Zwarcie na kablu wentylatora Indesit – dwa plusy na przewodach, przyczyny i diagnostyka

Pytanie

Na kablu od wentylatora mam zwarcie, w obu kablach jest plus? Z czego to wynika? Jaką może być przyczyną?

Odpowiedź Sztucznej Inteligencji

Bezpośrednia odpowiedź na pytanie

• „Plus” na obu żyłach przewodu wentylatora zwykle nie oznacza klasycznego zwarcia, tylko:
  • przerwę w przewodzie masy/neutralnym (N) lub sterowanie „po minusie” (low‑side),
  • napięcie fantomowe z powodu pomiaru miernikiem o bardzo dużej impedancji,
  • błąd punktu odniesienia pomiaru,
  • ewentualnie uszkodzenie elementu wykonawczego (tranzystor/triak) podające plus/fazę na obie żyły.
• Przy rzeczywistym zwarciu zwykle zadziała zabezpieczenie (bezpiecznik/RCD) albo pojawi się wyraźne grzanie/zakopcenie.

Kluczowe punkty:

• Zawsze mierz napięcie między dwoma żyłami wentylatora, nie do przypadkowej „masy”.
• Użyj pomiaru „pod obciążeniem” (LoZ/żarówka/opornik), aby wyeliminować napięcia fantomowe.
• Sprawdź ciągłość przewodu masy/neutralnego i stan modułu sterującego.

Szczegółowa analiza problemu

• Teoretyczne podstawy:

  • Układy z wentylatorami występują w dwóch typach:
    1. 230 V AC: jeden przewód to faza (L), drugi neutralny (N). Gdy N jest przerwany, drugi zacisk silnika „wisi” i przez uzwojenie przyjmuje potencjał L. Miernik względem PE pokaże „fazę” na obu przewodach, ale między nimi będzie ≈0 V (brak różnicy potencjałów – obwód otwarty).
    2. 12/24 V DC (BLDC): często mają stały + na jednej żyle, a przewód „minus” jest kluczowany tranzystorem (low‑side). Gdy tranzystor jest wyłączony lub przewód GND przerwany, oba zaciski mogą mieć poziom zbliżony do + (przez rezystancje upływu, pull‑upy w module, elektronikę wentylatora). Miernik o wysokiej impedancji pokaże „+” na obu żyłach, ale między nimi znów ≈0 V – wentylator nie ma napięcia zasilającego w sensie różnicy potencjałów.
  • Napięcie fantomowe: wysoka impedancja wejściowa multimetru (typowo 10 MΩ) powoduje, że nawet znikome sprzężenia pojemnościowe/rezystancyjne (przez cewki, kondensatory przeciwzakłóceniowe, wilgoć) wystarczają, by „zobaczyć” pełne napięcie – bez zdolności dostarczenia prądu.
  • Rzeczywiste zwarcie między żyłami lub do plusa/fazy objawi się dużym prądem: wybicie zabezpieczenia, nagrzewanie, osmalenia.

• Praktyczne zastosowania diagnostyki:

  1. Identyfikuj typ wentylatora:
     • 230 V AC (2 żyły: L/N),
     • 12/24 V DC BLDC (zwykle 2–4 żyły: +, GND, tach, PWM).
  2. Właściwe punkty pomiarowe:
     • Zawsze najpierw zmierz między dwiema żyłami wentylatora:
       • ON (ma działać): oczekuj ~230 V AC albo ~12/24 V DC.
       • OFF lub przerwa/N: ~0 V między żyłami, mimo że względem PE/GND możesz „widzieć” fazę/plus na obu.
  3. Pomiar pod obciążeniem:
     • 230 V: żarówka 15–40 W zamiast wentylatora (lub multimetr z funkcją LoZ).
     • 12 V: żarówka samochodowa 5–21 W albo rezystor mocy 10–50 Ω/5–10 W.
     • Jeśli napięcie „znika” pod obciążeniem – wcześniej było fantomowe; szukaj przerwy w powrocie (N/GND).
  4. Sprawdzenie ciągłości:
     • Omomierzem (na odłączonym zasilaniu) sprawdź przewód neutralny/masę od wentylatora do modułu/zwory N/GND.
     • Typowe miejsca uszkodzeń: przeguby/wiązki w wilgotnej strefie, wtyczki, kostki, okolice drgań/ostrych krawędzi.
  5. Weryfikacja elementów wykonawczych:
     • 230 V: triak/przekaźnik w module – przebicie do L, nadpalenia ścieżek, osady po łuku.
     • 12/24 V: tranzystor N‑MOSFET/NPN na low‑side – zwarcie D‑S/C‑E do + przez błąd konstrukcji/zalanie; mierz diody pasożytnicze, sprawdź, czy dren/kolektor nie „wisi” na + przez rezystor pull‑up.
  6. Sterowanie funkcjonalne:
     • Czujnik drzwi/temperatury może odcinać masę/neutralny – przy otwartych drzwiach obu żyłach „widać plus”. Sprawdź logikę sterowania (czy sterownik faktycznie wydaje komendę pracy).

Aktualne informacje i trendy

• W AGD i HVAC coraz częściej stosuje się wentylatory BLDC 12–24 V z modulacją PWM i czujnikiem tachometru (3–4 przewody). Sterowanie low‑side i układy pomiarowe prądu to standard – objaw „dwa plusy” przy wyłączonym tranzystorze jest normalny.
• W przyrządach pomiarowych popularna jest funkcja LoZ/VoltStick o niskiej impedancji wejściowej – minimalizuje błędy przez napięcia fantomowe i powinna być używana w diagnostyce instalacji.

Wspierające wyjaśnienia i detale

• Kolory przewodów (często, ale nie zawsze):
  • AC: brązowy/czarny = L, niebieski = N, ż‑z = PE.
  • DC BLDC: czerwony = +, czarny = GND, żółty = tach (open collector), niebieski = PWM (5/12 V).
• Pomiar rezystancji wentylatora:
  • AC silnik biegunowo‑cieniowany: setki omów typowo.
  • DC BLDC: wbudowana elektronika – pomiar omomierzem ma ograniczony sens (wartości zmienne, kilo‑omy); wiarygodniejszy jest test zasileniem laboratoryjnym i pomiar prądu.
• Typowe objawy „przerwy w powrocie”: napięcie „jest”, a urządzenie nie pobiera prądu i nie działa; pod obciążeniem napięcie zapada się do zera.

Aspekty etyczne i prawne

• Prace przy 230 V AC wymagają kwalifikacji i przestrzegania norm bezpieczeństwa (ochrona przeciwporażeniowa, sprawne PE, narzędzia CAT II/CAT III zgodnie z PN‑EN 61010). Nie mostkuj przewodu ochronnego. W razie wątpliwości powierz diagnostykę serwisowi.

Praktyczne wskazówki

• Zanim zaczniesz: odłącz zasilanie, rozładuj kondensatory.
• Kolejność działań:
  1. Zidentyfikuj typ i napięcie wentylatora.
  2. Zmierz napięcie między jego dwiema żyłami (ON/OFF).
  3. Jeśli „dwa plusy” i 0 V między żyłami: sprawdź ciągłość GND/N i element sterujący.
  4. Zastosuj obciążenie testowe / LoZ, by wykluczyć napięcia fantomowe.
  5. Obejrzyj wiązki i złącza – śniedź, wilgoć, przetarcia.
• Narzędzia: dwubiegunowy wskaźnik napięcia, multimetr z LoZ, próbna żarówka, zasilacz laboratoryjny (dla DC).

Ewentualne zastrzeżenia lub uwagi dodatkowe

• Bez informacji o urządzeniu (lodówka/auto/IT, AC czy DC, liczba żył) diagnoza jest ogólna. Niektóre konstrukcje stosują high‑side switching – wtedy objawy i punkty pomiarowe będą inne.
• Jeśli zabezpieczenia wyzwalają się natychmiast po próbie startu – rozważ realne zwarcie przewodów lub zwarcie uzwojenia/elektroniki wentylatora.

Sugestie dalszych badań

• Sprawdź schemat ideowy lub serwisówkę konkretnego modelu (układ sterowania wentylatorem, czy low‑side, czy high‑side).
• Dla BLDC: sprawdź sygnał PWM (częstotliwość, poziom logiczny) i tach (impulsy na obrót).

Krótkie podsumowanie

• „Plus” na obu żyłach najczęściej wynika z przerwy w masie/neutralnym, sterowania od strony minusa lub efektu pomiarowego (napięcie fantomowe), a nie ze zwarcia. Weryfikuj zawsze napięcie między dwiema żyłami wentylatora i wykonuj pomiary pod obciążeniem. Sprawdź ciągłość przewodu powrotnego oraz element wykonawczy (triak/MOSFET) i stan wiązek/złącz.

Aby doprecyzować instrukcję krok po kroku, podaj proszę:

• typ urządzenia i model,
• napięcie wentylatora (AC 230 V czy DC 12/24 V) i liczbę przewodów,
• jakim przyrządem mierzysz i względem jakiego punktu odniesienia,
• jakie są odczyty: między żyłami oraz każdą żyłą do PE/GND.