Windows 11 – wolna praca symulatora Jagoda/DSM-51, optymalizacja działania

Pytanie

W Windows 11 programy w symulatorze Jagoda działa bardzo wolno. Co zrobić aby usunąć ten błąd.

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• To nie „błąd Windows”, tylko typowa niezgodność bardzo starej aplikacji (Jagoda/DSM‑51) z mechanizmami Windows 11 (DPI, DWM, timery, wielordzeniowość, funkcje bezpieczeństwa).
• Najczęściej pomaga kombinacja: tryb zgodności (XP/7) + wyłączenie optymalizacji pełnoekranowych + 16‑bitowy kolor + nadpisanie skalowania DPI (Aplikacja) + uruchamianie jako administrator + przypięcie procesu do 1 rdzenia CPU + plan zasilania „Wysoka wydajność”.
• Jeżeli to nie wystarczy, najpewniejszym i stabilnym rozwiązaniem jest uruchomienie Jagody w maszynie wirtualnej z Windows XP/7 (32‑bit).

Kluczowe punkty:

• Ustawienia zgodności i DPI, 16‑bit kolor.
• Affinity = 1 rdzeń i wysoki priorytet procesu.
• Wyłączenie Hyper‑V/VBS i dodanie wykluczenia w Defenderze (ostrożnie).
• Per‑aplikacyjny „High performance” dla grafiki.
• VM z XP/7 jako rozwiązanie docelowe, gdy liczy się pełna zgodność czasowa.

Szczegółowa analiza problemu

• Timery i wielordzeniowość: Stare programy dydaktyczne (8051) często opierają „czas” na pętlach programowych lub na multimediowych timerach o niskiej rozdzielczości. Na nowoczesnym schedulerze (wielordzeniowość, e‑core/p‑core, oszczędzanie energii) powoduje to „klatkowanie” i niestabilny takt symulacji. Przypięcie procesu do jednego rdzenia i wyłączenie agresywnych oszczędności energii stabilizuje czasy.
• Grafika i DWM/DPI: Jagoda renderuje przez klasyczne GDI. W Windows 11 dochodzi kompozycja DWM oraz skalowanie DPI, co potrafi spowolnić rysowanie. Wyłączenie optymalizacji pełnoekranowych, nadpisanie DPI na „Aplikacja” i przełączenie na 16‑bitowy kolor często usuwa lagi GUI.
• Funkcje bezpieczeństwa (VBS/HVCI/Hyper‑V): Włączona wirtualizacja bezpieczeństwa i sterowniki HVCI potrafią zwiększyć narzut, szczególnie w aplikacjach intensywnie korzystających z GDI/operacji systemowych. Wyłączenie bywa skuteczne, ale zmniejsza poziom ochrony.
• Antywirus/skanowanie I/O: Ciągłe skanowanie plików projektu i binariów potrafi dławić stare IDE. Wykluczenie folderu aplikacji rozwiązuje wąskie gardła dyskowe.

Aktualne informacje i trendy

• Windows 11 (2021–2026) domyślnie kładzie nacisk na bezpieczeństwo (VBS/HVCI) i energooszczędność (dynamiczne stany CPU, scheduler na heterogenicznych rdzeniach). To sprzyja regresjom w starszych, jednowątkowych aplikacjach GDI.
• W praktyce edukacyjnej coraz częściej stosuje się alternatywne symulatory 8051 (EdSim51, MCU 8051 IDE) albo VM z legacy Windows do zajęć laboratoryjnych.
• Dla krytycznej zgodności czasowej w symulatorach mikrokontrolerów nadal rekomenduje się środowiska wirtualne lub dedykowane obrazy systemów.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• „Reduced color mode” 16‑bit ogranicza konwersje kolorów i niektóre ścieżki DWM.
• „High DPI scaling override → Aplikacja” wymusza, by to program sam zarządzał skalowaniem, unikając kosztownego przeskalowywania przez DWM.
• Affinity do 1 rdzenia eliminuje migrację wątku między rdzeniami i fluktuacje taktowania, stabilizując pętle czasowe.

Aspekty etyczne i prawne

• Wyłączanie VBS/HVCI/Hyper‑V obniża bezpieczeństwo systemu; stosuj tylko, jeśli to konieczne i świadomie.
• Maszyna wirtualna z Windows XP/7 wymaga legalnej licencji tych systemów.
• Dodając wykluczenia w Defenderze, ogranicz je do konkretnego folderu aplikacji.

Praktyczne wskazówki

1. Ustawienia zgodności (najpierw to):

• PPM na jagoda.exe → Właściwości → Zgodność:
  • Uruchom w trybie zgodności: Windows XP (SP3) lub Windows 7.
  • Wyłącz optymalizacje pełnoekranowe.
  • Zmień ustawienia wysokiego DPI → Zastąp zachowanie skalowania przy wysokim DPI: Aplikacja.
  • Tryb zredukowanych kolorów: 16‑bit (65536 kolorów).
  • Uruchamiaj jako administrator.

2. Koligacja CPU i priorytet:

• Uruchom Jagodę → Menedżer zadań → Szczegóły → PPM na proces → Ustaw koligację → zaznacz tylko „Procesor 0”.
• Ustaw priorytet na „Wysoki”.
• Trwały skrót (przykład .cmd):
  • start "" /affinity 1 /high "C:\Sciezka\Do\Jagoda\jagoda.exe"

3. Plan zasilania i grafika:

• Ustaw plan „Wysoka wydajność”:
  • powercfg /S SCHEME_MIN
• Ustaw per‑aplikacyjną preferencję GPU:
  • Ustawienia → System → Ekran → Grafika → Przeglądaj (wskaż jagoda.exe) → Opcje → „Wysoka wydajność”.

4. Antywirus:

• Zabezpieczenia Windows → Ochrona przed wirusami → Wykluczenia → Dodaj folder instalacyjny Jagody.

5. Hyper‑V/VBS (opcjonalne, ostrożnie):

• Funkcje systemu Windows: odznacz Hyper‑V, Platforma maszyny wirtualnej.
• Ustawienia → Prywatność i zabezpieczenia → Zabezpieczenia urządzenia → Izolacja rdzenia → wyłącz „Integralność pamięci”.
• Restart po zmianach.

6. Sterowniki i skala DPI:

• Zaktualizuj sterowniki GPU.
• Na czas pracy z Jagodą ustaw globalne skalowanie Windows na 100% lub zostaw, ale wymuś „Aplikacja” w krokach z pkt 1.

7. Rozwiązanie docelowe (jeśli nadal wolno):

• VM w VirtualBox/VMware Player z Windows XP/7 (32‑bit):
  • Zainstaluj dodatek gościa, ustaw 1024×768, 16‑bit kolor, 1 rdzeń CPU.
  • Zainstaluj Jagodę wewnątrz VM.
  • To daje najwierniejsze czasy i brak konfliktów z DWM/DPI.

8. Alternatywy do zajęć/ćwiczeń:

• EdSim51 (Java) lub MCU 8051 IDE + SDCC – nowsze, lekkie i działają płynnie w Windows 11.

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Nie wszystkie komputery pozwalają na pełne wyłączenie VBS/HVCI (polityki firmowe).
• Ustawienie affinity resetuje się przy każdym uruchomieniu, jeśli nie używasz skrótu/partii.
• Nie zalecam „tunerów systemu” ani narzędzi zmieniających rozdzielczość timera – mogą pogorszyć stabilność.

Sugestie dalszych badań

• Jeśli problem utrzyma się, proszę o: wersję Jagody, kompilację Windows 11 (Ustawienia → System → Informacje), CPU/GPU, rozdzielczość i skalowanie, czy zwalnia GUI czy sama symulacja.
• Warto przetestować: ten sam projekt na VM vs. natywnie (czas kroków/uruchomienia) – wskaże, czy główną barierą jest grafika czy timing.

Krótkie podsumowanie

• Zacznij od pełnego profilu zgodności (XP/7, 16‑bit kolor, DPI=Aplikacja, bez optymalizacji pełnoekranowych, admin).
• Ustabilizuj czas: 1 rdzeń (affinity) + wysoki priorytet + plan „Wysoka wydajność” + grafika „High performance”.
• Wyklucz folder w Defenderze; opcjonalnie wyłącz Hyper‑V/VBS, świadomie.
• Najbardziej niezawodne: uruchomić Jagodę w VM z XP/7.
  Daj znać, co już próbowałeś i na którym etapie pojawia się największe spowolnienie – dobierzemy precyzyjny zestaw ustawień.