Witam, wywala mi błąd jak chce zaprogramować java.io.IOException: /usr/local/bin/avrdude :not found W debianie (i pewnie w ubuntu też) lokalizacja programu to "/usr/bin/avrdude", tak wpisz w zakładce z opcjami (bez cudzysłowów oczywiście). A plik konfiguracyjny to "/etc/avrdude.conf". Pozdrawiam, Dr.Vee
Dokładnie. A możesz mi jeszcze powiedzieć jak ustawiłeś te bity? Bo ten generator to może ożywić mikroprocesor jeśli przestawiłeś go na zewnętrzne źródło taktowania.
"Fusy" na 0000!. Trzeba będzie ustrugać zwenętrzny generator i podłączyć na XTAL1 (XTAL2 = Nc) sygnał prostokoątny o częstotliwości ok. 1MHz. Później należy przeprogramować "fusy" na 1111, odłączyć generator i podłączyć kwarc. Ustawiłeś procka na zewnętrzny sygnał zegarowy - to co innego niż zewnętrzny kwarc. Przewiń w Bascomie okienko z listą źródeł...
po pierwsze to attiny trzeba przestawić na zewnętrzny kwarc, bo standardowo jest na wewnętrznym RC. po drugie ATtiny2313 ma dodatkowy fusebit odpowiedzialny za podział częstotliwośći zegara przez 8. niepamiętam jak sie on nazywa dokładnie ale jak programujesz z bascoma to tam jest to ładnie nazwane (clock frekwancy divider) czy jakoś tak. standardowo...
Program MoAvrCalculator odczytuje ci normalnie sygnaturę? pokazuje nazwę procka? o odczytuje fusebity? i mówisz że są ustawione tak, że taktowanie to 8MHz? ale czy zastanowiłeś się, że procek ten domyślnie z fabryki ma włączony fusebit CKDIV8 ??? zajrzyj że sobie do zakładki "Fusy uproszczone" widać go tam zaznaczonego zapewne jak na dłoni .... i dlatego...
No tak, wskaźnik do funkcji inline... pomyśl chwilę nad tą zagadką :) Ale powodem twoich problemów zapewne jest fusebit kompatybilności z ATMega103 - skasuj go i twe kłopoty znikną.
http://obrazki.elektroda.net/43_12786005... Atmega fusebit doctor, jak sama nazwa mówi, to urządzenie do naprawienia nieumiejętnie przestawionych fusebitów w mikrokontrolerach z rodziny AVR. Największymi problemami jest ustawienie nieprawidłowego źródła zegarowego (fusebity CKSEL), wyłączenie programowania SPI (fusebit SPIEN), lub ustawienie pinu...
Przestaw Fusebit C. W ogóle to ostrożnie z tymi ustawieniami. Poczytaj przyklejone w tym dziale tematy.
Witam ! Spróbuj zmienić: Fusebit C 1:Divide clock by 8 disabled Wewnętrzny oscylator 4MHz zostaw. Pozdrawiam. Stefan amator GG6293398
Na razie patrzyłem tylko w dokumentację Bascoma... dokumentacje tego procka ma coś koło 250 stron :/ Jeśli już wiesz ogólnie jak działają avr-y , to wtedy dokumentację czytaj wybiórczo , czyli tę część która Cie interesuje ;) Z dokumentacji Bascoma wynika, że stosując polecenie config timer nie da się ustawić prescalera dla trybu PWM... Między innymi...
Witam Przechodząc od razu do sedna: układ Attiny2313A, programator USBasp, oprogramowanie Extreme Burner AVR i mkAVRcalculator (nakładka Avrdude). Wgrałem hex - poszło OK. Czy to normalne, że po ustawieniu fusebitów w poniższy sposób, wszelkie programy przestały widzieć/odczytywać flash mikrokontrolera: http://obrazki.elektroda.pl/3426132600_1...
Witam. Od niedawna bawie sie programatorem z gazety EDW mikrokontrolerów AT90s2313. Wiem ze zostały one wycofane z produkcji więc kupiłem układ attiny 2313. Programowałem go, wszystko szło dobrze do póki nie ustawiałem poleceń czasowych (wait, waitms). Komendy te cąłkowicie nie zdadzały się z zadanym czasem(np. wait 2 powodował czekanie 4 sekund a nie...
Witam. Czy możecie mi powiedzieć jak ustawić fusebity w avrdude gui tak, aby dobrze działał attiny 2313? Bo już próbowałem niemal wszystkiego. W bascomie to było proste ale odkąd przesiadłem się na programator USB to mnie coś trafia...Z góry dzięki za odpowiedź Dodano po 50 z tego wszystkiego zapomniałem dopisać że chodzi mi o taktowanie kwarcem zewnętrznym...
Witam Programowalem attiny2313 wszytko poszlo ladnie, potem ustawilem fuse bity i sie niestety pomylilem (zapomnialem ze 0 oznacza zaprogramowany) i wszytko ustawilem na odwrot. Teraz stracilem komunikacje z attiny (podlaczony kwarc). Pozaznaczane mialem nastepujacy fuse bity: CKDIV8, SUT1, SUT0, CKSEL3, CKSEL2, CKSEL1, CKSEL0 i chyba CKOUT. Czy istnieje...
Witam! Chcę przeprogramować procka attiny2313 i mam pytanie, czy mam dobrze ustawione fusebity? (chciałbym je ustawić na pozycję fabryczną) Pozdrawiam! http://obrazki.elektroda.pl/8646919800_1...
Witam Zauważyłem, że są czasem duże problemy z ustawieniem fusebitów w tym procku. Zatem załączam działające ustawienie zewnętrznego kwarcu na 8Mhz (kwarc + 2 kondy po 15 pF) Oczywiście proszę nie pisać tu tekstów w stylu "a bo jest napisane w PDFce tak i tak..." otóż nic tam nie jest napisane i trzeba być dobrze obeznanym aby ten niekompletny bełkot...
Witam wszystkich :!: , Do tej pory programowałem na procku 90s2313. Teraz przy "przerzucaniu się" na ATtiny2313 wystąpiły pewne problemy. Może ktoś z was będzie umiał je rozwiązac. Programuje w BASCOM AVR, przy użyciu płytki testowej AVT992. 1. Pytanie podstawowe i może banalne: co to są fusebity i do czego służą? 2. Czy do ustawienia częstotliwości...
Postanowiłem napisać swój własny (choć ciasny) programator dla popularnych procków Attiny i Atmega. Sercem programatora jest obecnie ATmega8 komunikująca się z PC za pośrednictwem FT232R. ATmega8 ma za zadanie zaprogramować uC ATtiny2313. Obecnie wykonuje następujące czynności: wchodzi do trybu programowania (echo 0x53 jak w DS) odczytuje sygnaturę...
Witam. Jest to moje pierwsze zderzenie z uP więc proszę o wyrozumiałość. Posiadam ATTiny 2313 i mam problem z ustawieniem fuses. Na początek zbudowałem prosty układ bez zewnętrznych rezonatorów, składający się jedynie z uP i kilku diod podłączonych do jego portu B. Z tego co wyczytałem w dokumentacji dla częstotliwości 4MHz i wewnętrznego zegara powinienem...
Który opcje trzeba wybrać w fusebit A987 żeby tykał zewnętrzny kwarc 16 MHZ?? external RC osc?? Attiny 2313
Witam, wykonałem projekt z tej strony : [url=http://www.embtron.com/index.php?op... Problem pojawił się wraz z ustawieniem fusebit, wg projektu powinno to być tak jak na dołączonym rysunku, jednak gdy tak to ustawie jest zero reakcji ze strony układu, nic nie działa. Co może być nie tak ?
Witam, od 2 dni bawię się w programowanie mikrokontrolerów. Używam uc attiny2313, programuję w bascom przez stk200. Po udanym zaprogramowaniu jednego układu około 50 razy, komputer przestał identyfikować mikrokontroler (ot tak sobie, pojawia się błąd "cannot identify chip with id:FFFFFF). Zaznaczam, że nie przestawiałem niczego w fusebitach, po prostu...
Czołem,zaczynam dopiero zabawę w programowanie więc proszę o pomoc mądre głowy-dostałem plik .hex i chciałbym go wgrać ponyprog2000 do attiny2313,i ten od kogo mam ten plik napisał tak: Ustaw bity fuse wyłączając podział generatora przez 8, wybierając generator kwarcowy (same jedynki) oraz opcję bez nadpisywania EEprom podczas reset-u. I tu prośba-gdzie...
Witam jakie są ustawienia fabryczne fusebit ?.Programator TL866 II
Witam. Jestem laikiem w programowaniu mikrokontrolerów AVR.Mam do zaprogramowania kość jak w tytule,posiadam do tego ISP Programmer ale nie wiem za bardzo jak ustawić fuse bity w tym programie.Dużo czytałem na temat programowania tych procesorów,również zapoznałem się kartą Data sheed Atmela ale boję się ruszyć tych fuse bitów.Chcę ustawić wew.oscylator...
Od niedawna bawię się z mikrokontrolerami i zacząłem narazie od attiny2313. Jako że ma wewnętrzny oscylator RC tzreba było ustawić procka na zewnętrzny oscylator czyli np. kwarc. Oczywiście jako początkujący musiałem źle ustawić Fuse BIty i od razu zablokowałem tak mikrokontroler, że nie było z nim kontaktu. Jedynym rozwiązaniem aby uratować / odzyskać...
Potrzebuję zbudować sterownik 11 serwomechanizmów na dwóch układach Attiny2313 z kwarcami 16Mhz. Mam wątpliwości dotyczące tego czy jeden uc Attiny 2313 będzie w stanie obsługiwać do 6 serw jednocześnie (bo przecież ma tylko 2 timery)? Do tej pory programowałem ten procesor jedynie w płytce testowej z zestawu AVT Piotra Góreckiego. Teraz z użyciem programatora...
Witam, mam taki kod: $regfile = "attiny2313.dat" $crystal = 8000000 Config Portb = Input Portb = &B00000000 Config Portd = Output Portd = &B0000000 Speaker Alias Portd.0 Do 'Europe :: Final Countdown Sound Speaker , 124 , 675 'H2(1/16) Sound Speaker , 110 , 758 'A2(1/16) Sound Speaker , 248 , 675 'H2(1/8) Waitms...
Witam Zablokowałem już kiedyś przez przypadek atmegę8 więc więc wole się zapytać zanim coś zaprogramuję. Można powiedzieć, że jest to moje drugie starcie z mikroprocesorem. Zakupiłem ATtiny13-20PU i jako pierwsze postanowiłem wykonać mrugająca diodę i mam program: $regfile = "attiny13.dat" $crystal = 1200000 Config Pinb.3 = Output Do Set Portb.3...
Jak wyjmujesz z pudełka nowy Attiny to należy ustawić programator na SLOW, fabrycznie procki AVR są ustawione na 1MHz i "zwykły" programator może nie zadziałać. Niestety ten core do Attiny2313 tego nie przewidział: https://obrazki.elektroda.pl/8160094400_... W starszej wersji Arduino wszystkie programatory były wymieszane, można było...
No wiec w skrocie. Zaprogramowalm zle fusebit od zegra. Attiny2313 kosztuje moze z 5zl wiec popostu wymienie go. Powiedzice mi jak w BASCOM AVR poprawnie ustawic fuse bity dla ZL11AVR ? 4Mhz Xtal, ISP.
Witam. Temat już był poruszany, lecz ja nie znalazłem na moje pytanie odpowiedzi. Czy aby Attiny2313 był kompatybilny z at90s2313 wystarczy ustawić fusebit c - divide clock by 8 disable i to już wszystko czy gdzieś jeszcze coś zmienić. Zastosowałem rezonator kwarcowy 4MHz. Po takiej zmianie jak wyżej nie zauważyłem różnicy w odmierzaniu czasu, lecz...
Odpowiedni fusebit tzn który?
No niestety ręcznie się nie udało ale zamówiłem już dwie attiny2313 więc zrobię se na pająku tego Attiny fusebit doctor. Napiszę jakie rezultaty.
Czy instnieje jakieś polecenie programowe bądź sprzętowe aby przywrócić attiny2313 do życia, lub przywrócić ustawienia defaultowe. Przez pomyłkę źle ustawiłem fusebit odnośnie oscylatora na external oscilaror i już nic nie chodzi.
Tak jeśli aktywowałeś fusebit "rstdisbl", wtedy nie można wejść w tryb ISP i pozostaje tylko programowanie w trybie HV Bez programatora HV nic się z tym układem nie da się zrobić.
Pomyłkami? ... no właśnie nie wiem gdzie popełniłem błąd... chyba normalną rzeczą jest że jeśli chcę zmienić kwarc to trzeba fusy zmienić. No tak tylko sam napisałeś, że zmieniłeś na jakeś: "ext... 8-MHz..." a często się zdarza przy takim wybieraniu opcji z rozwijanego pola wyboru typu combo, że ruszysz kursor myszy czy kółko a opcja się przewinie...
W takim razie włącz sobie fusebit ochrony eeprom. Bo tak naprawdę eeprom skasuje ci się w momencie chip erase.
WITAM Przestawiłem FUSEBIT M z DebugWire z disablet na enablet i procek padł Attiny2313 co zablokowałem i jak to odblokować ? Poprawiłem tytuł - Regulamin.
Tak chyba wszystko ok, tylko wolno cos chodzi :) Procek sam programowałem różnymi kombinacjami twojego programiku, kwarcu nie ma podpiętego żadnego, fusebit nie zmieniałem.Mam wrazie co drugi nówkę :)
Kolego Jestem takim samym samym amatorem jak Ty.Ale: Jeśli przestawiam fusebity to jakoś dość często mam problem.Korzystam teraz z procka Atmega 162,Win XP,programator STK 200.Fusebity ustawione OK i po programowaniu procek nie odpowiada.Dlatego stworzyłem Fusebit Doctor i po problemie.Na 10 programowań fusebitów 2 są do du.......y.Myślę,że to wina...
Witam Ten "doctor" to bardzo potrzebne narzędzie. Uruchamiałem nowy programator ISP i niechcący zablokowałem kilka "13-tek". Przymierzam się do tego układu, bo mój własny nie wyszedł przy pierwszym podejściu. Jeśli chodzi o układy z równoległym interfejsem, to udało mi się z powodzeniem odblokować ATmega8535 oraz ATtiny2313 według metody opisanej przez...
No ale gdybym, załóżmy zablokował fusebit od programowania ISP to po jego odblokowaniu powinienem móc zaprogramować mikrokontroler? Zmieniałem ten fusebit i efektu brak. Najbardziej irytujące jest to, że atmega8 programuje się "od strzała" a attiny2313 nie (nówka z półki).
Jak narazie sobie odpuszcze, bo ostatni Tiny w szufladzie:p zastanawiam się czy dałoby radę jakoś zrobić takiego fusebit doctora na płytce stylowej na attiny2313 żeby po prostu prostymi komendami w asm wysłać z góry ustalony Ciąg znaków binarnych a tym samym "na kolanie" przywrócić normalne fusy? Może ma ktoś jakiś pomysł? Myślałem już nad tym tylko...
Witam z tego co czytałem to bascom posiada taką dyrektywe jak $PROG LB, FB , FBH , FB.( to jest tylko jako informacja dla programatora) gdzie LB to lock bit Natomiast nastepne bity nazywane są w bascomie fusebit setting. I teraz mam pytanie czy własnie te bity odpowiadaja np dla procka attiny2313 rejestrowi CKLSEL(4 bity).Jesli tak to czy FB jest najstarszym...
Poszukaj Fusebit Doctor - powinien uratować procesorki. Względnie spróbuj podłączyć pod XTAL1 jakiś sygnał zegarowy i wtedy próbuj programować. Ostatecznie znajdź jakiegoś znajomego z okolicy z programatorem HVPP.
Programowanie attiny2313 powinno się odbyć poprzez dolutowanie 4 przewodów do układu attiny2313 chodzi o MOSI MISO SCK i GND gdzie te przewody trzeba dolutować można zobaczyć w nocie katalogowej attiny2313. Co do tego że programator jest nierozpoznawany to najprawdopodobniej oznacza dobrze zaprogramowany attiny2313 ale źle ustawione fusebity, używałeś...
Po pierwsze - to chyba oczywiste że jeśli spróbujesz zaprogramować procka ATtiny2313 wsadem do ATmega8 to się nie ma prawa udać. Po drugie to jak pisałem - program mkAvrCalculator wykrył ci procka bo sam dokonuje na czas odczytu jego sygnatury (automatycznie) spowolnienia taktowania w programatorze USBASP ale ..... ..... ale żeby móc wgrywać prawidłowy...
Jesli używasz bascoma to wejdź do programatora a następnie do zakładki Loock and Fuse Bits i spójrz na fusebity. Ostatni fusebit odpowiada za zegar co tam masz ?? Dodano po 4 To jest FusebitA987 - co w nim masz Dodano po 2 Tzn tak sie on nazywa dla atmegi ale pewnie dla attiny jest tak samo. A jeśli nic od nowości nie zmieniałeś to pewnie jest "Internal...
Dzięki mkpl. W międzyczasie posunąłem się trochę do przodu. Mianowicie zrobiłem połączenie według schematu http://mirley.firlej.org/jak_zaprogramow... Uruchomiłem program BASCOM AVR - układ ATTiny2313 został rozpoznany prawidłowo. Zmieniłem fusebit (zgodnie z zaleceniem Igora): "disable division the external clock by 4". Drugi zalecany...
Witam, Kontynuując temat mojej przygody z programowaniem naszukałem się o fusebit ach i żeby innym ułatwić wkleję do załącznika moją konfigurację fusebitów dla ATtiny2313, żeby uruchomić go pod zewnętrznym kwarcem 4MHz - takim jak wykorzystanym w kursie z książki "Mikrokontrolery dla początkujących" Można stosować wbudowany wewnętrzny oscylator i ustawić...
Kwarc jest taki sam 16MHz, a fusbity... tak jak zaznaczyłeś- Fusebit C: 1 Divide clock by 8 disabled, a fusbit KLA987 ; 101111:...itd. Dodam że w programowaniu jestem laikiem, jest to moja pierwsza zabawa z pamięcią .Co oznacza w pierwszej tabelce Calibration 0 , i 1. U Ciebie 0 ma 44, a 1 ma 3E , u mnie obie wartości na jednym procku mają 69, a na...
niestety dalej nic, ja chcę uruchomić najszybsza transmisję jaką się da:) ale żeby cokolwiek uruchomić zaczynam od nieco wolniejszej. ścieżka to jakieś 3cm wiec można zaszaleć:) nadal odbieram 128.... probowałem tez w miejsce Megi32 wsadzić mege16- zachowanie to samo i jeszcze jedna ważna uwaga w odbiorniku(mega32) zmienna f UCSRA = (0<<RXC);...
możliwe, że masz zaprogramowany Fusebit EESAVE, wtedy EEPROM nie jest kasowany, zresztą Chip erace dotyczy zarówno Flash jak i EEPROM, pod warunkiem że ten fuse nie jest zaprogramowany. Przez ISP nic nie powinno się popsuć, ewentualnie możesz sobie coś namieszać z konfiguracją zegara, pinów, ale jak bedziesz pamiętał/notował co robisz, to bedziemy w...
Ja sie podepnę, bo też się zacząłem bawić w bascomie AVR i "wyskrobałem" takie coś: $regfile = "attiny2313.dat" $crystal = 8000000 $baud = 19200 Const Maxlen = 40 'Deklaracje stalych Dim Akey As Byte 'Deklaracje zminnych Dim I As Byte Dim Buffer As String * Maxlen Dim E As Eram String * Maxlen I = 0 Declare Sub Store 'Deklaracje funkcji Declare...
A oto i rozpiska wyprowadzeń z Attiny: 1-reset------------------11-przycisk wyboru "histereza" 2-wyjście na przekaźnik---12-segment C 3-sygnał z DS18B20-------13-segment D 4-segment B--------------14-dioda LED "praca" 5-segment E--------------15-segment F 6-segment Dp(kropka)-----16-segment A 7-segment G--------------17-katoda wyświetlacza 1 8-przycisk...
Witam, poruszałem już temat bardzo wolnego startu procka atmega 8 lecz do dziś nie wiem czym to zwalczyć. Używam bascom demo do pisania i kompilacji. Podaję ustawienia fusebitów, na mój gust chyba prawidłowe: name-mega8 callibration 0 BA callibration 1 BB callibration 2 B4 callibration 3 B5 lock bit 65 - 11 lock bit 43 - 11 lock bit 21 - 11 fuse bit...
Pozwoliłem sobie na kontynuację zamknietego już [url=http://www.elektroda.pl/rtvforum/to... bo problem jest nie rozwiązany :wink:. A więc do rzeczy. Na pokładzie Attiny2313 programowany przez STK200 przez ISPProg Dybkowiskiego. Nadmieniam że tym programatorem i tym programem zaprogramowałem niejedną Atmegę czy '51. Programatora używam...
Witam, używam procka ATTiny2313, wszystko działa niby super ale... mam kłopoty z pamięcią EEPROM, tzn nie z zapisem czy odczytem. Procedury zapisu i odczytu też działają dobrze. Ustawiałem też fusebit EESAVE. Ale pomimo to po kilku nagłych wyłączeniach i włączeniach zasilania dwa zapamiętane bajty w tej pamięci potrafią zmienić swoją wartość. Normalnie...
Fusebit C-ma być disabled.
C5 (elektrolit przy kontrolerze) raczej nie jest już potrzebny. Jeszcze radziłbym ci pomiędzy kwarcem a kontrolerem wstawić 2 pary zworek (goldpinów z jumper'kami) - przyda się, gdybyś potrzebował taktować zewnętrznym zegarem (np. w celu odblokowania kontrolera z powodu źle ustawionych fusebit'ów). Jeszcze JP2 i JP3 proponowałbym dwurzędowe - może się...
To nie fusebity :idea: Poprostu ustaw sobie pin PC6 na wyjście i wtedy nie zaprogramujesz avr (chyba że tak jak napisał kolega wyżej) albo ustaw Fusebit SPIEN = 1; to wtedy go zablokujesz i już za pomoca programatora ISP go nie zaprogramujesz wtedy tylko programator równoległy
On się tak tam nie nazywa zatem kolega nie potrafi znaleźć. Brak znajomości noty się kłania. http://obrazki.elektroda.net/89_12352876... Fusebit C ma być ustawiony tak jak na obrazku.
Witam ! Jak nie będą się czasy zgadzały to zmień Fusebit C = 1 Pozdrawiam. Stefan
Po pierwsze musisz wyłączyć fusebit CKDIV8 dzielący sygnał zegarowy przez 8. Po drugie niepoprawnie podałeśfusebity cksel. 1 oznacza bit niezaprogramowany a 0 zaprogramowany. Pewnie używasz programatora który nie pokazuje 0 i 1 tylko "ptaszki" czy coś w tym stylu. Co do programu to polecam użyć tryb ctc i ustawić wyjście sygnału na pb2. Nie bedziesz...
Witam, miałem ten sam problem. Prawdopodobnie wykonujesz projekt wedlug mikroprocesorowej oslej laczki. Nie sprawdzalem tego jak jest w AT902313 na bazie ktorego pisany byl kurs(dziwne że nic o tym nie pisza w kursie) ale w Attinie faktycznie musisz przestawic fusebity bo domyslnie masz taktowanie 1MHz. W bascomie robi sie to bardzo prosto:Program-->send...
Ustawienie SUT=11 jest zalecane jeśli jest użyty oscylator kwarcowy, natomiast ustawienie SUT=00 jest zalecane gdy użyty jest rezonator ceramiczny. W obydwu przypadkach czas wstawania procka to 14CK + 64 ms. Szczegóły na stronie 31: [url=http://www.atmel.com/Images/doc8246...
... spróbowałem ponownie zmienić fusybity przy użyciu programatora USB Asp i o dziwo udało mi się je zmienić. Jeśli masz taki programator to spróbuj nim. Słuszna uwaga, tu można zejść tak nisko z SCK z programatora, że procek może być taktowany nawet częstotliwością kilka kHz. Sam na pewno próbowałem z USBASP przy taktowaniu z zewn. generatora TTL...
nieźle nieźle - skoro już raz się tak przeflancuje procka fusebitami to drugim razem już na prawdę trzeba się przyłożyć do sprawdzenia dokładnie jak się programuje fusebity a nie opowiadać, że skoro odptaszkowałeś wszystkie CKSEL to ustawiłeś zewn kwarc..... ustawiłeś zewnętrzny generator a nie kwarc a to jest różnica - więc podłącz sobie jakiś generatorek...
attiny2313 fusebit kwarc atmega328p fusebit usbasp fusebit
czujnik pralka wymiana toner układ zasilać awaryjny akumulator
depollution system faulty peugeot engine fault peugeot
Łożyska w pralce LG WD 12021D6: Wymiana i specyfikacja Mercedes radio – podłączenie przewodów brązowy, czarny, czerwony, szary do radia ISO (czarny, czerwony, żółty, pomarańczowy, niebieski)