Windows 10 nie uruchamia się – pojawia się EFI Shell zamiast systemu, naprawa bootowania UEFI

Pytanie

Windows 10 nie uruchamia się zamiast systemu EFI Shell

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• EFI Shell pojawia się, bo UEFI nie znajduje/nie potrafi uruchomić Windows Boot Managera (wpis/NVRAM), albo uszkodzone są pliki rozruchowe na partycji EFI (ESP).
• Najszybsza ścieżka: w UEFI ustaw Windows Boot Manager jako pierwszy. Jeśli go nie ma, odbuduj pliki rozruchowe poleceniem bcdboot w środowisku odzyskiwania (WinRE). Alternatywnie, z poziomu EFI Shell dodaj wpis rozruchowy komendą bcfg.

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie – Szczegółowa analiza problemu

• Główne przyczyny:
  • Zmiana/wyczyszczenie NVRAM (np. po aktualizacji BIOS, resecie CMOS): znika wpis Windows Boot Manager.
  • Uszkodzona lub brakująca ESP (FAT32 ~100–500 MB) albo uszkodzony BCD.
  • Zła kolejność rozruchu (na pierwszym miejscu „UEFI: Built‑in EFI Shell”, PXE itp.).
  • Sprzęt/konfiguracja: dysk niewidoczny w UEFI (błąd NVMe/SATA/RAID, konflikt linii M.2), drugi dysk z „konkurencyjną” ESP.
• Logika UEFI:
  • Firmware przegląda listę wpisów BootOrder w NVRAM. Jeśli brak poprawnego wpisu lub pliku \EFI\Microsoft\Boot\bootmgfw.efi na ESP, przechodzi do powłoki EFI Shell lub Boot Menu.
• Zalecany porządek działań (od najmniej inwazyjnych):
  1. W EFI Shell wpisz exit → wejdź do ustawień UEFI.
  2. Sprawdź, czy dysk systemowy jest wykryty i tryb rozruchu to UEFI (CSM/Legacy wyłączony, przynajmniej na czas testu). Ustaw Windows Boot Manager jako Boot Option #1. Jeśli go nie ma – przejdź dalej.
  3. Odbudowa rozruchu w WinRE:
     • Uruchom z pendrive’a instalacyjnego Windows 10 → Napraw komputer → Rozwiązywanie problemów → Wiersz polecenia.
     • Zidentyfikuj ESP i partycję Windows:
       • diskpart → list disk → select disk 0 → list vol (szukaj małej FAT32 = ESP; duża NTFS = Windows).
       • select vol → assign letter=S → exit.
       • Ustal literę partycji z Windows (sprawdź: dir C:\Windows, jeśli brak – spróbuj D:, E: ...).
     • Odbuduj pliki rozruchowe i wpis UEFI:
       • bcdboot D:\Windows /l pl-PL /s S: /f UEFI
       • Jeśli pojawi się „Access is denied” przy bootrec /fixboot, najczęściej wystarczy sam bcdboot; gdy ESP jest uszkodzona: format S: /FS:FAT32 (ostrożnie – kasuje zawartość), potem bcdboot ponownie.
     • Zrestartuj, odłącz pendrive, sprawdź rozruch.
  4. Jeżeli nie masz nośnika lub chcesz naprawić z poziomu EFI Shell:
     • map -r (odśwież mapę) → zidentyfikuj FS0:, FS1:… zawierające \EFI\Microsoft\Boot\bootmgfw.efi.
     • Ręczny start testowy: fs0: → cd \EFI\Microsoft\Boot → bootmgfw.efi
     • Trwały wpis w NVRAM:
       • bcfg boot dump (podgląd)
       • bcfg boot add 0 fs0:\EFI\Microsoft\Boot\bootmgfw.efi "Windows Boot Manager"
       • bcfg boot dump (sprawdź) → reset
     • Ścieżka awaryjna (fallback zgodna z UEFI):
       • jeśli brak \EFI\Boot\bootx64.efi na ESP: utwórz i skopiuj
         • mkdir \EFI\Boot
         • cp \EFI\Microsoft\Boot\bootmgfw.efi \EFI\Boot\bootx64.efi
       • Po restarcie wiele firmware’ów uruchomi fallback automatycznie.
  5. Gdy są dwa dyski z dwiema ESP: odłącz tymczasowo dysk niesystemowy lub w diskpart usuń atrybuty/ESP z niesystemowego (zaawansowane), a następnie odbuduj wpis bcdboot, aby wskazywał właściwą ESP.
  6. Sprzęt/UEFI:
     • Jeśli w UEFI nie widać dysku: sprawdź okablowanie SATA/zasilanie, slot M.2 (konflikt z portami SATA), tryb kontrolera (AHCI vs RAID), aktualizację firmware’u SSD/UEFI. Przy RAID/Intel RST wymagany właściwy sterownik; przy zmianie trybu może wystąpić INACCESSIBLE_BOOT_DEVICE.

Aktualne informacje i trendy

• Najczęściej zgłaszane scenariusze to: zniknięcie wpisu „Windows Boot Manager” po aktualizacji BIOS lub reset CMOS; problemy z NVMe/M.2 przy współdzielonych liniach PCIe/SATA; pojawienie się EFI Shell po modyfikacjach partycji. Trwałą i „czystą” naprawę zapewnia bcdboot z prawidłowo zamontowaną ESP oraz (opcjonalnie) utworzenie fallback \EFI\Boot\bootx64.efi.
• Unikaj posiadania wielu ESP w jednym systemie – to częsta przyczyna niejednoznaczności rozruchu.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Czym jest ESP: mała partycja FAT32 z katalogami \EFI\\…; Windows używa \EFI\Microsoft\Boot\bootmgfw.efi (menedżer rozruchu) i BCD (konfiguracja).
• Różnica poleceń:
  • bcdboot: tworzy/kopiuje pliki rozruchowe na ESP i dodaje wpis do NVRAM.
  • bootrec /fixboot: zapisuje sektor rozruchowy – istotne głównie w MBR/Legacy; w czystym UEFI zwykle zbędne.
  • bcfg (EFI Shell): bezpośrednia edycja listy BootOrder w NVRAM.
• Przy „Access is denied” dla /fixboot w WinRE Windows 10: to znany przypadek – użyj bcdboot i/lub sformatuj ESP (po kopii zapasowej katalogu \EFI, jeśli istnieje).

Aspekty etyczne i prawne

• BitLocker/pełne szyfrowanie: odbudowa rozruchu może wymagać klucza odzyskiwania. Upewnij się, że go posiadasz przed zmianami.
• Gwarancja/sprzęt: otwieranie obudowy w laptopach może naruszyć warunki gwarancji – sprawdź politykę producenta.

Praktyczne wskazówki

• Minimalna ingerencja: najpierw ustaw „Windows Boot Manager” w kolejności startu lub dodaj wpis bcfg w EFI Shell.
• Najskuteczniejsza naprawa software: bcdboot D:\Windows /l pl-PL /s S: /f UEFI po poprawnym zamontowaniu ESP.
• Kontrola po naprawie: w UEFI sprawdź, czy „Windows Boot Manager” wskoczył na listę; w Windows wykonaj chkdsk systemowej partycji, sprawdź SMART dysku (CrystalDiskInfo/HWiNFO).
• Jeśli masz kontroler RAID/Optane: nie zmieniaj trybu na AHCI „na chybił trafił” – najpierw ustal, w czym był instalowany system.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Jeśli dysk nie pojawia się w UEFI ani w diskpart WinRE – to problem sprzętowy (nośnik, gniazdo, płyta główna).
• Przy laptopach niektórzy producenci ukrywają część opcji rozruchu; wówczas użyj WinRE + bcdboot lub serwisowego „Boot Menu” (F12/F9/Esc – zależnie od modelu).

Sugestie dalszych badań

• Sprawdź dzienniki SMART i ewentualne relokacje/błędy (ostrzega przed pogarszającym się nośnikiem).
• Zweryfikuj, czy płyta główna nie wymusza konkretnych kombinacji portów przy użyciu M.2 (dokumentacja modelu).
• Rozważ aktualizację firmware’u SSD/UEFI po stabilizacji systemu.

Krótkie podsumowanie

• EFI Shell zamiast Windows = brak działającego wpisu lub plików rozruchowych na ESP.
• Najpierw ustaw „Windows Boot Manager” jako pierwszy; jeśli go brak – w WinRE: przypisz literę do ESP i użyj bcdboot D:\Windows /s S: /f UEFI.
• Alternatywnie w EFI Shell dodaj wpis: bcfg boot add 0 fsX:\EFI\Microsoft\Boot\bootmgfw.efi "Windows Boot Manager" lub utwórz fallback \EFI\Boot\bootx64.efi.
• Jeśli dysk nie jest wykryty – diagnoza sprzętu (połączenia, slot M.2, tryb kontrolera, nośnik).

Jeżeli podasz: model płyty/laptopa, typ dysku (SATA/NVMe), co zmieniło się tuż przed usterką oraz wyniki map -r z EFI Shell (FS0:/FS1: i zawartość \EFI\Microsoft\Boot), przygotuję precyzyjny zestaw komend pod Twoją konfigurację.