fixboot
  • bootrec /rebuildbcd
• Po naprawie uruchom ponownie, sprawdź czy „Windows Boot Manager” wrócił na listę.

6. Warstwa sprzętowa (gdy dysk nie jest wykrywany albo wykrywa się niestabilnie)

• PC:
  • Odłącz zasilanie, sprawdź kable SATA (sygnałowy i zasilający), przełóż do innego portu SATA, wymień kabel.
  • Dla M.2 NVMe: wyjmij dysk, oczyść styki, zamontuj ponownie, upewnij się, że śruba dociska moduł prosto. Przetestuj w innym slocie M.2 jeśli jest.
• Laptop:
  • Przy wstrząsie/uderzeniu dysk mógł się wysunąć. Jeżeli to bezpieczne i nie narusza gwarancji – dociśnij złącze SATA/M.2 lub skorzystaj z serwisu.
• Jeśli dysk bywa widoczny „raz jest, raz nie ma” – to sygnał zużycia/usterki. Warto wykonać kopię danych po pierwszym udanym starcie.

7. Reset ustawień i bateria CMOS

• Jeżeli data/godzina w BIOS resetują się po odłączeniu zasilania – wymień baterię CR2032 (PC) i ponownie ustaw Boot Order/tryby.
• Możesz także załadować „Load Optimized Defaults”, a następnie ponownie poprawnie ustawić tryb UEFI/CSM oraz kontroler AHCI/RAID/VMD.

8. Dodatkowe czynniki

• Fast Boot: wyłącz na czas diagnostyki – utrudnia inicjalizację niektórych urządzeń.
• PXE/Network Boot: ustaw na końcu kolejki lub wyłącz, by uniknąć „Checking media presence”.
• „Wait for F1 if error”: jeżeli płyta zgłasza błąd wentylatora/CPU/klawiatury, może zatrzymywać start – usuń przyczynę lub wyłącz pauzę, ale tylko po usunięciu usterki.

Aktualne informacje i trendy

• Współczesne instalacje Windows 11 (2021–2026) standardowo: UEFI + GPT + Secure Boot + TPM. Brak „Windows Boot Manager” zwykle oznacza uszkodzony wpis BCD/partycję EFI lub zmianę trybów w BIOS.
• Laptopy/PC z procesorami Intel 11./12./13./14. gen. często używają trybu RAID/VMD domyślnie; zmiana na AHCI bez przygotowania powoduje brak rozruchu. Warto odtworzyć pierwotny tryb.
• SSD NVMe w gnieździe M.2 częściej niż SATA ulegają „poluzowaniu” po wstrząsie – objawem bywa znikanie z listy urządzeń.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Boot Manager (EFI) to mały program na partycji EFI (FAT32) wskazujący na loader Windows (winload.efi). Jego brak/uszkodzenie powoduje brak pozycji „Windows Boot Manager”.
• Zmiana kontrolera z RAID/VMD na AHCI zmienia ścieżkę sterownika magazynu. System bez odpowiedniego drivera nie potrafi wystartować.
• Bateria CMOS podtrzymuje NVRAM/RTC – jej rozładowanie resetuje kolejność i tryby rozruchu.

Aspekty etyczne i prawne

• Uważaj na dane: działania typu diskpart/naprawa BCD wykonuj ostrożnie, aby nie nadpisać nieodpowiedniego dysku/partycji.
• W środowisku firmowym zmiana Secure Boot/TPM/BitLocker może naruszać polityki IT i szyfrowanie – skonsultuj się z administratorem.

Praktyczne wskazówki

• Rób zdjęcia ekranów BIOS przed zmianami – łatwiej wrócić do poprzednich ustawień.
• Jedna zmiana naraz → zapis → test. To skraca diagnostykę.
• Jeśli zobaczysz żądanie klucza BitLocker po zmianie trybu – wróć do poprzednich ustawień i najpierw zabezpiecz klucz odzyskiwania.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Gdy dysk nie jest wykrywany w żadnym porcie/innym komputerze – możliwe uszkodzenie nośnika (konieczna wymiana).
• Uszkodzenie firmware płyty głównej zdarza się rzadko; aktualizację BIOS/UEFI wykonuj tylko, gdy to uzasadnione i po zabezpieczeniu zasilania.

Sugestie dalszych badań

• Dokumentacja płyty/laptopa: nazewnictwo opcji (UEFI/CSM, VMD/RAID/AHCI) bywa specyficzne dla producenta.
• Materiały Microsoft nt. naprawy rozruchu (etapy: PreBoot, Boot Manager, OS Loader) – pomocne przy zaawansowanej diagnostyce.

Krótkie podsumowanie

• Najpierw odłącz nośniki USB i sprawdź, czy dysk jest widoczny w BIOS.
• Ustaw właściwy tryb UEFI/CSM oraz kontroler (AHCI vs RAID/VMD) zgodnie z tym, jak Windows był instalowany; „Windows Boot Manager” powinien być pierwszy.
• Jeśli wpis rozruchowy zniknął, odbuduj go z nośnika instalacyjnego: dla UEFI użyj bcdboot X:\Windows /s S: /f UEFI.
• Gdy dysk nie jest wykrywany – skontroluj okablowanie/gniado M.2 lub nośnik.

Jeśli chcesz, podaj:

• model płyty/laptopa,
• czy dysk jest widoczny w BIOS (pełna nazwa),
• tryb rozruchu (UEFI/Legacy) i tryb kontrolera (AHCI/RAID/VMD),
• czy ostatnio była aktualizacja BIOS/Windows albo reset ustawień,
  a doprecyzuję kroki pod Twój sprzęt.