Za duży obraz w telewizorze Samsung, LG, Sony po podłączeniu laptopa HDMI – overscan, skalowanie, ustawienia

Pytanie

Za duży obraz w telewizorze po podłączeniu laptopa

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• To klasyczny overscan lub błędne skalowanie.
• Rozwiązanie w 90% przypadków: na TV włącz tryb bez skalowania (np. Just Scan/Screen Fit/Full Pixel/1:1/Dot by Dot/PC), a w laptopie ustaw natywną rozdzielczość TV i skalowanie 100%.
• Jeśli TV nie pozwala wyłączyć overscanu, skoryguj obraz w panelu sterownika GPU (Intel/NVIDIA/AMD – opcje underscan/overscan/HDMI scaling).

Szczegółowa analiza problemu

• Zjawisko: telewizor przycina krawędzie lub rozciąga obraz, bo zakłada, że sygnał to „telewizyjny” (historyczny overscan), a nie „komputerowy” z pikselowym mapowaniem 1:1. Przy komputerze chcemy, by 1 piksel karty = 1 piksel matrycy.
• Kolejność działań (od najlepszych jakościowo):
  1. Ustawienia TV (wyłączyć overscan, wymusić mapowanie 1:1).
  2. Ustawienia systemu i rozdzielczości (dopasować do natywnej matrycy).
  3. Skalowanie po stronie GPU (obejście, minimalnie pogarsza ostrość).
• Strona TV – co ustawić:
  • Szukaj w menu Obraz/Proporcje/Picture Size/Aspect:
    • Samsung: „Dopasuj do ekranu”/„Screen Fit”/„Just Scan” (czasem w Zaawansowane → „UHD Color/HDMI UHD Color” włączyć dla 4K).
    • LG: „Just Scan”/„Oryginalny” (bywa tylko w trybie „PC”/„Gra”).
    • Sony: „Wszystkie piksele”/„Full Pixel” lub Display Area = Full, czasem Input Signal Plus/Enhanced format dla 4K.
    • Panasonic/Philips/Sharp/TCL: „Overscan” — wyłączyć; „Dot by Dot”, „Unscaled”, „PC Mode”.
  • Zmień etykietę wejścia HDMI na „PC/Computer”. W wielu modelach to automatycznie wyłącza overscan i upiększacze obrazu.
  • Unikaj trybów: Zoom, Panoramiczny, 16:9 (niektóre TV wciąż wtedy tną brzegi).
• Strona systemu – Windows 10/11:
  • Ustawienia ekranu → wybierz TV → Rozdzielczość: „Zalecana” (zwykle 1920×1080 dla FHD, 3840×2160 dla 4K).
  • Skalowanie: na początek 100% (potem ewentualnie 125–150% na 4K).
  • Zaawansowane ustawienia wyświetlacza: odświeżanie 60 Hz (dla 4K: 60 Hz, nie 30 Hz).
  • Win+P: preferuj „Rozszerz” zamiast „Duplikuj” (duplikowanie potrafi wymusić gorszą, „wspólną” rozdzielczość).
• Strona sterownika GPU (gdy TV nie daje pełnej kontroli):
  • Intel Graphics Command Center → Display → Scale: wyłącz „Scale Full Screen”; jeśli dostępny suwak/undercan – zmniejsz aż ramka będzie widoczna.
  • NVIDIA Control Panel → Display → Adjust desktop size and position → Scaling: No scaling lub Aspect ratio; zakładka Size → włącz „Enable desktop resizing” i dopasuj.
  • AMD Radeon Software (Adrenalin) → Display → Scaling Mode: Preserve aspect ratio/Centered; włącz „HDMI Scaling” i ustaw kilka procent „underscan”, aż obramowanie będzie widoczne.
• macOS:
  • Ustawienia systemowe → Ekrany → przy podłączonym HDMI często pojawia się suwak „Underscan/Overscan” – ustaw tak, by widać cały pulpit.
  • Przytrzymaj Option w „Skalowane”, by zobaczyć pełną listę rozdzielczości. Dla 4K: 3840×2160/60 Hz.
  • Jeśli TV tnie brzegi tylko w „Duplikuj”, przełącz na „Rozszerz”.
• Linux (xrandr – przykład):
  • Dla AMD/Intel: xrandr --output HDMI-1 --set "underscan" on --set "underscan hborder" 32 --set "underscan vborder" 16
  • NVIDIA: nvidia-settings → X Server Display Configuration → ViewPortIn/Out lub panning/overscan.
• 4K i czytelność tekstu (ważne przy pracy z pulpitem):
  • W TV włącz tryb „PC/Gra” i „chromę 4:4:4” (nazwy: „UHD Color/Enhanced/Deep Color”). Bez tego TV może stosować 4:2:2/4:2:0, co rozmywa czcionki.

Aktualne informacje i trendy

• Nowe TV zwykle automatycznie wyłączają overscan po ustawieniu etykiety wejścia na „PC” lub włączeniu trybu „Gra/ALLM”.
• Systemy operacyjne mają skalowanie per-ekran (Windows/macOS), co ułatwia pracę na 4K bez utraty mapowania 1:1.
• Sterowniki GPU coraz częściej ukrywają „HDMI Scaling” dopóki wykryte jest wejście typu „Monitor PC”; po zmianie etykiety na TV ustawienia stają się zbędne.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Overscan vs. skalowanie UI:
  • Overscan to przycięcie i/lub powiększenie całego obrazu przez tor wideo TV.
  • Skalowanie UI (DPI) w OS zmienia wielkość elementów interfejsu, ale nie powinno ucinać krawędzi.
• EDID/rozpoznanie: uszkodzony kabel/adapter może zniekształcić dane EDID, co skutkuje złą listą trybów.

Aspekty etyczne i prawne

• HDCP: niektóre ścieżki (adaptery, przełączniki) mogą powodować renegocjację HDCP i wymuszać „tryby TV”. To nie problem prawny, ale może wpływać na dostępne rozdzielczości.

Praktyczne wskazówki

• 5‑minutowa ścieżka naprawcza:
  1. Na TV: zmień etykietę wejścia HDMI na „PC” i wybierz „Just Scan/Full Pixel/1:1”.
  2. W Windows: ustaw rozdzielczość „Zalecana” i skalowanie 100%, odświeżanie 60 Hz; tryb „Rozszerz”.
  3. Jeśli nadal ucina: w sterowniku GPU włącz „Underscan/HDMI Scaling” i dopasuj.
• Test: wyświetl obraz z cienką 1‑pikselową ramką (lub w przeglądarce F11 i sprawdź, czy widać całą krawędź).
• Kable/porty: dla 4K@60 użyj HDMI 2.0/2.1; sprawdź inny port HDMI (w wielu TV tylko część portów obsługuje „Enhanced/UHD”).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Część starszych TV wyłącza overscan tylko dla określonych rozdzielczości (np. 1920×1080) lub tylko na jednym porcie HDMI.
• Niektóre laptopy firmowe mają zablokowane panele GPU – wtedy pozostaje konfiguracja w TV.
• Skalowanie po stronie karty (underscan) minimalnie degraduje ostrość – traktuj jako obejście, nie docelowe rozwiązanie.

Sugestie dalszych badań

• Instrukcja obsługi Twojego modelu TV: sekcja „Aspect/Just Scan/PC Mode/HDMI UHD Color/Enhanced format”.
• Zaawansowane: narzędzie CRU (Custom Resolution Utility) do korekty EDID – tylko gdy standardowe metody zawiodą.
• Sprawdzenie, czy TV wyświetla chromę 4:4:4 (wzorce testowe „4:4:4 chroma test pattern”).

Krótkie podsumowanie

• Najpierw wyłącz overscan w TV (Just Scan/Full Pixel/PC), potem ustaw w laptopie natywną rozdzielczość i skalowanie 100%.
• Jeśli TV nie pozwala: użyj „HDMI Scaling/Underscan” w sterowniku GPU.
• Dla 4K zadbaj o 60 Hz, wejście „Enhanced/UHD Color” i tryb „PC/Gra” dla idealnej ostrości.

Jeśli chcesz, podaj proszę: markę i model TV, system (Windows/macOS/Linux), układ GPU (Intel/NVIDIA/AMD), sposób połączenia (HDMI/adapter) oraz czy pracujesz w „Duplikuj” czy „Rozszerz” – przygotuję precyzyjną ścieżkę po menu Twoich urządzeń.