Windows 10/11: Rozszerz wolumin nieaktywne – NTFS, MBR, BitLocker, partycje Recovery

Pytanie

Rozszerzenie woluminu nieaktywne

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• „Rozszerz wolumin” jest nieaktywne, gdy Windows nie widzi bezpośrednio po prawej stronie danej partycji ciągłego, nieprzydzielonego miejsca w tym samym typie kontenera (podstawowa/logicza) i na tym samym dysku.
• Najczęstsze przyczyny: brak przyległej przestrzeni, nieobsługiwany system plików (np. FAT32), ograniczenia MBR (>2 TB), partycja odzyskiwania/OEM między woluminami, zaszyfrowany wolumin (BitLocker nie jest zawieszony), różne typy partycji (podstawowa vs logiczna), dysk dynamiczny.
• Rozwiązania: zapewnić przyległe „Nieprzydzielone” po prawej (usunięcie/przesunięcie partycji pośredniej lub narzędzia zewnętrzne), konwersja FAT32→NTFS, zawieszenie BitLocker, ewentualna konwersja MBR→GPT, użycie DISKPART, a w razie potrzeby menedżerów partycji firm trzecich.

Szczegółowa analiza problemu

• Warunek konieczny (Disk Management): wolumin można rozszerzyć tylko do przyległej przestrzeni „Nieprzydzielone” (po prawej w układzie sektorów). GUI Windows nie „przeskakuje” nad inną partycją i nie potrafi przesuwać partycji.
• Typy partycji:
  • Dysk podstawowy (MBR/GPT): rozszerzysz partycję podstawową tylko o „Nieprzydzielone” bezpośrednio obok. Partycję logiczną rozszerzysz jedynie wewnątrz tej samej partycji rozszerzonej (jako „Wolne miejsce”, nie „Nieprzydzielone”).
  • Dysk dynamiczny: prościej bywa, ale często nie jest to stan docelowy; nie zalecam przejścia na dynamiczny tylko po to, by powiększyć C:.
• System plików: wbudowane „Rozszerz wolumin” obsługuje NTFS (i ReFS w odpowiednich edycjach), nie obsługuje FAT32/exFAT.
• Limity MBR: przy dyskach >2 TB przestrzeń powyżej ~2,2 TB jest niewidoczna dla MBR; wymagana konwersja do GPT.
• Małe partycje OEM/Recovery: często 100–1000 MB „po drodze” między C: a wolnym miejscem blokują rozszerzenie.
• Szyfrowanie: BitLocker zwykle wymaga zawieszenia ochrony (suspend) na danym woluminie przed zmianą rozmiaru.
• Typowe „pułapki”:
  • „Zmniejszyłem D: i mam wolne miejsce, ale nie mogę powiększyć C:” – bo wolne utworzyło się po prawej stronie D:, nie obok C:. Trzeba przesunąć D: w prawo lub je usunąć/odtworzyć.
  • „Nie mogę powiększyć D:, choć zwolniłem miejsce redukując C:” – wolne jest obok C:, a D: jest dalej; trzeba przesunąć C: lub użyć narzędzia, które potrafi przenieść partycję.

Aktualne informacje i trendy

• W Windows 10/11 zasada przylegania nie uległa zmianie – wbudowane Zarządzanie dyskami nie przesuwa partycji.
• Stabilnie działającym podejściem bez reinstalacji jest użycie zewnętrznych menedżerów partycji (GParted Live, AOMEI, MiniTool, EaseUS) do operacji „Move/Resize”, które fizycznie przesuwają dane i tworzą przyległe „Nieprzydzielone”.
• Konwersja MBR→GPT bez utraty danych jest wspierana przez MBR2GPT (Windows 10/11), najlepiej z poziomu WinRE.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Sprawdzenie układu: uruchom diskmgmt.msc i zobacz kolejność bloków od lewej do prawej (C | Recovery | Nieprzydzielone | D itd.). Liczy się kolejność logiczna na dysku, nie litery.
• NTFS: jeśli masz FAT32, konwersja in-place:
  • cmd (Administrator): convert X: /fs:ntfs (X – litera woluminu). Backup zalecany.
• BitLocker:
  • Zawieszenie ochrony: manage-bde -protectors -disable C: (po operacji: manage-bde -protectors -enable C:).
• MBR→GPT (systemowy dysk):
  • cmd (Admin): mbr2gpt /validate /allowFullOS, a następnie mbr2gpt /convert /allowFullOS (zalecane w WinRE). Wymaga wystarczającej przestrzeni na partycję EFI.
• DISKPART – gdy przyległe miejsce już jest:
  • diskpart
  • list vol
  • select vol N
  • extend [size=MB] (size opcjonalnie; bez parametru zużyje całe przyległe)
• Recovery/WinRE (zaawansowane):
  • reagentc /info – sprawdź status.
  • reagentc /disable – wyłącz, usuń (ostrożnie) partycję odzyskiwania, rozszerz docelowy wolumin, potem reagentc /enable, aby WinRE się odtworzyło (system może założyć nową partycję o zalecanym rozmiarze).

Aspekty etyczne i prawne

• Operacje na partycjach niosą ryzyko utraty danych. Wymagany backup przed działaniem.
• Usunięcie partycji OEM/Recovery może naruszyć możliwość użycia fabrycznego obrazu odzyskiwania producenta; może to wpływać na wsparcie serwisowe.
• Szyfrowanie (BitLocker) – przestrzegaj polityk bezpieczeństwa organizacji; nie eksportuj kluczy poza bezpieczne repozytoria.

Praktyczne wskazówki

• Najczęstszy scenariusz „C obok D, chcę powiększyć C” – trzy bezpieczne ścieżki:
  1. Backup D → Usuń D → Rozszerz C → Utwórz D mniejsze → Przywróć dane.
  2. Narzędzie zewnętrzne „Move/Resize”: przesuń D w prawo, aby „Nieprzydzielone” przylgnęło do C → Rozszerz C.
  3. Jeśli między C a D jest Recovery: tymczasowo wyłącz WinRE i usuń tę partycję (zaawansowane), rozszerz C, włącz WinRE (system może utworzyć nową Recovery).
• Dla „chcę powiększyć D po zmniejszeniu C”: przesuń „Nieprzydzielone” za pomocą narzędzia, aby było bezpośrednio po lewej D, albo usuń/przesuń partycję pośrednią.
• SSD: pojedyncza operacja „Move/Resize” jest bezpieczna, ale unikaj wielokrotnych, zbędnych przemieszczeń. Sprawdź wyrównanie do 1 MiB (większość narzędzi dba o to automatycznie).
• Po operacjach: uruchom chkdsk /scan X:, zweryfikuj SMART (CrystalDiskInfo) i wykonaj pełny restart.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Konwersja FAT32→NTFS bywa jednorazowa (brak łatwego powrotu). Zrób kopię.
• Konwersja MBR→GPT wymaga zgodnego firmware (UEFI) i poprawnego wpisu rozruchowego.
• Dyski dynamiczne: powrót do podstawowego zwykle wymaga pełnej migracji danych lub narzędzi zewnętrznych.

Sugestie dalszych badań

• Dokumentacja Microsoft: Disk Management, DISKPART, MBR2GPT, BitLocker (manage-bde), WinRE (reagentc).
• Praktyka z GParted Live lub innym bootowalnym menedżerem do bezpiecznego „Move/Resize”.
• W środowiskach korporacyjnych – procedury rozszerzania z użyciem VSS i narzędzi do obrazowania (np. MDT/SCCM).

Krótkie podsumowanie

• Opcja „Rozszerz wolumin” jest wyszarzona, gdy brak bezpośrednio przyległego „Nieprzydzielonego” po prawej lub występują ograniczenia (system plików, typ partycji, MBR, szyfrowanie).
• Rozwiązuj problem, zapewniając przyległość (przesunięcie/usunięcie partycji pośredniej lub użycie menedżera partycji), ewentualnie konwertując FAT32→NTFS lub MBR→GPT i zawieszając BitLocker.
• Zawsze wykonaj pełny backup i działaj ostrożnie.

Jeśli chcesz, prześlij zrzut ekranu z Zarządzania dyskami (układ od lewej do prawej) oraz:

• Wersję Windows (10/11), typ dysku (SSD/HDD), styl partycji (MBR/GPT), czy jest BitLocker.
  Na tej podstawie podam precyzyjne kroki „krok po kroku” dla Twojego układu.