W tym układzie czerwony LED świeci cały czas, bo TL431 nie jest w stanie obniżyć napięcia na katodzie poniżej około 2V względem anody - a do zgaszenia czerwonego LED-a w układzie z tranzystorem PNP trzeba by zejść poniżej 1.2V, bo napięcie baza-emiter dodaje się do napięcia na TL431 (a dla NPN by się odejmowało). Poza tym przez opornik w emiterze prąd...
Witam kolegów proszę o pomoc. Załączam schemat wskaźnika napięcia proszę o podanie które elementy należy zmienić aby możliwy był (pomiar) wskazania na zakresach czerwona poniżej 8,5 v, żółta między 8,5 a 10,5, zielona powyżej 10,5. Pozdrawiam Janek Pawlak http://obrazki.elektroda.pl/9069587300_1... W tym układzie, który przedstawiłeś...
miernik równolegle do tego opornika 1k. Taki układ zmniejszy oporność wewnętrzną miernika, nie obniżając jego zakresu (10V). Obawiam się, że kolega nic nie zrozumiał. Być może dlatego że nie dałem schematu - ale układ jest tak prosty, że wystarczy zrozumieć jak działa TL431 ( https://www.fairchildsemi.com/datasheets... - str. 4, Figure 2)...
Zadziała. Gdy projektowałem pierwszy komparator do regulatora temperatury też miałem wątpliwości jak to zadziała. Jeden układ testowy i wszystko jasne. TL431 do tego powinien wystarczyć,a ma tylko 3 nóżki. On reaguje jak komparator odwracający. Przekroczenie napięcia odniesienia powoduje obniżenie napięcia na wyjściu. LM393 jest w stanie przewodzić...
R1 po latach zapewne ci mocno już trzeszczy, bo zaśniedziały ślizgacz. Stąd należałoby zacząć od kąpieli tego potencjometru, czyszczenie z tlenków, brudów jakie złapał potencjometr z otoczenia i startej węglowej po latach ścieżki, i konserwacja opóźniająca przyszłe utlenianie zgodnie np z tym: https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewto...
Jeśli chodzi o napięcie około 1.7V, to można zrobić _bardzo_ prosty układ, używając: 3 oporników, kondensatora, diody, układu TL431, LED-a; układ wyglądałby tak: sygnał przez opornik i kondensator na wejście REF TL431, dioda od masy do tego wejścia, "anoda" TL431 do masy, "katoda" przez opornik do LED-a, drugi opornik bocznikuje LED-a, żeby nie świecił...
A jak bateria ma 6.5 czy 7V, to LM317 będzie stabilizował? Z opisu typowo ma minimalny spadek napięcia 1.5V przy prądzie 20mA, i 2V przy 500mA - ale to są parametry typowe, i może się trafić gorszy egzemplarz. Do sprawdzania, czy napięcie baterii jest mniejsze czy większe od jakiejś wartości można użyć TL431 - jego próg to 2.5V, większe napięcie uzyskuje...
Chciałbym wprowadzić do pewnej przetwornicy 230VAC/12VDC możliwość sterowania napięcia. Przetwornica to flyback, więc nie spodziewam się dużego osiągalnego zakresu. Chodzi mi bardziej o to aby regulować napięcie w przedziale około +- 10-15%. W karcie kat. do TL431 wyczytałem, że napięcie referencyjne tego układu to 2.44-2.55V. Policzyłem z dzielnika...
[youtube]https://www.youtube.com/watch?v...
Witam Potrzebuję precyzyjnego źródła napięcia o wartości 2,048 V Najlepiej żeby było na jakimś jednym, niedrogim układziku( coś w rodzaju tl431 - bez dodatkowych wzmacniaczy operacyjnych) Jeśli istnieje coś takiego proszę o pomoc z góry dzięki
Witam! Jak dokładne źródło napięcia odniesienia da się wykonać za pomocą TL431 (shunt regulator)? W moim zastosowaniu musi być ono stabilne z dokładnością do 250uV. Jakieś sugestie układowe?
Witam Czy ktos jest w stanie mi powiedziec jaka regulacje napiecia umozliwia uklad tl431? zakladamy ze napiecie zasilania wynosi 12V to jakie maksymalne napiecie mozna uzyskac na wyjsciu? uklady na dolaczonym obrazku obciazeniem bedzie element o rezystancji 30-150 Ohm pozdrawiam
Napięcie w układzie wynosi 41 V, natomiast TL431 ma dopuszczalne nap. A-K = 36V, dlatego połączyłem z nim szeregowo zenera 24 V aby stracić na nim część napięcia. Potrzebuję regulacji napięcia z zakresie 27,5 V - 42,5 V, dobrałem wg wzoru w nocie katalogowej http://obrazki.elektroda.pl/9462228200_1...
Witam Chciałbym zrobić wskaźnik napięcia z 10 diodami na układzie LM3194 o dwóch zakresach. Chciałbym żeby przełączanie się pomiędzy zakresami odbywało się za pomocą przełącznika. Pierwszy zakres od 0-1 v z skokiem co 0,1 v a drugi zakres od 1-5v z skokiem co 0,5v. Da się to zrobić na jednym układzie ?
Witam! Mam następujący problem. Mam urządzenie dla którego konstruuję dodatkowe moduły. Częścią mojego modułu jest źródło napięcia odniesienia na bazie TL431 w układzie "shunt regulator" (schematu nie złączam, bo jest znany zapewne, dostępny w każdy datasheet do TL431). No i mam problem. Napięcie odniesienia pływa mi o prawie 50mV w zależności ile modułów...
Jak w tytule. Układ pracuje w ładowarce. http://obrazki.elektroda.net/35_12903492...
witam potrzebuje przekaźnik załączany przy napięciu ponad 12,5 v albo układ scalony z możliwością regulacji załączania sie przekaźnika od danego napięcia
Potrzebuje znaleźć jakiś zamiennik za mb431a Najlepiej jakby byl możliwy zakup jego na allegro bądź na aliexpress z góry dziękuje za każdą pomoc https://obrazki.elektroda.pl/8670873800_...
Witam Potrzebuję precyzyjne napięcie odniesienia równe 1,024V do konrolera. Wiem, że są do tego specjalne układy (np. TL431, które jest do napięcia w pobliżu 2,5V). Poszukuję prostego rozwiązania i dokładnego. Za pomoc serdecznie dziękuję
Witam, Nie wiem jak to opisać, ale potrzebuje układ(sugestie, schematy albo chociaż informację jakimi komponentami się zainteresować) który mógłbym wpiąć między czujnik a sterownik(np.Arduino). I teraz jak to ma działać: Czujnik podaje jakieś napięcie na układ, jeżeli napięcie przekroczy wartość ustawioną potencjometrem to wtedy na wyjściu układu pojawia...
Witam, Mam pytanie odnośnie układu TL431 (ponoć również sławnego jak NE555) Szukam ciekawych aplikacji dla tego ic. Na przykład regulowane źródło prądowe. Wg literatury można zrobić na tym układzie bardzo precyzyjne źródło prądowe. Będę wdzięczny za wszelkie schematy i objaśnienia.. Mam taki schemat prosty; https://obrazki.elektroda.pl/7042892100_...
Cześć, mam taki bardzo prosty układ jak poniżej, zamiast rezystora R1 dałem potencjometr żebym mógł sobie dynamicznie ustawić napięcie przebicia, tyle tylko ze gdy nim kręcę dioda dosyć płynnie rozjaśnia się i przyciemnia. Co zmienić aby uzyskać wykres jak w dokumentacji Figure1 https://www.fairchildsemi.com/datasheets... http://obrazki.elektroda.pl/9003616900_1...
Czy ktoś potrafi wyjaśnić w przystępny sposób, skąd prądy jak podane na załączonym schemacie układu TL431 oraz tranzystora? Jeżeli U_BE ma 0,5 V, a rezystor 330 om to dlaczego 3 mA? Co decyduje o prądzie tranzystora?
Czy da się w jakiś prosty sposób zmienić napięcie wyjściowe zasilacza impulsowego z 6V na 5V? Dane znamionowe: Model KZ 328 P 100-240V~ 50-60Hz 5,6V 2A DC. Faktycznie na jałowo daje około 5,9V, a obciążony 5,85V. http://obrazki.elektroda.pl/6492528700_1... Początkowo chciałem dać na wyjściu w szereg z obciążeniem diodę prostowniczą....
Zamień słowo akumulator na słowo bateria. Akumulatory to ogniwa wewnątrz baterii. Język podwórkowy słabo opisuje urządzenia techniczne. Komparator 4 szt. - musi być jakieś napięcie odniesienia - prawdopodobnie łańcuch 4 oporników. Do wyjść komparatorów być może dołączone diody świecące. Wersja z TL431 - to samo, ale komparatory w oddzielnych obudowach,...
http://obrazki.elektroda.pl/5581534000_1... Kilka miesięcy temu na gwałt potrzebowałem kolejnego regulowanego źródła napięcia. Zamiast robić na szybko prowizorkę postanowiłem zbudować sobie ładnie obudowany mały zasilacz warsztatowy. Mały, dlatego , że mam mało miejsca. Z racji lenistwa nie chciało mi się robić płytki drukowanej. Poszukałem...
Po teście tego wskaźnika; https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic3... , trafił do mnie podobny ale już przygotowany do montażu na/w obudowie; https://obrazki.elektroda.pl/4862963300_... Jest to wersja nieco bardziej rozbudowana w stosunku do poprzednika, wyposażona w pięć diod LED oraz "kawałek" obudowy umożliwiającej zabudowę...
Witam serdecznie. Dotarło do mnie skromne pudełko zawierające trochę różnych przydatnych lub nie "zabawek" nadesłane przez Kamila (at)gulson , w celu oceny ich potencjalnej przydatności i testów. W tym artykule przedstawię prosty wskaźnika naładowania ogniwa Li-Ion. Zrzut ekranu z aukcji; https://obrazki.elektroda.pl/1748515100_...
Czy dobrze się zorientowałem, że tam dla każdego napięcia ma być dioda Zenera, LED i opornik? Do twojego wskaźnika taki układ nie będzie dobry - diody Zenera są mało dokładne. A poza tym w układzie złożonym z diody Zenera, LED-a i opornika LED zaczyna świecić przy napięciu wynikającym z napięcia diody Zenera i jego samego, ale przy większym napięciu...
Udało mi się naprawić zasilacz :-) Wkrótce zamieszczę szczegółowy opis. Ponieważ naprawa pierwszej kolumny trwała dosyć długo (uczyłem się zasilaczy impulsowych) :-) to zdążyła paść też i druga. W przypadku naprawy pierwszej, spaliły się chyba wszystkie półprzewodniki jakie tylko pracują po stronie pierwotnej zasilacza, oraz jeden po wtórnej. Moja ogólna...
Trzeba użyć komparatora i źródła napięcia odniesienia - np. TL431 lub diody zenera i dzielnika npięcia.
Jeżeli pomiar ma być orientacyjny to wystarczy szeregowo w obwód włączyć diodę zenera 6,2V. Oczywiscie nie zmieni to zakresu pomiaru, który wynosi około 0,5 V. tak więc jeśli zakres pomiaru ma być 1V to musisz szeregowo połączyć DZ 6,2V + diodę 1N4007 zwieraną na czas pomiaru dolnego zakresu. Należy przestrzec, że ten sposób ma wiele wad: - dioda Zenera...
To jest rozsądne. Być może jeszcze rozsądniejsze byłoby użycie LM4041 zamiast TL431, zalety: - mniejszy prąd (z 10 razy) pobierany z akumulatora, kiedy jest rozładowany (konkretnie <0.1mA); - mniejszy minimalny spadek napięcia na układzie (TL431 około 2V) - stabilniejszy prąd LED-a; - i odrobinę dokładniejszy (ale to chyba mało ważne, oba mają dokładność...
Rzeczywiście popełniłem błąd w opisie. Akumulatora nie można ładować powyżej 4.2V na ogniwo. O kontroli napięcia tak aby nie rozładować akumulatora poniżej bezpiecznej granicy nie pomyślałem ale myślę że jakiś prosty wskaźnik na TL431 i diodzie led wystarczy.
Witam ponownie i dziękuję za bdb. odpowiedź i umieszczam następny schemat wzięty z zasilacza kitu AVT2462 i jest już podobny temat ale nie co do regulacji napięcia od praktycznie ,,0" może jakiś dobry pomysł by zrobić regulację napięcia od np. 2.5V - 32V pozostawiając obciążenie 10A i wyżej oraz zabezpieczenie zwarciowe bez zmian. Choć autor projektu...
Najprościej coś takiego zrobić na TL431 lub LM4041-ADJ, zamieszczałem już jakieś schematy - poszukaj. Z tym, że problemem jest pobór prądu przez układ sygnalizujący, jak będzie świecił LED pokazujący, że napięcie jest wystarczające, i pobierał 8mA, to rozładuje akumulator przez 2 tygodnie. I wtedy zgaśnie.
Oj, niedobrze: minimalny spadek napięcia na TL431 plus napięcie emiter-baza, to razem nieco ponad 2.5V straty. Lepiej tak: minus wspólny, od katody TL431 szeregowo opornik, LED, opornik (ten drugi ze 330R, pierwszy taki, żeby prąd LED-a był odpowiedni), do plusa, emiter i baza BD140 (można też BD136, BD138, BC328...) do tego drugiego opornika (zgadnij...
Drogie to i strasznie skomplikowane. Proponuję próg nie 9V, ale z 11, a nawet ciut więcej - rozładowanie akumulatora "12V" poniżej 11V powoduje jego zasiarczenie. Układ: potrzebny jest układ scalony TL431 (można też na LM4041-ADJ, mniej prądu będzie się marnować, ale jest droższy, trudniej kupić, będzie odwrotna polaryzacja, inaczej dobiera się napięcia...
Widać, nie rozumiesz istoty działania tego układu, on jak napięcie jest właściwe ściąga do masy rezystor 2,2k co już stanowi spore obciążenie, sam układ TL431 do prawidłowej pracy wymaga ponad 1mA prądu. Zastosowanie tego układu wydaje się być tylko ograniczone do testowania pakietu chwilowo, nie cały czas. Lepiej zatrudnić jakiegoś uC małego z minimalnym...
_ita_ : ze mną jest tak: jak mi ktoś nie narysuje co gdzie z czym i do czego to sam raczej tego nie wymyśle:/ także gdybyś mógł mi rozrysować schemacik z tym TL431 ze przy prawidłowej wartości napięcia baterii/akumulatora 9V świeci się dioda zielona a przy zbyt niskim napięciu (powiedzmy 7,5V - 8V - tutaj mogłaby być zastosowana regulacja wartości minimalnej...
Witam, Potrzebuję zbudować bardzo prosty (dla mnie trudny) wskaźnik rozładowania się akumulatora na potrzeby power banku do smartfona. Na power bank już mam sprawdzony pomysł ale problem mam z tym wskaźnikiem i wartościami poszczególnych R. Kolega w artykule niby stara się wszystko dobrze wytłumaczyć ale nie ogarniam tego tłumaczenia. (artykuł http://obrazki.elektroda.pl/7198482900_1...
Schemat układu z LED-ami - może jakiś dokładniejszy opis poźniej, bo już jestem zmęczony. Ma to działać z grubsza tak: U1 z opornikami R1-R4 jest generatorem trójkąta (trochę krzywego, ale w tym zastosowaniu nie ma to znaczenia; R1 i R2 mogą być równe, R4 ma wpływ na amplitudę i okres generowanego trójkąta - im większy w stosunku do R1 i R2, tym mniejsza...
Można przepuścić ten prąd przez diodę (może nawet Schottky, ma mniejszy spadek napięcia) i równolegle do niej włączyć opornik - powiedzmy, że spadek napięcia na diodzie będzie 0.1V przy niewielkim prądzie, 0.3V przy dużym, dasz opornik 6R8, przy 10mA prąd będzie płynąć głównie przez opornik i będzie na nim 50-60mV. Z tym już będzie łatwiej, niż z 10mV...
A nie lepiej wysterować tranzystor i jego bazę podeprzeć zenerką. Nie będzie to precyzyjne. Zenerka nie ma "ostrej" charakterystyki, napięcie baza - emiter też nie jest idealnie stałe. Trzeba by użyć jakiegoś precyzyjnego źródła napięcia odniesienia (np. TL431 - cena około 50 groszy) i komparatora (np. LM311 - drugie 50 groszy). Na jedno wejście komparatora...
Można by użyć LM4041-ADJ (nie LM4141-1.2 - to jest co innego!), z grubsza jest to coś w rodzaju tranzystora PNP o napięciu emiter-baza 1.2V i dużym wzmocnieniu; ograniczenia: 1.24V < napięcie < 15V, 0.1mA < prąd < 10mA, potrzebuje prądu "bazy" do 200nA (typowo 60nA); układ pozwala uzyskać dobrą precyzję napięcia przy małym poborze prądu;...
Na Zenerkach bardzo trudno uzyskać zamierzone progi, poszukaj innego schematu na LM324 gdzie napięcie odniesienia uzyskuje się z TL431. Takie rozwiązanie na wzmacniaczach operacyjnych działa pewnie i jest dość dokładne. Dodatkowo możesz te progi regulować (kalibrować) bez konieczności wymiany elementów.
Witam Na obrazku zamieszczonym w pierwszym poście zamieszczony jest schemat wykrywający przepływ prądu przez obciążenie. Do wykrywania stanu naładowania akumulatora Li-Ion trzeba zastosować wskaźnik, który wykrywa zmianę napięcia podczas ładowania. Można go zbudować na układzie TL431. https://obrazki.elektroda.pl/8285077300_... Rezystory...
Poszukaj układów na TL431. Proste, precyzyjne i skuteczne. Tyle, że sam fakt przekroczenia jakiegoś tam napięcia nie oznacza naładowania ogniw.
Witam chciałbym wykonać prosty wskaźnik rozładowania pakietu akumulatorowego Li-pol pakiet będzie z 3 ogniw Chciałbym aby po obniżeniu się napięcia poniżej 9,3V zapalała się dioda led Czy ktoś wie jak można by było wykonać taki układ np: z użyciem TL431
latarka posiada wskaźnik napięcia akumulatora na TL431, gdy napięcie spadnie poniżej 3V dioda gaśnie Jak dioda gaśnie, ta co daje światło czy jest jakaś dioda pomocnicza jako ten wskaźnik?
Zielona połączona szeregowo z diodą Zenera zaczyna świecić gdy napięcie przekroczy napięcie diody Zenera zsumowane z napięiami przewodzenia LED i diody prostowniczej, bez akumulatora to musi świecić, dopiero rozładowany akumulator może obciążyć prostownik w takim stopniu ze napięcie spadnie i dioda nie bedzie świeciła. Czerwona chyba miała być wskaźnikiem...
Przecież TL431 to komparator, (albo LM4041 - o niskim poborze prądu co może mieć znaczenie?). Po co więc tu dwa komparatory?
Tu jest ciekawy wskaźnik na TL431: http://elektro--hobby.blogspot.com/2015/...
Zastanawiam się jeszcze nad dodaniem regulacji poziomu napięcia do jakiego bateria ma zostać rozładowana, np. dodając potencjometr na wejście ref TL431, lub do dzielnika napięcia z akumulatora. Chciałbym jednak żeby ustawioną wartość można było wyświetlić na woltomierzu np. jeżeli ustawię napięcie rozładowania na 36V, żeby woltomierz pokazał ustawione...
Kolega poszuka gotowca pod tytułem "wskaźnik napięcia akumulatora". Będą takie na kilka diod i na jedną. W sumie w katalogu TL431 są schematy, które kolegę zainteresują. Tutaj jest dokumentacja układu TL431 [url=https://www.ti.com/lit/ds/symlink/t... Na stronie 29 są schematy z jedną diodą. W jednym z dokumentów widziałem układy z dwoma TL431...
Nie bardzo rozumiem ten opis. Należałoby: -zastosować komparator zamiast wzmacniacza operacyjnego np. LM393 (nie będzie tu trzeba stosować dodatkowego tranzystora), -należałoby zastosować pętlę histerezy, -pojemność na wyjściu stabilizatora 7805 jest za wysoka, ponadto powinny tu jeszcze wystąpić kondensatory ceramiczne 100 nF, -powinno się zastosować...
Zwykle LED do sygnalizacji zasila się prądem około 10÷15mA - przy 80V to oznacza moc traconą 0,8-1,2W, pewnie w oporniku - może warto poszukać LED-ów świecących wystarczająco jasno przy znacznie mniejszym prądzie (niedawno spróbowałem podłączyć LED-y do wskaźnika napięcia z neonówką i świeciły jaśniej od niej - ale to były takie trochę lepsze LED-y)....
TL431I jest dokładniejsze od TL431AC czyli takiego typowego. Dostępne są całkiem niedrogie nieco dokładniejsze LM4041-1.2 lub LM4040. Warto znaleźć złoty środek między dokładnością naukową a zbyt techniczną czyli by miernik wprawdzie nie był wzorcem ale też nie wskaźnikiem :) .
Czy ta metoda może być ? Trzy zjawiska będą wpływały na szybkość spadku napięcia, pojemność, rezystancja wewnętrzna i temperatura, z czego wzrost temperatury podniesie napięcie, żeby metoda była wiarygodna trzeba by rozładować w znacznym stopniu, co może wymagać eliminowania słabszych cel z łańcucha w trakcie rozładowywania. Obciążenie musi być stało...
A jakie jest napięcie baterii w zależności od ładunku? Możesz zrobić układ ładowania kondensatora napięciem baterii poprzez opornik, z pomiarem czasu do osiągnięcia określonej wartości napięcia (do wykrywania napięcia można użyć np. TL431, albo LM4041-ADJ, pierwszy jest tańszy, ale potrzebuje większego prądu).
chciałbym zrobić mały wskaźnik napięcia z małą niebieską diodą LED.... chciałbym aby ten układ załączał się po przekroczeniu 27V..... jak mam go zrobić? na diodzie zenera......? myślałem nad zastosowaniem tej diody 27V i rezystora..... ale niewiem czy z tego coś wyjdzie... bardzo proszę o pomoc Zrobisz to bardzo prosto przy wykorzystaniu programowanej...
:arrow: #4 - w tym układzie nie ma szans, żeby na zenerce było napięcie choćby 5V, więc jej prąd jest mało przewidywalny; dużo lepiej będzie działać układ z TL431, jak w #2.
Wartość tego rezystora będzie zależeć od wzmocnienia tranzystora T803 BC107B. Nie ma gotowca, bo w zależności od egzemplarza tunera będzie to inna wartość, którą sobie dobierasz na optymalne działanie w swoim egzemplarzu. Im wyższe wzmocnienie T803, tym wartość tego oporu do masy będzie mniejsza, stąd do testu wskazana podkówka. Dasz za małą nastawę...
Kolega się szczyci źródłem napięcia referencyjnego o dokładność 0,5%. Rzeczywiście trudno dostać TL431 z taką klasą dokładności, tylko jakie to ma znaczenie kiedy jakość zastosowanego przetwornika w mierniku który mierzy to napięcie pozostawia wiele do ż yczenia. Sprawdziłem na szybko w internecie i producent niby deklaruje dokładność pomiaru 0,5% dla...
Może to trochę nie na temat, ale zamiast wskaźnika zrobiłbym układ wyłączania zasilania przy obniżonym - poniżej ustalonej granicy - napięciu akumulatora, np. z zastosowaniem TL431: http://obrazki.elektroda.net/41_12480184... Napięcie wyłączania można ustawiać (płynnie :!:) wstawiając potencjometr w miejsce np. R1. W zależności od prądu obciążenia...
Czy możesz mi przedstawić jak schemat takiej aplikacji oparty na TL431 mógł by wyglądać. Jeśli oczywiście masz chwilę czasu i ochotę. Przeglądałem noty TL431 i nic z przedstawionych tam schematów mnie nie zainspirowało (nie jestem elektronikiem). Zamiast diody LED mógł by być brzęczek 12V (piezoelektryczny). Napięcie zasilania 14-18V. przy 17-18V sygnalizacja...
Swego czasu zrobiłem prosty układzik na [url=http://datasheets.maximintegrated.c... Dwa rezystory, przekaźnik i masz sprawnie działający wyłącznik. Twojego schematu nie rozumiem. Chcesz badać napięcie na akumulatorze, a bazę tranzystora podłączyłeś tak, jak być chciał mierzyć napięcie na diodzie? A tu inny prosty układ...
tl431 wskaźnik wskaźnik tl431 tl431 zmiana napięcia
układy elektroniczne początkujących migacz niskim skręcany bęben
firstchip fc1178 firstchip fc1178
Podłączenie 4-pinowego rezystora dmuchawy do 4-pinowego regulatora – identyfikacja pinów, Fiat Ducato, PSA, VW Hyundai Tucson 2005 Diesel 2.0 CRDi – lokalizacja czujnika CKP, wymiana, objawy usterki